قصۀ آزادی (بخش اول)
تشریح صحنه نبرد از محاصره تا شکست حصر سوسنگرد دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش گروه رزمی37 و تیپ2 زرهی به عنوان احتیاط لشکر در حوالی کارخانه تصفیۀ شکر واقع در 10 کیلومتری شمال اهواز و کرانۀ غربی رودخانه کارون مستقر شدند. این تجدید گسترش عناصر لشکر92 زرهی، نقش تعیین کننده ای در آزادسازی سوسنگرد ایفا کرد.

بعد از متوقف شدن پیشروی نیروهای دشمن در جنوب غربی اهواز و عدم موفقیّت آنان در ادامۀ پیشروی برای اشغال شهر اهواز، تلاش اصلی دشمن صرف آن شد که در غرب این شهر، محور اهواز- حمیدیه و محور سوسنگرد- بستان را قطع و به ترتیب تقدم، ابتدا حمیدیه، سوسنگرد و یا بستان را اشغال کند. دشمن با دستیابی به هر یک از این شهرها به اهداف بعدی اش نیز می رسید.

به همین علّت، در اواخر دهۀ اول مهر 1359، نیروهای دشمن تلاش کردند؛ حمیدیه را اشغال کنند، ولی با شکست فاحشی مواجه شده، عقب نشستند. سپس عراقی ها تمام تلاششان را متوجه اشغال سوسنگرد از طرف شمال کرخه و تپۀ الله اکبر کردند که در این منطقه هم موفقیّتی نداشتند. تا اینکه سرانجام در 22 مهر، شهر بستان اشغال شد. در 27 مهر نیز تپه الله اکبر مجدداً به تصرف نیروهای دشمن درآمد و سوسنگرد نیز پس از استقرار یگان های لشکر 9 زرهی عراق در جنوب هویزه از چهار سمت ، مورد تهدید قرار گرفت.

طبق دستور عملیاتی سپاه3 ارتش عراق که در 17 آبان ماه صادر شد، پدافند را به عنوان مأموریت لشکرهای 1 مکانیزه و 10 زرهی در منطقۀ عملیاتی غرب دزفول و مأموریت لشکر5 ماشینی و 3 زرهی در منطقۀ عملیاتی جنوب غربی اهواز، خرمشهر و آبادان تعیین کرد، اما مأموریت لشکر9 زرهی را (با زیر امر قراردادن تیپ12 از لشکر3 زرهی) آفند به سوسنگرد و اشغال آن مشخص کرد.

این امر نشان می دهد که ارتش متجاوز عراق از اشغال خاك جمهوری اسلامی ایران به غیر از جبهۀ سوسنگرد ناامید شده بود.

منطقۀ وسیع حمیدیه، سوسنگرد و بستان با طول قریب به 60 کیلومتر، منطق های هموار و دارای موقعیت خاصی است. این منطقه، در شمال به رودخانۀ کرخه و در جنوب به امتداد و انشعابات رودخانۀ کرخه محدود و در غرب به باتلاق هورالهویزه که به صورت مانع غیر قابل عبوری است، محدود می شود.

ارتش عراق، بعد از تحمل شکست های پیاپی در شمال آبادان و مناطق اهواز و دزفول، تمام تلاش خود را روی منطقۀ سوسنگرد متمرکز کرد و به خاطر تصرف آن، یک لشکر زرهی اش را با سه تیپ زرهی، شامل: سه گردان تانک، چهار گردان ماشینی، یک گردان شناسایی، یک گردان نیرو مخصوص، یک گردان پیاده، دو گردان کماندو و بیش از 900 تن از افراد جیش الشعبی به کار گرفت.

در حالی که نیروهای ایرانی مستقر در آن منطقه، شامل: تیپ3 لشکر92 زرهی و بخشی از رزمندگان از سپاه پاسداران و ژاندارمری و گروه جنگ های نامنظم شهید چمران می شد.

واحدهای تیپ3 زرهی که در شرق تپه های الله اکبر و شمال رودخانۀ کرخه موضع پدافندی گرفته بودند، می توانستند از پیشروی نیروهای دشمن در شمال کرخه ممانعت به عمل آورند.

در غرب، شرق و جنوب سوسنگرد، یگان عمدة دیگری گسترش نداشت و پدافند این منطقه را ژاندارمری، سپاه پاسداران و نیروهای مردمی برعهده داشتند؛ در کنار عناصری از تیپ3، نظیر: یک دستۀ خمپاره انداز و تفنگ 106، چند دستگاه تانک و چند قبضه موشک انداز تاو.

یک گردان تانک (منها) از عناصر تیپ3 لشکر92 زرهی، در کرانه شمالی کرخه مستقر بود و به طرف جنوب کرخه پدافند می کرد. آتش حاصل از گلوله باران تانک های این گردان، تا مسافت 1500 متری جنوب رودخانه کرخه را می پوشاند. یک گروهان ماشینی(مکانیزه) نیز در جنوب کرخه مستقر بود.

استعداد رزمی هر یک از نیروهای ژاندارمری، سپاه پاسداران، گروه جنگ های نامنظم شهید چمران و سایر نیروهای مردمی در آن منطقه، از یک گردان پیادة معمولی تجاوز نمی کرد. تنها یگان احتیاط در دسترس لشکر92 زرهی، گردان148 پیاده از لشکر77 بود که در تپه های فولی آباد واقع در شمال غربی اهواز مستقر شده بود و بیش از 50 کیلومتر تا منطقۀ عملیاتی سوسنگرد فاصله داشت.

با رها شدن تیپ2 زرهی، گردان283 سوار زرهی و گروه رزمی37 از منطقه دزفول و تغییر مکان آنان به اهواز که در 13 آبان و در 17 آبان خاتمه یافت، لشکر92 زرهی مأموریتِ پوششِ کرانۀ شرقی کارون در منطقۀ اهواز را به گردان283 سوار زرهی واگذار کرد.

گروه رزمی37 و تیپ2 زرهی به عنوان احتیاط لشکر در حوالی کارخانه تصفیۀ شکر واقع در 10 کیلومتری شمال اهواز و کرانۀ غربی رودخانه کارون مستقر شدند. این تجدید گسترش عناصر لشکر92 زرهی، نقش تعیین کننده ای در آزادسازی سوسنگرد ایفا کرد.

در 20 آبان، نیروهای دشمن در غرب و شمال غربی سوسنگرد در تپۀ الله اکبر و غرب پل سابله، حالت پدافندی گرفتند.

در 21 آبان، علاوه بر توپخانه، نیروی هوایی دشمن هم فعال شد و متقابلاً بالگرد های هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران به نیروهای دشمن یورش بردند و تلفات و خسارات قابل ملاحظه ای به آنها وارد کردند.

در پایان روز 21 آبان، نیروهای دشمن به طرف پاسگاه «هخامنش» که در حاشیه شرقی باتلاق هورالهویزه و در شمال پاسگاه برزگر واقع است و هنوز در اختیار نیروهای ایرانی قرار داشت، حمله آورده، از محور سوسنگرد، هویزه، طلائیه آنها را مورد تهدید قرار دادند.

منبع: مجله صف، شماره426، آبان1395

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده