گفتمان ارتشی دفاع مقدس(4)
طرحهای دفاعی ارتش قبل از آغاز جنگ ایران و عراق 10. تاریخ ورود یگانهای نیروی زمینی به منطقه جنوب پس از جدی شدن تهدیدات عراق، یگانهای نیروی زمینی به مرور آماده شده و برای حضور در مناطق عملیاتی حرکات خود را آغاز کردند. جدول زیر که بر اساس گزارش یگانها پس از استقرار در منطقه مأموریت آنها تهیه شده، حاکی از زمان ورود آنها به منطقه جنوب است.

 

ردیف

یگان

تاریخ ورود

محل استقرار

فرمانده یگان

ملاحظات

1

ل92 زرهی

26/6/59

چنگوله تا دهانه فاو

سرهنگ زرهی عباس ملک‌نژاد

سرهنگ زرهی غلامرضا قاسمی

 

2

تی3 ل92 زرهی دشت آزادگان

26/6/59

از پاسگاه صفریه تا پاسگاه سوبله

سرهنگ صفوی

گد293 تانک سرهنگ صفوی سهی

گد261 تانک سرگرد علی عطارزاده

گد145 مکانیزه سرگرد مدارائی

گد100 مکانیزه سرگرد سبزالون

گد318 توپخانه سرگرد نبی‌الله ابراهیمی

3

ل16 زرهی

15/7/59

منطقه غرب دزفول (سبزآب)

سرهنگ سیروس لطفی

 

4

تی1 قزوین

15/7/59

منطقه هویزه

سرهنگ ایرج جمشیدی

 

5

تی3 همدان

15/7/59

منطقه هویزه

سرهنگ محمد جوادی

 

6

تی1 ل92

26/6/59

از طلائیه تا خسروآباد آبادان

سرهنگ اسماعیل بدرخواهان

 

 

جدول شماره 4: مشخصات یگان های وارد شده به منطقه جنوب

 

با توجه به طرح ابوذر، نیروی زمینی مأموریت داشت با لشکرهای سرزمینی در مناطق غرب و جنوب، ضمن ایجاد پرده پوشش در مقابل تهاجم عراق، با ایجاد تأخیر، مانع دستیابی سریع ارتش متجاوز به اهداف از پیش تعیین شده شود؛ به این معنی که با استفاده از عوارض زمین، دشمن را به مواضع قابل دفاع کشانده و آماده شوند تا رسیدن عمده قوا او را دچار فرسایش نموده و برای دفع تجاوز اقدام نمایند. اساساً تا زماني كه تجاوز دشمن سد و متوقف نگرديده باشد، اجراي پاتك يا آفند متقابل مقدور نيست. بنابراين، بحث تثبيت و متوقف نمودن ارتش متجاوز عراق، از اساسي‌ترين مباحث جنگ عراق علیه ایران است که ارتش و سایر مدافعین در روزهای آغازین جنگ موفق شدند که ماشین جنگی عراق را از حرکت بازدارند و ارتش متجاوز را پشت رودخانه‌های کرخه و کارون در منطقه جنوب و روی ارتفاعات بازی‌دراز و سایر ارتفاعات مرزی در غرب کشور متوقف نمایند. در عین حال، به نظر مي‌رسد آن‌طور كه بايد و شايد در ادبیات دفاع مقدس به آن پرداخته نشده و به اهميت و حساسيت آن توجه نشده است. در حالی که، سایر عمليات آفندي، به خصوص در سال دوم جنگ، تحت تأثير اقدامات و عمليات‌های سال اول جنگ بود که ضمن متوقف نمودن دشمن با انجام عملیات‌های محدود، فرسایش لازم را در او ایجاد کرده و برای عملیات‌های بزرگ سال دوم آماده نمود. بنابراین، توجه به چهار نکته اساسی در متوقف کردن و سد کردن راه پیشروی دشمن و ممانعت از دستیابی به اهداف اولیه دشمن ضروری می‌باشد:

  1. اهميت اقدام سرنوشت‌ساز و حياتي متوقف كردن و تثبیت دشمن.
  2. نقش ارتش با همه محدودیت‌هاي خود در زمين، هوا و دريا در متوقف نمودن دشمن
  3. متوقف سازي متجاوز، سرآغاز و زمينه‌ساز حركت نيروهاي مسلح جمهوری اسلامی ایران در اقدامات آفندي بعدي بوده است.
  4. به منظور تثبیت، فرسایش و شکست راهبرد جنگ برق‌آسای دشمن در سال اول جنگ حدود یکصد عملیات انجام شد که مهم‌ترین آنها عبارتست از عملیات کمان99 در روز اول مهرماه 59، عملیات مروارید هفتم آذر59 و عملیات ثامن‌الائمه در پنجم مهرماه1360.

11. اقدامات مهم ارتش جمهوری اسلامی ایران در سال اول جنگ

در این قسمت ضروری به نظر می‌رسد تا فهرست بخشی از اقدامات نیروهای سه‌گانه ارتش در سال اول جنگ را به طور مختصر برشماریم:

الف) نزاجا

  1. مقاومت در مقابل هجوم ارتش عراق و انجام عملیات تأخیری به منظور جلوگیری از دستیابی سریع به اهداف خود.
  2. انجام شناسایی‌های لازم و استقرار مناسب نیروهای خودی جهت جلوگیری از پیشروی دشمن.
  3. احضار، آموزش و به‌کارگیری بیش از 85000 نفر از سربازان منقضی خدمت 56 به عنوان نیروی احتیاط.
  4. متوقف نمودن و تثبیت دشمن در مواضع نامناسب.
  5. آغاز حملات محدود نیروهای خودی جهت حفظ روحیه خودی و شناسایی با رزم.
  6. سازماندهی و تکمیل یگان‌های ارتش هم‌زمان با تجاوز عراق به دلیل آسیب‌های پس از کودتای نقاب.
  7. آموزش نیروهای مردمی و سپاه.
  8. اعزام و گسترش لشکرهای 81 و 92 زرهی و گروه رزمی 37 زرهی از نیروی زمینی ارتش در نیمه اول سال 1359 به مناطق مرزی.
  9. ممانعت از تداوم عملیات آفندی دشمن در سه ماهه اول تجاوز، به ویژه در منطقه سوسنگرد و رودخانه‌های کرخه و بهمنشیر.
  10. ایجاد زمینه برای حضور سپاه در جنگ و تسلیح نیروهای بسیج و سپاه، با وجود همه مخالفت‌ها و موانع.
  11. تلاش‌های فوق‌العاده هوانیروز در نبردهای تخصصی و شجاعانه با تانک‌های دشمن و ایفای نقش تاریخی در تثبیت دشمن.
  12. انجام بیش از یکصد عملیات آفندی و پدافندی به صورت مستقل یا با همکاری نیروهای سپاه و نیروهای مردمی در سال اول جنگ.
  13. شکست راهبرد دشمن در جنگ به اصطلاح  برق آسا و ممانعت از رسیدن او به اهداف اولیه.

لازم به ذکر است برای تبیین بیشتر موضوع تثبیت دشمن در منطقه جنوب و تشکیل خط پدافندی در مقابل ارتش عراق، سندی با عنوان «دستورالعمل شماره8 (طرح دفاعی خوزستان)» موجود است که در 21 آبان 1359 در «قرارگاه تاکتیکی نزاجا در جنوب (دزفول)» صادر شده و مرحوم سرلشکر ظهیرنژاد به عنوان فرمانده وقت نزاجا آن را امضاء نموده است. (تصویر اصل سند در مرکز اسناد هیئت معارف جنگ شهید صیادشیرازی موجود است.)

ب) نهاجا

  1. دفع و کم‌اثر نمودن عملیات هوایی دشمن با اجرای پدافند عامل و غیرعامل در 31/6//59.
  2. انجام عملیات انتقامی در روز اول مهرماه با حداقل 140 فروند جنگنده درون خاک عراق.
  3. کسب برتری هوایی نسبی در سال اول جنگ.
  4. پشتیبانی هوایی نزدیک مؤثر از عملیات یگان‌های زمینی و مشارکت در متوقف نمودن دشمن.
  5. کسب اطلاعات راهبردی و تاکتیکی.
  6. انهدام زیرساخت‌های اقتصادی و تأمین انرژی عراق.
  7. رهگیری هواپیماهای عراقی و ناامن نمودن آسمان ایران برای جنگنده‌های ارتش متجاوز.

پ) نداجا

  1. تشکیل گروه رزمی421 به منظور فرماندهی منطقه عملیات دریایی در جنوب‌غرب.
  2. خارج کردن شناورهای نداجا از اروندرود به منظور جلوگیری از غافلگیری و انهدام آنها در حمله اولیه عراق.
  3. ممانعت از گسترش نبرد به خلیج فارس با انجام گشت‌های دریایی.
  4. درگیری مؤثر و موفق با یگان‌های شناور عراقی در عملیات مروارید و شهید صفری و انهدام نزدیک به دوسوم نیروی دریایی عراق در روز شصت و هفتم جنگ، که موجب شد باقیمانده نیروی دریایی عراق تا پایان جنگ در اسکله‌های خود در محاصره قرار گرفته و از صحنه نبرد به طور کامل خارج باشند.
  5. کسب سیادت دریایی و حاکمیت مطلق بر آب‌های خلیج فارس و دریای عمان.
  6. انهدام سکوهای البکر و الامیه.
  7. شرکت مؤثر در عملیات دفاع از خرمشهر به وسیله تکاوران دریایی.
  8. ایجاد فضای امن در آبراه‌ها به منظور تدارکات و پشتیبانی از نیروهای خودی، به ویژه در حفظ آبادانِ تقریباً محاصره شده.
  9. حفاظت از منابع نفتی در جزایر سرزمینی خلیج فارس.

 

 

 

منبع: گفتمان ارتشی دفاع مقدس، حسینی، سید ناصر، 1396، ایران سبز، تهران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده