جنگ تحمیلی و امنیت خلیج فارس
بخش هجدهم: دخالت امریکا در جنگ نفت­کش­ها کمتر از دو ماه بعد از اعلام این استراتژی، در تاریخ دوازدهم تیرماه 1367، در پی درگیری قایق­های ایرانی با ناوهای امریکایی در تنگه هرمز، رزمناو «وینسنس»، هواپیمای مسافربری «ایرباس» ایران را با 290 سرنشین، بر فراز آب­های خلیج فارس، مورد هدف قرار داد و در عمل، جبهه دیگری علیه ایران که از قبل گشوده شده بود را گسترش داد. جبهه ای که درصدد وارد کردن فشار، محدود کردن پیروزی ها و شکست نظامی ایران بود. .

یک هفته پس از درگیری نیروی دریایی سپاه با بالگرد امریکایی، در تاریخ 23 مهرماه 1366، نفت­کش بزرگ امریکا به نام «سانگاری» در حالی که در سواحل کویت لنگر انداخته بود، مورد اصابت یک فروند موشک کرم ابریشم ایران قرار گرفت. رادیو تهران طی هشداری تهدیدآمیز موضع جمهوری اسلامی را این­گونه اعلام کرد:

«خلیج فارس یا جایی امن برای همه خواهد بود و یا هیچ­کس. ما به امریکا و متحدانش می­گوییم که با پرداختن مجدد به تجربه­ای که از قبل شناخته شده است، اشتباه نکنند.»

چهار روز پس از این واقعه، در نهایت پس از بحث­ها و نظرهای فراوان در بین هیئت حاکمه واشنگتن و تصمیم­گیری آنها، در تاریخ 27/7/1366 (19اکتبر 1987) دو سکوی نفتی «رشادت» و «رسالت» ایران مورد حمله قرار گرفت. کمتر از سه ساعت پس از این حمله، سخنگوی کاخ سفید با قرائت بیانیه رئیس جمهور، پذیرش مسئولیت این حمله از جانب ریگان را اعلام کرد:

«اقدام علیه سکوی نظامی [نفتی]! ایران پس از مشورت با رهبران کنگره و کشورهای دوست صورت گرفت … ایالات متحده علاقه­ای به رویارویی نظامی با ایران ندارد، اما دولت ایران به هیچ وجه نباید در عزم و توانایی ما برای حفظ کشتی­های امریکا و منافع کشور در برابر حملات بی­دلیل در شبهه باشد.»

همچنان که واین برگر وزیر دفاع امریکا در این مقطع چنین گفت:

«این اقدام در پاسخ به حمله ایران به نفت­کش امریکایی بوده است و ما خواهان رویارویی بیشتر با ایران نیستیم، ولی آماده رویارویی با هرگونه اقدام نظامی ایران با واکنشی شدیدتر هستیم. ما پرونده این موضوع را فعلاً خاتمه­یافته تلقی می­کنیم.»

به تلافی تجاوز امریکا به سکوهای نفتی ایران، سه روز بعد در تاریخ 30 مهرماه سال1366 (23اکتبر 1987)، ایران با شلیک یک موشک کرم ابریشم، بخشی از پایانه نفتی کویت در پانزده کیلومتری شرق بندر الاحمدی را مورد هدف قرار داد. ریگان پس از این اقدام ایران، با چرخشی محتاطانه و 180 درجه­ای، به درگیری ایران و امریکا در منطقه خلیج فارس به صورت موقت خاتمه داد:

«ما گفته­ایم در صورتی که مورد حمله واقع شویم، از خود دفاع خواهیم کرد… آنچه که مسلم است، جنگی در بین نیست و کسی نیز نباید دچار وحشت شود.»

سخنگوی وزارت خارجه امریکا نیز با اعلام سیاست کشور متبوعش، مبنی بر عدم اقدام نظامی برای حمایت از کویت و تنها گذاشتن این کشور در بحران حمله موشکی به بندر الاحمدی، بر ضریب مهار موقت درگیری میان ایران و امریکا افزود. وی موضع کشورش را چنین تشریح کرد:

«حمله به طور آشکار علیه کویت صورت گرفته است، دولت کویت مختار است در مورد این عمل پاسخ دهد.»

ریگان پس از آنکه تلاش­های سیاسی ـ نظامی خود برای کسب ابتکار عمل در جنگ را بی­اثر یافت، با صدور بیانیه ای در 5 آبان 1366 (26 اکتبر 1987)، تحریم تجاری اقتصادی ایران را اعلام کرد:

«اجازه بدهید بر این نکته تأکید کنم که ما فقط پس از تلاش­های مکرر و ناموفق برای کاهش بحران با ایران و در پاسخ به ادامه و افزایش اقدامات جنگ­جویانه حکومت ایران، دست به این تحریم اقتصادی زدیم… این تحریم­ها نتیجه مستقیم اقدامات دولت ایران از جمله حملات این کشور علیه نیروها [ی نظامی] و کشتی­های تجاری امریکا، امتناع این کشور از اجرای قطعنامه 598 شورای امنیت سازمان ملل، ادامه تجاوزات این کشور علیه کشورهای بی­طرف خلیج فارس و کمک این کشور به تروریسم در آن منطقه و هر نقطه دیگر جهان است.»

اما دیری نپایید که خویشتن­داری مقطعی و مهار موقتی درگیری نظامی میان ایران و امریکا، با برخورد یکی از رزم­ناوهای امریکایی با مین در خلیج فارس، در تاریخ 25 فروردین 1367 (14 آوریل 1988) برهم خورد. چهار روز بعد از این واقعه در 29 فروردین 1367 (18 آوریل 1988)، نیروی دریایی ایالات متحده، به دو سکوی نفتی «رشادت» و «سلمان» حمله­ور شد. علاوه بر این، سه چاه نفتی ایران در نزدیکی جزیره «سیری» مورد هدف مهاجمین امریکایی قرار گرفت. چند ساعت پس از این حمله، به دنبال درگیری تعدادی از قایق­های ایران با کشتی امریکایی «ویلی تاید» در سواحل امارت متحده، رزم­ناوها و هواپیماهای امریکایی ضمن وارد ساختن خسارات به سه سکوی نفتی ایران به شناورهای رزمی ایران با نام­های ناوچه «جوشن» و ناوشکن «سهند» و ناوشکن «سبلان» که مشغول مأموریت در اطراف جزایر بودند، حمله­ور شده وموجب غرق ناوچه جوشن وناوشکن سهند گردیده و به ناوشکن سبلان ایران صدمه وارد نمودند.

در پی گسترش رفتار خصمانه و دخالت­آمیز کاخ سفید علیه تهران، پنتاگون وزارت دفاع امریکا، در نیمه اردیبهشت ماه 1367 (نیمه اول ماه مه 1988)، اعلام کرد که سیاست جدید کشورش مبنی بر گسترش حضور نظامی در خلیج فارس، به طور رسمی به مورد اجرا گذاشته شده است.

کمتر از دو ماه بعد از اعلام این استراتژی، در تاریخ دوازدهم تیرماه 1367، در پی درگیری قایق­های ایرانی با ناوهای امریکایی در تنگه هرمز، رزمناو «وینسنس»، هواپیمای مسافربری «ایرباس» ایران را با 290 سرنشین، بر فراز آب­های خلیج فارس، مورد هدف قرار داد و در عمل، جبهه دیگری علیه ایران که از قبل گشوده شده بود را گسترش داد. جبهه ای که درصدد وارد کردن فشار، محدود کردن پیروزی ها و شکست نظامی ایران بود.

مقارن با گسترش بحران در خلیج فارس و تشدید درگیری میان ایران و امریکا، عراق نیز با بهره­گیری از فرصت پیش آمده، از طریق وسعت بخشیدن به حملات زمینی و هوایی و به­کارگیری وسیع جنگ­افزارهای شیمیایی، و همچنین با حضور و پشتیبانی قوای نیروی دریایی امریکا مستقر در دهانه «اروندرود»، در تاریخ 28 فروردین 1367 (17 آوریل 1988)، شهر «فاو» را از رزمندگان ایران بازپس گرفته، و طی تحرکات بعدی، تمامی مواضع از دست رفته را از کنترل نیروهای ایران خارج ساخت.

در چنین شرایطی، ایران با پی بردن به عمق توطئه­ها و گستره عملکرد خصمانه واشنگتن، و براساس آنچه که «مصلحت نظام جمهوری اسلامی» بود، در تاریخ 27 تیرماه 1367 (18 جولای 1988)، به طور رسمی، قطعنامه 598 شورای امنیت سازمان ملل را پذیرفت که با این عمل، امیدهای امریکا برای نابودی انقلاب اسلامی و اضمحلال نظام جمهوری اسلامی به یأس مبدل گشت. در واقع، تدبیر رهبری نظام جمهوری اسلامی در این مرحله، توانست فشار مطلقی که بعد از افشای دیپلماسی «ایران گیت»، از سوی دستگاه سیاست خارجی کاخ سفید علیه ایران، اعمال می­شد را بی­اثر سازد.

در پی عکس العمل پرقدرت مردم سلحشور ایران، عراق نیز در 18 تیرماه1367 (9 اوت 1988) آتش­بس را پذیرفت. به این ترتیب، دفتر هشت سال دفاع مقدس جمهوری اسلامی بسته شد و نظام جمهوری اسلامی، با پشت سر گذاشتن بحران­های پی در پی و مهار طولانی­ترین و نابرابرترین جنگ قرن بیستم، اولین دهه از تکوین خود را سپری ساخت.

 

منبع: جنگ تحمیلی و امنیت خلیج فارس، عبدالله معنوی رودسری و همکاران، 1394، ایران سبز، تهران .

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده