اصول جنگ در عملیات سوسنگرد
غلامرضا ملکی، مسعود مصدق، محمدرضا شکیبایی - اصل هدف (...) به طور کلی «هدف» عبارت است از مقصود نهایی که تمام تلاش های متمرکز نیروهای نظامی به سمت آن هدایت می شود. هدف نهایی در عملیات نظامی، نابودی نیروهای مسلح دشمن و یا از بین بردن میل جنگجویی اوست.

(…) سوسنگرد به عنوان هدف روشن عملیات بعد از اهواز، آبادان، خرمشهر و دزفول، پنجمین شهر بزرگ و پر اهمیت خوزستان است و مرکز اصلی منطقه هم میهنان عرب زبان ایرانی است. دشت آزادگان که در غرب اهواز از حمیدیه تا مرز بیش از یکصد کیلومتر طول و از شمال بستان تا کوشک و جفیر بیش از 80 کیلومتر عرض دارد، بزرگترین منطقه عرب زبان کشور است و شهر سوسنگرد در مرکز این منطقه قرار دارد. در دست داشتن شهر سوسنگرد سبب در اختیار گرفتن تمام این منطقه هشت هزار کیلومتر مربعی می شود و مهم ترین و حساس ترین هدف در منطقه دشت آزادگان است.

(…)

  • اصل آفند

(…) به طور کلی در مورد آفند می توان گفت:

الف) آفند تنها وسیله عمل و وسیله ای است که با آن یک تصمیم نظامی به موفقیت نزدیک شده و پیروزي حاصل می شود؛

ب) مهاجم با آفند تمایل خود را به دشمن تحمیل میکند؛

پ) آفند کننده همیشه ابتکار عملیات را در دست دارد و اوست که جنگ را ادامه داده و هدایت و رهبري میکند.

  • آفند همواره باید با یک روحیه عالی و تهاجمی و میل به پیروزي توأم باشد.

به نظر میرسد یکی از مؤثر ترین عوامل در موفقیت هاي نیروهاي ما در عملیات سوسنگرد، اجراي اصل آفند بود، زیرا همانگونه که در اصول دیگر گفته شد، تیپ2 زرهی کمتر از پنج روز قبل از منطقه دزفول به اهواز تغییر مکان داده بود و به علت بیش از یک ماه شرکت در عملیات بسیار سخت، عقب نشینی از عین خوش و دو سلک به شرق رودخانه کرخه و از دست دادن بیش از 50 درصد توان رزمی، ظاهرا آمادگی کافی براي شرکت در حمله نداشت.

از طرفی دشمن سوسنگرد را سرسختانه از چهار قسمت شرق محاصره کرده و تحت فشار قرار داده بود و در صورت تصرف کامل شهر و تثبیت وضعیت می توانست مواضع مستحکمی در شرق سوسنگرد ایجاد کند و در مقابل هرگونه حمله نیروهاي ما پایداري داشته باشد. بهترین راهکار براي ناکام کردن دشمن، حمله سریع به او بود که این عمل انجام شد.

لازم به یادآوري است که فرمانده نیروي زمینی به علت عدم آمادگی تیپ براي حمله، پس از تصمیم گرفتن براي حمله بر مبناي تشریح وضعیت تیپ به وسیله فرمانده لشکر در روز 25 آبان تصمیم خود را تغییر داد و به لشکر دستور داد که طرح حمله را تا دستور مجدد متوقف سازد، ولی خوشبختانه دستور فرمانده نیرو هنگامی به لشکر و تیپ2 ابلاغ شد که تیپ از ساعت 2000 روز 25 آبان ماه تغییر مکان را آغاز کرده و قسمتی از طرح به مورد اجرا گذاشته بود، این حسن تصادف سبب شد که به لشکر دستور داده شود طرح را طبق برنامه از ساعت 30:6 روز 26 آبان اجرا کند و همین سرعت واکنش سبب غافلگیري دشمن، شکست او و پیروزي نیروهاي ما شد.

  •  اصل وحدت و فرماندهی

وحدت فرماندهی یعنی اینکه در سلسله مراتب فرماندهی، همه نیروها زیر امر یک فرمانده مسئول و واجد شرایط با اختیارات کافی قرار بگیرند تا وي بتواند در راستاي خط مشی کلی با ایجاد وحدت تلاش، تمام منابع و نیروها را در یک جهت به سوي یک هدف مشترك سوق دهد.

(…) در عملیات آزادسازي سوسنگرد با وجود اینکه رئیس ستاد مشترك و فرمانده نیروي زمینی ارتش در روز عملیات سوسنگرد حاضر بودند، ولی فرماندهی و رهبري عملیات به فرمانده لشکر 29 زرهی محول شده و فرمانده لشکر 29 زرهی نیز با وجود اینکه شخصاً در صحنه عملیات حاضر بود، اختیارات کامل هدایت عملیات را به فرمانده تیپ2 زرهی واگذار کرده بود.

همچنین شهید دکتر چمران که طی دو ماه جنگ عملاً فرماندهی جبهه حمیدیه و سوسنگرد را عهده دار بود، در روز 26 آبان 1359، دخالت مستقیمی در هدایت عملیات تیپ2 لشکر 92 زرهی نکرد؛ در نتیجه وحدت فرماندهی به نحو مطلوبی اجرا و رعایت شد و فرماندهان رده بالاي نظامی حاضر در منطقه در امر فرماندهی و واپایش تیپ دخالتی نکردند.

  • اصل مانور

منظور از اصل مانور؛ قرار دادن نیروها به ترتیبی است که دشمن را در وضع نامناسب قرار دهد. بسیاري از فرماندهان بزرگ نظامی، همواره پیروزي خود را مدیون رعایت این اصل اساسی میدانند.

با توجه به اینکه خط محاصره شهر عبارت بود از سمت شمال آبادي سبحانی در شمال کرخه از سمت شرق؛ حوالی آبادي ابوحمیظه در ده کیلومتري شرق شهر سوسنگرد، از جنوب؛ حاشیه جنوبی شهر و از غرب رودخانه مالکیه که البته نیروهاي دشمن از این خط تا داخل شهر سوسنگرد را اشغال کرده بودند، لذا در طرح مانور نیروهاي خودي چنین طرح ریزي شده بود که نیروي تکاور ما بایستی از جهات مختلف به خط محاصره شهر حمله میکرد.

(…) ضمنا نیروي هوایی و هوانیروز فعالانه حرکت عناصر زمینی، خصوصا تانک هاي لشکر 92 زرهی را پشتیبانی می کردند. نیروي نامنظم دکتر چمران در خط مقدم حمله با جنگ افزارهاي ضدتانک به دشمن یورش آورده و عناصر محاصره شده نیز از داخل شهر در سمت غرب رودخانه مالکیه و در سمت جنوب محور هویزه جانبازانه مقاومت کردند تا اراده خلل ناپذیر خود را به دشمن نشان داده و بر آنها چیره شوند. (…)

  • اصل سادگی

اصل سادگی یعنی تهیه طرح هاي واضح و ساده و صدور دستور صریح، کوتاه و مختصر به منظور حصول اطمینان از درك بهتر و فهم کامل آن توسط اجرا کنندگان.

(…) با توجه به تعریف و مفهوم اصل سادگی، نظر به اینکه زمین منطقه عملیات مسطح، هموار و تنها عارضه مشخص در سمت شرقی غربی حمله جاده حمیدیه سوسنگرد بود، نیروهاي حمله ور لشکر 92 زرهی مجبور بودند در این زمین باز به سمت سوسنگرد پیشروي کنند و الزاما طرح کلی ساده بود. (…)

  • اصل غافل گیري

غافل گیري یعنی ضربه زدن به دشمن در زمان و مکانی که انتظار و آمادگی آن را نداشته باشد؛ طوري که باعث آشفتگی او شود. سایر اصول همزمان با اصل غافل گیري به کار می روند.

(…) با توجه به اصل غافل گیري لازم است یادآوري شود که بعد از حمله ناموفق لشکر 21 پیاده در منطقه دزفول، نیروهاي ما در خوزستان کاملاً حالت پدافندي به خود گرفته بودند و دشمن تصور می کرد ارتش ایران به این زودي قدرت اجراي یک عملیات آفندي را نخواهد داشت.

این عوامل سبب غافلگیري دشمن شد و فرصت نداد که دشمن براي تصرف کامل شهر و حمله سریع با اجراي یک راهپیمایی 60 کیلومتري از اهواز تا شرق سوسنگرد اقدام کند.

  • اصل تأمین

حفاظت در مقابل غافلگیري، عملیات جاسوسی، خرابکاري، عملیات ایذایی و دیده بانی دشمن را تأمین گویند.

(…) در خصوص رعایت اصل تأمین در عملیات سوسنگرد، باید گفت: «اعزام تیپ 2 زرهی از منطقه دزفول به منطقه اهواز قبل از احتمال حمله دشمن به منظور رعایت اصل تأمین بود؛ زیرا شهر اهواز علاوه بر سمت جنوب، از سمت غرب و شرق نیز مورد تهدید قرار داشت و تنها عناصر تأمین در جناحین منطقه اهواز در شرق کارون و محور حمیدیه سوسنگرد عناصر ژاندارمري، عناصر بسیج محلی و گروه هایی از سپاه پاسداران و نیروهاي نامنظم دکتر چمران بودند که این عناصر به صورت پرده پوشش در روستاها مستقر بودند و دشمن در صورت تمایل می توانست به سادگی این پرده را بشکافد. لذا تیپ2 زرهی به منظور تأمین منطقه اهواز به آن منطقه اعزام گردید و مؤثر واقع شد.(…)

 

منبع: مجله صف، شماره426، آبان1395

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده