نبردهای خرمشهر و آبادان(25)
بررسی حوادث جنگ در روز دهم مهرماه، نشان میدهد که اصولاً دشمن با مواجه شدن با شکست در جبهه اهواز و سوسنگرد و عدم موفقیت در اشغال شهرهای سوسنگرد و حمیدیه و اهواز که از روز هشتم مهرماه آغاز کرده بود، بار دیگر طرح خود را تغییر داد و تصمیم گرفت تلاش اصلی خود را برای تصرف خرمشهر، به قول صدام حسین این مروارید اروندرود، به کار برد.

 

 

حوادث روز نهم مهرماه

با توجه به این گزارش‌ها، دشمن در آغاز روز نهم مهرماه، موفق شد در غرب و شمال خرمشهر نیروهای ما را به داخل شهر عقب براند و به حاشیه شهر و بعضی ساختمآنها وارد شود و در نتیجه، نبرد شهری در داخل مناطق مسکونی از روز نهم مهرماه در خرمشهر آغاز گردید.

در بررسی اسناد و مدارک، به نکات جالبی هم برخورد می‌کنیم که از جمله آنها، چگونگی هدایت تبلیغات مربوط به جنگ است و برای نمونه، به این گزارش شهربانی کشور که به ستاد مشترک ارسال شده (ساعت1300 روز نهم) نظری می‌اندازیم. شهربانی کشور بر اساس گزارش شهربانی فارس اعلام داشت طبق اظهارات مسافرانی که از آبادان به شیراز آمده‌اند، دستگاه رادیو و تلویزیون آبادان همه مسائل را به وضوح به اطلاع مردم می‌رساند، که طبعاً در شهرهای مرزی عراق تمام اطلاعات دریافت می‌شود و از آنها برای کوبیدن آبادان و خرمشهر استفاده می‌گردد که نمونه آنها چنین بوده است.

توسط رادیو آبادان از مردم خواسته شد با تهیه کوکتل مولوتوف و سیم خاردار به محل پلیس‌راه رفته و از پیشروی تانک‌های دشمن جلوگیری نمایند که بلافاصله پس از تجمع مردم در آن منطقه، توپ‌های عراق پمپ بنزین آن محل را مورد هدف قرار دادند. همچنین رادیو آبادان اعلام کرد، سربازانی که از واحدهای مربوطه جدا مانده‌اند، سریعاً خود را به مسجد پیروز یا بازرگان برسانند که بلافاصله توپ‌های دشمن آن دو محل را کوبیدند. رادیو آبادان اعلام کرد پمپ بنزین بریم ویژه سوخت دادن به خودروهای سپاه و ارتش تعیین شد، ساعتی بعد آن پمپ بنزین نیز گلوله‌باران شد. در این گزارش، آمده است تلویزیون آبادان در یک گزارش مصور که از پالایشگاه آبادان نشان داد، اظهار داشت همان‌گونه که ملاحظه می‌شود بر خلاف ادعای دشمن، هنوز اغلب تأسیسات پالایشگاه سالم باقی مانده است و چند ساعت بعد، مجدداً آتش سنگین توپخانه دشمن به منطقه پالایشگاه روانه گردید. باری؛ این گزارش بیانگر واقعیت ناشی‌گری‌هایی است که در اوایل جنگ در روش تبلیغاتی ما وجود داشت.

مسئله احتمال عبور نیروهای متجاوز عراق از رودخانه کارون و حمله به آبادان از طریق جاده اهواز ـ آبادان، در روز نهم مهرماه، به وسیله یک خبرنگار خارجی به وزارت امور خارجه ایران اطلاع داده شد. وزارت امور خارجه نیز این خبر را در ساعت 1700 روز نهم به دفتر ریاست جمهوری و ستاد مشترک آگاهی داد، ولی متأسفانه درباره این اطلاع نیز مانند اطلاعات دیگر، اقدام بازدارنده انجام نگرفت و این اطلاع ده روز بعد به حقیقت پیوست.

از جمله نقاطی که در حاشیه شمال‌غربی خرمشهر، میدان نبرد بین رزمندگان ما و نیروهای متجاوز عراق بود، ترمینال نظامی خرمشهر بود. نیروهای دشمن در ساعت 0800 روز نهم مهرماه وارد این ترمینال شدند و نبرد نزدیک بین محافظین ترمینال و نیروهای عراقی درگرفت. این نبرد تا ساعت 1500 ادامه داشت، تا اینکه نیروی کمکی برای نگهبانان ترمینال رسید و نیروهای مهاجم عراق عقب رانده شدند و دو نفر از افراد دشمن به اسارت نیروهای ما درآمدند. از نگهبانان ترمینال، یک درجه‌دار شهید و یک سرباز مجروح شد و به انبارهای ترمینال خسارات قابل ملاحظه وارد گردید. بالأخره آخرین وضعیت نبرد منطقه خرمشهر ـ آبادان در ساعت 2300، چنین اعلام شد که در روز جاری، آبادان در آرامش نسبی بوده، در خرمشهر درگیری شدت داشت، اما نیروهای ما موفق شدند مواضع پدافندی خود را در حاشیه شمالی و غربی شهر حفظ کنند و سه نفر از افراد دشمن را به اسارت بگیرند و تعدادی را بکشند یا مجروح سازند. تلفات نیروهای خودی در روز نهم مهرماه، 18 نفر شهید و 117 مجروح بوده است.

وضعیت نبرد در قلمرو دریایی در روز نهم مهرماه چنین بود که نیروی هوایی عراق چند حمله هوایی به جزیره خارک و شناورهای ایران و پایگاه بوشهر اجرا کرد که همه آنها دفع گردید. نیروی دریایی پنج فروند از هلی‌کوپترهای رزمی خود را برای کمک به عملیات هوانیروز به اهواز اعزام کرد. فرمانده نیروی رزمی421 دریایی درباره کارایی تکاوران نیروی دریایی در خرمشهر، به نیروی دریایی گزارش داد این یگان کارایی رزمی زیادی دارد، اما فاقد توپخانه و وسایل زرهی می‌باشد؛ لذا چنانچه با توپخانه و تانک تقویت شود، می‌تواند مأموریت‌های مناسبی را اجرا کند؛ در غیر این صورت، از قدرت رزمی آن یگان نمی‌توان استفاده برد.

درباره فرماندهی تکاوران و نیروی رزمی، اعلام کرد ناخدا صمدی با یگان مربوطه در خرمشهر است و پیشنهاد کرد همین وظیفه به عهده ناخدا صمدی باشد و فرماندهی ستاد عملیات جنوب و پایگاه3 دریایی خرمشهر به ناخدا خلیل‌زاده محول گردد. با این وضع و با توجه به انتصاب سرهنگ‌دوم شاهان به فرماندهی کل منطقه عملیات خرمشهر ـ آبادان، تغییرات عمده‌ای در فرماندهی این منطقه داده شد، ولی به علت شرایط بحرانی منطقه نبرد، این تغییرات تأثیر چندانی در هدایت عملیات بر جای نگذاشت.

نکته مهمی که در گزارش روز نهم مهرماه پایگاه دریایی خرمشهر مشاهده می‌گردد، این است که یگان‌های شناور هرمز، لنگه، بهمنشیر و کیش قبل از آغاز جنگ، اروندرود را ترک نکرده بودند و در کنار پل خرمشهر پهلو گرفته بودند؛ لذا در جریان جنگ، خساراتی به این ناوها وارد شد و آنها قدرت کارایی و مانور در اروندرود را از دست دادند؛ لذا فرمانده دریایی خرمشهر پیشنهاد کرد جنگ‌افزار و مهمات این ناوها جمع‌آوری و به بندر امام خمینی تخلیه شوند. این موضوع نیز از جمله نکاتی است که بررسی‌کننده را به این فکر فرو برد که به چه علتی با وجود احساس خطر جدی جنگ در اروندرود، قبل از آغاز جنگ این ناوها و ناوهای دیگر رزمی و تجارتی از اروندرود تخلیه نشدند! طبعاً دلیل آن را باید در تجزیه و تحلیل و نتیجه‌گیری در این باره بگذاریم و آن را به تحلیل‌گران سیاسی جنگ تحمیلی وامی‌گذاریم. مقاومت سرسختانه و جان‌بازانه دلیرمردان ما در صحنه‌های نبرد خوزستان که سبب شکست تهاجم نیروهای متجاوز عراق گردید، بار دیگر حاکم فاشیست عراق را واداشت تا در استراتژی توسعه‌طلبانه خود تجدید نظر کند و تلاش خود را بر این امر متوجه سازد که جنگ را در همین‌جا متوقف کند، زیرا این کار کاملاً به نفع او بود؛ لذا برای وصول به این هدف، صدام حسین در تاریخ اول اکتبر 1980 (نهم مهرماه1359)، پیشنهاد آتش‌بس داد، ولی دولت ایران آن را قبول نکرد، زیرا در آن شرایط، قابل قبول نبود. اما به هر حال، این پیشنهاد رکودی نسبی در جبهه‌ها ایجاد کرد که در مجموع، به نفع نیروهای ما بود و نیروهای ما در منطقه عملیات اهواز و غرب دزفول موفق شدند تجدید سازمان کنند و به وضعیت دفاعی منطقه سر و سامانی بدهند.

حوادث روز دهم مهرماه

روز دهم مهرماه با خبر نگران‌کننده‌ای در منطقه عملیاتی خرمشهر آغاز شد. اندکی بعد از نیمه شب خبر رسید نیروهای دشمن به کرانه کارون در دارخوین نزدیک شده‌اند و اقدام به احداث پل بر روی کارون می‌کنند تا جاده اهواز ـ آبادان را قطع نمایند. اما بار دیگر باید تکرار کنم که با وجود احساس این تهدید جدی، هیچ‌گونه اقدامی برای مقابله با این تهدید به عمل نیامد، فقط به گزارش به مقامات بالاتر اکتفا شد. خبر نگران‌کننده دیگر حاکی از آن بود که نیروهای متجاوز عراق قصد دارند از ساعت 0600 روز دهم مهرماه برای اشغال خرمشهر اقدام جدی‌تری به عمل آورند. آقای صفایی، نماینده خرمشهر در مجلس شورای اسلامی، اطلاع داد در شب گذشته، تعداد بی‌شماری از خودروهای زرهی دشمن از گمرک و اطراف، وارد حریم شهر شدند.

در عملیات روز گذشته، حدود 200 نفر غیرنظامی و یک تکاور مجروح و شش تکاور شهید شدند. این گزارش نشان می‌دهد که از آغاز روز دهم مهرماه، نیروهای دشمن به حاشیه شهر رسیدند و نبرد در مناطق مسکونی بین رزمندگان ما و نیروهای متجاوز عراق درگرفت. آتش‌های پشتیبانی توپخانه و خمپاره‌انداز دشمن از ساعت 0140، بر روی خرمشهر روانه شد که نشانه حمله قریب‌الوقوع نیروهای متجاوز عراق بود. اما اخبار نادرست نیز مدام مخابره می‌شد و سبب اضطراب بیش از پیش فرماندهان می‌گردید که از جمله این اخبار نادرست، خبر عبور نیروهای عراقی از کارون و قطع جاده اهواز ـ آبادان بود.

برج فرودگاه آبادان در ساعت 0240، اطلاع داد نیروهای عراقی از کارون عبور کرده و در محور اهواز ـ آبادان به سمت آبادان در حال پیشروی هستند و پالایشگاه و پتروشیمی مورد حمله قرار گرفته است. می‌دانیم اصولاً این‌گونه اخبار کاملاً نادرست بود، ولی علت گزارش این اطلاعات نادرست مشخص نیست. فقط می‌توان گفت عامل اصلی، ضعف سیستم اطلاعاتی نیروهای ما مانند سایر ضعف‌ها بود. در این باره، ما تا 19 مهرماه این‌گونه اخبار نادرست را از جریان حوادث حذف می‌کنیم. آتش توپخانه دشمن از ساعت 0400 به شهر آبادان نیز روانه شد. در ساعت 0450، از نیروی هوایی درخواست شد محل تجمع نیروهای دشمن در اطراف خرمشهر را بمباران کنند. در ساعت 0540، مجدداً این درخواست تکرار گردید.

از نظر نیروهای ارتشی، عنصر رزمی که هنوز سازمان خود را تا حدودی حفظ کرده بود و به وسیله فرماندهان مربوطه کنترل و هدایت می‌شد، تکاوران دریایی بود، زیرا گردان‌های اعزامی از لشکر92 زرهی تلفات فوق‌العاده‌ای داده بودند. از چگونگی هدایت عملیات دانشجویان دانشکده افسری اعزام به خرمشهر، هیچ‌گونه گزارش و اطلاعی نمی‌رسید. تا روز دهم مهرماه، هیچ‌گونه اطلاعی از روش عملیات این واحد در اسناد و مدارک ثبت نشده است و مشخص نیست چه مأموریتی به آنان داده شده است. با توجه به وضعیت رزمندگان زمینی ارتشی، نیروی دریایی مجدداً اعلام کرد واحد تکاوران از آغاز نبرد در منطقه خرمشهر تلاش می‌کنند، ولی فاقد توپخانه و ادوات زرهی و سلاح سنگین هستند و پیشنهاد کرد نیروی زمینی از این لحاظ، یگان تکاوران دریایی خرمشهر را تقویت و پشتیبانی کند. اما در آن روزهای بحرانی، نیروی زمینی نیز قادر به چنین تقویتی نبود.

همان‌گونه که انتظار می‌رفت، فشار دشمن ساعت به ساعت برای وارد شدن به داخل خرمشهر شدیدتر می‌شد و برای درهم شکستن قدرت مقاومت رزمندگان ما، حداکثر آتش‌های پشتیبانی در دسترس را بر سر مردم بی‌گناه خرمشهر فرومی‌ریخت تا آنها شهر را ترک کنند. نیروهای مسلح نیز به دنبال اهالی شهر، مجبور به عقب‌نشینی گردیدند. از ساعت 0900، این فشار بالا گرفت و مدام بیشتر و بیشتر می‌شد. طبق روش معمول، رزمندگان ما از نیروی هوایی کمک می‌طلبیدند، زیرا متأسفانه در طول ده روز جنگ، کمکی از طریق نیروی زمینی برای آنان نرسیده بود. هر وقت از لشکر اهواز درخواست کمک شده بود، جواب منفی بود. اما در این روز، نبرد تا ساعت 0930، از پشتیبانی هوایی برای مدافعین خرمشهر بهره‌ای نصیب نشده بود.

از نکات قابل ملاحظه تاریخی که در نبرد منطقه خرمشهر به چشم می‌خورد، عدم تخلیه کالاهای انبارشده در انبارهای گمرک خرمشهر می‌باشند که اصولاً این مسئله و مسئله عدم تخلیه ناوهای ایرانی از اروندرود حقیقتاً سوال‌برانگیز است که چرا به هیچ وجه اقدامی برای تخلیه آنها به عمل نیامده است. مثل اینکه اصولاً مسئولین امر به اثرات گلوله‌های دشمن اعتقادی نداشتند، یا اینکه تصور نمی‌کردند نیروهای عراقی بتوانند گلوله‌ای بر این وسایل و تأسیسات و کالاها پرتاب کنند، یا اینکه اصولاً وقوع جنگ برای مقامات مسئول نامحتمل بود.

البته حالت دیگر نیز امکان دارد و آن اینکه مقدوراتی برای تصمیم‌گیری و اجرای تصمیمات نداشتند. در روز دهم نبردهای سخت منطقه خرمشهر، وزارت راه و ترابری تازه به یاد کالاهای گران‌قیمت انبارشده در انبارهای گمرک خرمشهر افتاد و به ستاد مشترک اعلام نمود بیش از 300هزار تن کالا در این انبارها در معرض آتش‌سوزی و انهدام است و از ارتش خواست تهدید دشمن را از محوطه انبارهای گمرک دفع نماید. اما هیچ اقدامی برای تخلیه این 300هزار تن کالا به عمل نیاورد. در نتیجه، تمام آن کالاها آتش گرفت و نابود شد و یا به دست نیروهای متجاوز عراق افتاد.

یک نکته قابل ملاحظه دیگر گزارش‌های ژاندارمری از منطقه آبادان و خرمشهر بود که همواره با اغراق و ناپختگی توأم بود. بارها گزارشی می‌شد که نیروهای عراقی از سمت فاو به سمت بصره در کرانه جنوبی اروندرود در حرکتند و یا اینکه نیروهای عراق آماده برای عبور از اروندرود و اشغال آبادان از کرانه اروندرود می‌شوند، ولی در تمام طول جنگ، یک سرباز عراقی از اروندرود عبور نکرد و علت حرکت نیروها از فاو به بصره نیز روشن نیست، زیرا فاو منتهی‌الیه سرزمین عراق است و نیرویی در آن نبود که به جبهه‌های دیگر اعزام شود. اما از نظر تحلیل تاریخ جنگ، همین اطلاعات و گزارش‌های ناقص و نادرست بیانگر چگونگی هدایت جنگ است. یک جنبه آن این است که هر چیزی که از موضع دفاعی خط مقدم، مانند یک سنگر یا یک پاسگاه می‌رسید، بدون تجزیه و تحلیل و نتیجه‌گیری، عیناً به ترتیب سلسله مراتب به تمام مقامات فرماندهی تا بالاترین رده گزارش می‌شد و بدون نتیجه، وقت فرماندهان را تضییع می‌کرد و نگرانی‌های غیرموجهی ایجاد می‌نمود.

فشار دشمن برای وارد شدن به داخل شهر خرمشهر فوق‌العاده زیاد شد. در ساعت 1015، ستاد مشترک به نیروی هوایی ابلاغ کرد دشمن تلاش جدی برای اشغال خرمشهر و آبادان می‌کند و دستور داد با حداکثر توان، نیروهای دشمن را در اطراف خرمشهر بمباران کند.

بررسی حوادث جنگ در روز دهم مهرماه، نشان می‌دهد که اصولاً دشمن با مواجه شدن با شکست در جبهه اهواز و سوسنگرد و عدم موفقیت در اشغال شهرهای سوسنگرد و حمیدیه و اهواز که از روز هشتم مهرماه آغاز کرده بود، بار دیگر طرح خود را تغییر داد و تصمیم گرفت تلاش اصلی خود را برای تصرف خرمشهر، به قول صدام حسین این مروارید اروندرود، به کار برد.

برای وصول به این هدف بود که از روز دهم، مجدداً منطقه عملیات خرمشهر ـ آبادان شاهد خونین‌ترین مبارزات مدافعین میهن اسلامی ما با نیروهای متجاوز اشغالگر عراق گردید. حتی در ساعت 1210، اطلاع رسید که خط مقاومت مدافعین شهر درهم شکسته و نیروهای دشمن وارد شهر شده‌اند و نبرد تن به تن در خانه‌ها و خیابآنهای شهر آغاز شده است.

نیروی دریایی به ستاد مشترک پیشنهاد کرد از طریق ستاد مشترک به نیروی زمینی و سایر سازمان‌های رزمنده در خرمشهر ابلاغ شود، از نبرد منظم در مقابل دشمن صرف‌نظر کنند و نبرد نامنظم در مقابل نیروهای عراق اجرا نمایند. ستاد مشترک پاسخ داد به دلاوران تکاور ابلاغ شود، همراه با سایر رزمندگان، خیابآنهای خرمشهر را گورستان تانک‌ها و افراد عراقی سازند و با هر وسیله و روش مقدور، نبرد را با دشمن متجاوز ادامه دهند.

 درباره پشتیبانی هوایی و هوانیروز از خرمشهر، ستاد مشترک اعلام کرد چهار فروند هواپیما از نیروی هوایی و یک تیم هلی‌کوپتر از هوانیروز از ساعت 1240، در پشتیبانی منطقه خرمشهر وارد عمل خواهد شد. هواپیماها نیروهای دشمن مستقر در خارج شهر و هلی‌کوپترها حاشیه شهر را هدف قرار خواهند داد. ضمناً به نیروی هوایی اعلام شد کلیه وسایل زرهی که از غرب ایستگاه راه‌آهن به طرف پل نو و نهر عرایض و شلمچه مشاهده می‌شود، از عناصر دشمن است، هواپیماها می‌توانند هدف قرار دهند.

این پیام نشان می‌دهد که نیروهای دشمن حدود ساعت 1350 روز دهم مهرماه، شرق پل نو و نهر عرایض را در اشغال داشتند و یک موضع دفاعی بسیار مناسب رزمندگان ما در غرب خرمشهر، که کرانه شرقی نهر عرایض بود، به دست نیروهای دشمن افتاده بود. نیروی دریایی نیز در ساعت 1355، این وضع را تأیید کرد. نیروهای دشمن موفق شدند حدود ساعت 1430 به نزدیکی اداره بندر خرمشهر برسند و این اداره را محاصره کنند. با این ترتیب، نیروهای دشمن موفق شدند در روز دهم مهرماه، قسمتی از تأسیسات غرب خرمشهر را اشغال کنند و حلقه محاصره شهر را تنگ‌تر سازند. به نظر می رسد این موفقیت نسبی دشمن جرئتی به افراد خیانتکار ایرانی و یا عوامل نفوذی عراق داد، زیرا عناصر اطلاعاتی گزارش دادند که عناصر مشکوکی در داخل شهر آبادان، مردم را به تخلیه شهر تشویق می‌کنند و شب‌ها نیز با چراغ قوه، اخباری به دشمن در طرف جنوبی رودخانه اروندرود می‌دهند.

بالأخره آفتاب روز دهم مهرماه فضای منطقه نبرد خرمشهر نیز افول کرد و تاریکی شب فرا رسید، در حالی که تلاش جانبازانه دلاوران ما در دفاع از خانه و کاشانه خود همچنان ادامه داشت. در گزارشی که سرهنگ رضوی فرمانده ناحیه ژاندارمری خوزستان، در ساعت 1800 از خرمشهر داد، وضع را چنین اعلام کرد: از ساعت 0500، پیشروی نیروهای دشمن به داخل شهر آغاز شد و یک واحد زرهی دشمن موفق گردید به جاده کمربندی شهر برسد و به سمت پادگان دژ حرکت نماید که با مقاومت دلیرانه افراد ارتش و ژاندارمری و نیروهای مردمی سپاه پاسداران مواجه شد.

این نبرد تا ساعت 1700 ادامه داشت و پیشروی دشمن متوقف شد و نیروهای دشمن مجبور به عقب‌نشینی گردیدند. در این گزارش، درخواست شد یک افسر از لشکر اهواز به خرمشهر اعزام شود و پرسنل باقیمانده گردان دژ را جمع‌آوری کند، به آنها سازمان دهد تا در دفاع از خرمشهر به طور مؤثر انجام وظیفه نمایند. همچنین، درخواست کرد تعدادی وسایل سنگین مهندسی شبانه به خرمشهر اعزام گردند تا مواضع دفاعی و همچنین موانع در حاشیه شهر ایجاد شود. در این گزارش، خط تماس نیروهای خودی با دشمن در اطراف خرمشهر، پشت انبارهای گمرک، سد نهر عرایض اعلام گردید. سرهنگ رضوی در همان شب، گزارش دیگری از وضع خرمشهر ارسال و در آن اعلام نمود نیروهای ما با تفنگ ژ3 با دشمن مبارزه می‌کنند و این وضع پایدار نیست. لازم است هرچه زودتر نیروی تقویتی برای خرمشهر اعزام شود.

نیروهای دشمن بر خلاف روش روزهای گذشته با آغاز تاریکی، دست از ادامه عملیات خرمشهر نکشیدند، زیرا در نبرد شهری برای نفوذ به داخل شهر، تاریکی شب کمک بسیار مؤثری است؛ لذا در اوایل شب نیز در خرمشهر همچنان ادامه یافت. گلوله‌باران شهر قطع نشده و افراد پیاده عراقی که از افراد یگان‌های نیروی مخصوص بودند، تلاش می‌کردند با حمله شبانه، مواضعی را در حاشیه شهر اشغال کنند، اما مدافعین خرمشهر، شامل نیروهای مسلح و نیروهای مردمی دست از مبارزه برنداشتند و موفق شدند تعدادی از افراد نیروی مخصوص عراق را کشته و یا مجروح سازند. در این روز، نبرد بسیار مؤثر بود و تا حدودی سبب تسکین خاطر نگران رزمندگان ما شد.

در ساعات تاریکی شب، یک تلاش فرعی نیز از نیروهای دشمن در اروندرود مشاهده شد. تعدادی عوامل نفوذی عراق تلاش می‌کردند با قایق از اروندرود عبور کنند و وارد جزیره آبادان شوند و جبهه دیگری در این منطقه نبرد باز نمایند، اما مدافعین پاسگاه‌های کرانه‌ای متوجه فعالیت دشمن شدند و از این اقدام دشمن جلوگیری کردند. بالأخره فشار بیش از حد دشمن و کمبود فوق‌العاده توان رزمی نسبی رزمندگان ما، اثرات نامطلوبی نیز در روحیه پرسنل رزمندگان داشت. به طوری که عناصر اطلاعاتی در پایان روز دهم مهرماه، خبر دادند از تکاوران دریایی 13 نفر شهید شده، وضع شهر بحرانی بود و مردم روحیه خود را از دست می‌دادند. تانک‌های دشمن تا حدود یک کیلومتری عقب‌نشینی کردند، ولی شهر زیر آتش کوبنده دشمن بود. اظهار نظر شد اگر نیروی کمکی نرسد، سقوط شهر حتمی است. بدین گونه، روز دهم مهرماه که با نبردهای خونین همراه بود، به پایان رسید، در حالی که دشمن موفق شده بود قسمتی از حاشیه خارجی شهر را اشغال کند و تهدید کاملاً جدی برای اشغال تمام شهر ایجاد نماید.

از این روز به بعد، تا روز 4 آبان، یعنی مدت 24 روز، نبرد در داخل شهر خرمشهر به صورت محله به محله و کوی به کوی و خانه به خانه بین رزمندگان مدافع ما و نیروهای مهاجم عراق ادامه یافت؛ لذا این روز سرآغاز مرحله جدیدی از نبرد در خرمشهر شد که در مطالب بعدی، چگونگی جریان این نبردها را بیان می‌کنیم. قبل از پایان این بحث، به این نکته اشاره می‌شود که طبق گزارش فرماندهی اروند، وضعیت آمادگی تجهیزات سنگین سه گردان رزمی نیروی زمینی مستقر در خرمشهر بدین شرح بود: گردان232 تانک فقط چهار دستگاه تانک سالم داشت. از نفربرهای گردان165 پیاده زرهی، فقط دو دستگاه باقی مانده و بالأخره از تفنگ‌های106 میلی‌متری گردان151 دژ نیز فقط 15 دستگاه سالم بود.

لازم به یادآوری است که گردان تانک 53 دستگاه و گردان پیاده زرهی حدود 40 دستگاه نفربر و گردان دژ حدود 100 قبضه تفنگ106 میلی‌متری داشت. حال با مقایسه موجودی با سازمانی، استعداد این گردان‌های رزمی در روز دهم مهرماه، مشخص می‌گردد.

در روز دهم مهرماه، تغییرات جدیدی در فرماندهی منطقه خرمشهر داده شد. ناخدادوم خلیل‌زاده به جای ناخدادوم جوادی به فرماندهی پایگاه دریایی خرمشهر منصوب شد. ناخدا صمدی فرمانده تکاوران دریایی مجروح گردید و سرهنگ رضوی فرمانده ناحیه ژاندارمری خوزستان فرماندهی کل منطقه عملیات خرمشهر و آبادان را به عهده گرفت. نیروی دریایی که عملاً مسئولیت دفاع از منطقه عملیات خرمشهر و آبادان را به عهده داشت، در یک بررسی در پایان روز دهم مهرماه، به این نتیجه رسید که نیروهای موجود در این منطقه عملیات به هیچ وجه کفایت و توانایی رزمی برای مقابله با نیروهای تهاجم را ندارند؛ لذا تصمیم گرفته شد یک واحد دیگر از تکاوران و دریافران نیروی دریایی به خرمشهر اعزام شود. قرار بر این شد این واحد با هواپیما به اهواز اعزام گردد و لشکر92 زرهی آنها را از اهواز به خرمشهر تغییر مکان دهد.

از نظر پشتیبانی هوایی، روز دهم مهرماه یکی از روزهای پرتلاش نیروی هوایی بود. به نحوی که پایگاه چهارم شکاری دزفول اعلام کرد فقط این پایگاه در این روز 13 مأموریت پشتیبانی تاکتیکی با 23 سورتی پرواز انجام داده که اغلب هدف‌ها محل تجمع و مواضع نیروهای دشمن در نزدیکی‌های خط تماس نیروهای خودی با دشمن بود.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده