عملیات محرم
بخش دوازدهم: مصاحبه ها و بازتاب مرحله يكم عمليات محرم عمليات محرم بازتاب گسترده اي در سطح كشور و رسانه هاي خودي منطقه داشت و از آنجا كه ارتش عراق پيشروي رزمندگان اسلام را تهديدي جدي براي استان العماره به حساب ميآورد سريعاً شروع به جابجاييهاي گسترده و گسيل نيروها به خصوص نيروهاي تازه نفس زرهي به منطقه نمود و از اهميت اين عمليات اين بود كه طبق اطلاعات و پيام دريافتي در ساعت 0320 ـ 11/8/61 از يكي از شبكه هاي دشمن، صدام حسين به منطقه عمليات وارد و شخصاً بر عمليات نظارت نمود و واحدهاي كمكي نيز به منطقه رسيد در نتيجه نيروهاي دشمن در منطقه شديداً تقويت و مقاومت دشمن افزايش يافت.

سرهنگ منوچهر دژكام فرمانده قرارگاه قائم در نخستين ساعات موفقيت آميز اين حمله در مصاحبه با خبرنگار خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران گفت برخلاف ادعاهاي دروغين صدام حسين مبني بر خروج نيروهاي عراقي از خاك ايران هنوز بخش مهمي از ميهن اسلامي ما در اشغال نيروهاي متجاوز عراقي است و هدف اوليه عمليات جاري آنست كه ما متجاوزين را از سرزمين خود بيرون برانيم و پاسگاههاي مرزي ايران را كه شامل نهرعنبر، چم سري، چم هندي، ربوط و پيچ انگيزه مي‌باشند را آزاد سازيم و مناطق نفتي اين منطقه را از لوث وجود نيروهاي متجاوز پاكسازي نماييم.

دلاوران پرتوان و خستگي ناپذير ما با آن شرايط طاقت فرسايي كه داشتند همچنان به پيش مي‌رفتند و پاسگاههاي مرزي ايران را يكي بعد از ديگري آزاد مي‌كردند و به ارتفاعات مرزي حمرين صعود مي‌نمودند، به طوريكه در اوايل بامداد روز 11 آبان ماه تعدادي از اين پاسگاهها از جمله چم سري و ربوط آزاد گرديدند و دامنه شرقي و شمالي ارتفاعات حمرين به تصرف نيروهاي ما درآمد، اما در قسمت جنوب شرقي و پاسگاه ربوط دشمن اقدام به عكس العمل شديد كرد به نحوي كه موفق شد پاسگاه ربوط را مجدداً اشغال كند و مانع پيشروي قائم 4 (تيپ امام حسين و تيپ 84 پياده) گردد.

يك عامل بازدارنده ديگر كه در مسير پيشروي نيروهاي ما قرار گرفت اثرات باران شديد در زمين منطقه بود كه در زمينهاي رسي و سست ايجاد باطلاق و آبگير شد و حركت خودروها و حتي پياده نظام در خارج از جاده با مشكلاتي مواجه گرديد چنان كه همين عامل سبب به تأخير افتادن حركت يگانهاي تيپ 8 نجف (قائم1) در شرق رودخانه ميمه گرديد و اين امر سبب اختلال و ناهماهنگي در مجموعه عمليات يگانهاي اين تيپ شد. عامل منفي ديگر آنكه به علت تلفات و خساراتي كه بر اثر بارندگي و سيل و طغيان رودخانه ها به نيروهاي ما وارد شد توان رزمي آماده شده آنها كاهش يافت و فرماندهان مجبور شدند برخلاف طرحهاي پيش بيني شده تغييرات سريعي در سازمان رزمي و روش حمله انجام دهند به نحوي كه انجام مأموريت را با همان يگانها و توان رزمي باقيمانده هماهنگ سازند. تنها تغيير سريعي كه به نفع نيروهاي باقي مانده ايجاد شد آن بود كه بارندگي شديد بيش از دو ساعت به طول نيانجاميد و سيلاب نيز ساعتي بعد از بند آمدن باران به تدريج فروكش كرد در نتيجه ادامه عمليات امكان پذير شد.

 

گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي در مورخه 11/8/61 ساعت 45/11 حاكيست: 

كار تخليه اسراي عراقي كه در عمليات ظفرمندانه محرم طي شب گذشته و امروز به اسارت نيروهاي پرتوان اسلام درآمده اند تا ساعت 11 امروز همچنان ادامه داشت. اين خبرگزاري اعلام كرد در ميان اسراي عراقي چندين افسر ارشد نيز ديده مي‌شوند و سرگرد پياده احمد خليل مجيد فرمانده گردان 1 تيپ 606 احتياط عراق كه در منطقه عين‌خوش به اسارت نيروهاي اسلام درآمده بود در گفتگويي در رابطه با اسارت خود اظهار مي‌نمايد عليرغم تقويت نيروهاي ما در اين منطقه جهت مقابله با عمليات نيروهاي ايراني، نيمه شب گذشته ما اطلاع پيدا كرديم كه عمليات نيروهاي ايراني آغاز شده است ولي اين عمليات آنچنان سريع بود كه با سرعت به محاصره درآمديم. اين سرگرد عراقي افزود در اين عمليات من و 10 تن ديگر در ساعت پنج بامداد به اسارت نيروهاي اسلام درآمديم.

شامر عويد محمد يكي از اسراي جمعي گردان دوم تيپ 105 پياده عراقي اظهار داشت: من حدود 7 روز است كه به جبهه شمال رودخانه دويرج منتقل شدم وي افزود شب گذشته در حالي كه باران به شدت مي‌باريد متوجه حمله نيروهاي ايراني شديم كه خاكريز ما سقوط كرده بود.

يكي ديگر از اسراي عراقي به نام عبدالرحمن محمد سيدي جمعي تيپ 505 پياده عراق كه سرباز احتياط بوده در مصاحبه مي‌گويد: حمله نيروهاي اسلام برخلاف تصور ما زير باران شديد صورت گرفت و حدود دو گردان ما به طور كمربندي در محاصره نيروهاي ايراني قرار گرفت. وي افزود در حمله نيروهاي اسلام تعدادي از سربازان و افسران عراقي به هنگام فرار و عقب نشيني در رودخانه دويرج غرق شدند و تعداد زيادي نيز به هلاكت رسيدند كه بيان اين اظهارات حكايت از پيروزي رزمندگان اسلام در مرحله يكم عمليات محرم مي‌باشد.

در پايان روز 11 آبان ماه موفقيت عمليات قطعي گرديد و ستاد تبليغات جنگ خبرنگاران داخلي و خارجي را به منطقه عمليات دعوت كرد تا پيروزيهاي رزمندگان ايران را مشاهده نمايند. ستاد مشترك ارتش جمهوري اسلامي ايران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامي در اطلاعيه شماره 1 خود كه در ساعات پاياني روز 11/8/61 منتشر شد اعلام نمود:

«در اين عمليات جاده عين‌خوش ـ دهلران از تيررس نيروهاي عراقي خارج گرديد و ارتفاعات حمرين به تصرف نيروهاي ايران درآمد و منطقه وسيعي از خاك ميهن اسلامي از اشغال دشمن آزاد گرديد. نبرد همچنان ادامه دارد.»

در اطلاعيه دوم ارتش و سپاه آزاد شدن چاههاي نفت بيات كه روزانه بيش از 25 هزار بشكه نفت توليد داشته را به اطلاع مردم رساند و اضافه نمود تعداد زيادي از مزدوران بعثي به هلاكت رسيده و يا زخمي شده و تعداد قابل توجهي از دشمن به اسارت سلحشوران اسلام درآمده كه تنها در يك محور عملياتي تعداد 117 تن از نيروهاي ارتش عراق به اسارت فرزندان اسلام درآمدند.

جبال حمرين در نوار مرزي تصرف و مناطق مهمي از خاك دشمن زير ديد و تير نيروهاي اسلام قرار گرفته است و يك فروند از هواپيماهاي دشمن متجاوز در ساعت هشت و سه دقيقه بامداد 11/8/61 توسط جنگنده‌هاي تيز پرواز نيروي هوايي سرنگون شده است.

در اطلاعيه مشترك شماره 3 كه در پايان روز 11/8/61 منتشر شد اعلام گرديد پاسگاههاي مرزي حماد شهاب، عين منصور، بيات، موسيان، نهر عنبر، چم سري تصرف و تأمين و بيش از 300 كيلومتر مربع از اراضي تحت اشغال دشمن بعثي آزاد و مناطق وسيعي از خاكريز دشمن در ديد و تير نيروهاي خودي قرار گرفته و سلسله جبال حمرين و ارتفاعات مهم و راهبردی آن به تصرف رزمندگان اسلام درآمده است و تعداد زيادي از نيروهاي دشمن اسير كه 500 نفر آنان به پشت جبهه تخليه و غنائم زيادي نيز به دست رزمندگان اسلام افتاده است.

بدين ترتيب اولين روز عمليات محرم با موفقيت چشمگير رزمندگان اسلام به پايان رسيد ليكن به دليل مشكلات بارندگي و سيل، قرارگاه قائم قادر نگرديد در محورهاي جنوبي خود در منطقه قرارگاه قائم 3 و 4 به هدفهاي خود برسد و لذا عمليات ادامه يافت درمجموع نيروهاي خودي در اين مرحله حداقل 4 تيپ از نيروهاي عراقي را متلاشي نمودند و تعداد زيادي از دشمن از جمله فرماندهان آنها را به اسارت درآوردند و تيپ 606 و 505 كاملاً متلاشي گرديدند و از اسراي گرفته شده 350 نفر به دهلران و 340 نفر هم تا خاتمه 11/8/61 به دزفول تخليه شدند.

 

نتيجه كلي مرحله يكم عمليات محرم: (نقشه شماره 7)

ـ تصرف ارتفاعات مهم وكليدي جبال حمرين شامل ارتفاع 290، 298، 229 و آزادسازي 300 كيلومتر مربع از خاك ميهن اسلامي

ـ تصرف و تأمين منطقه مهم نفتي بيات و تأمين مرز در منطقه بيات و بخش شمالي جبال حمرين 

ـ كشته و زخمي نمودن حدود 2600 نفر از نيروهاي دشمن

ـ انهدام 90 دستگاه تانك و نفربر و 130 دستگاه خودروي دشمن و متلاشي كردن حدود 4 تيپ از دشمن

ـ به غنيمت گرفتن يكصد دستگاه خودرو و 45 دستگاه تانك و نفربر و تعداد 15 قبضه تفنگ 106 و مهمات و سلاحهاي سبك و متوسط زيادي از دشمن

ـ سرنگوني يك فروند هواپيماي دشمن

ـ تصرف پاسگاههاي مرزي حماد شهاب و عين منصور عراق و آزادسازي پاسگاههاي مرزي بيات، موسيان، نهر عنبر و چم سري

ـ  به اسارت درآوردن تعداد كثيري از دشمن كه 690 نفر آنان به عقب تخليه شدند.

(مدرك، سند 11 اطلاعيه مشترك شماره 1و2و3 ارتش جمهوري اسلامي ايران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامي)

 

در مجموع در اين مرحله ضربات كوبنده و تلفات و ضايعات سنگين به دشمن وارد شد و تعدادي از فرماندهان عراقي نيز به اسارت رزمندگان اسلام درآمدند كه از جمله سرگرد فائد هاشم لقمان فرمانده گردان دوم تكاور در لشكر 9 زرهي و سرگرد صابر محمد صالح فرمانده گردان دوم تيپ 505 پياده بودند كه اين افسر در مصاحبه خود گفت تيپهاي 17 و 24 لشكر 10 زرهي عراق ضرب الاجل از شرق بصره به منطقه شرق عماره تغيير مكان داده شدند و تيپ 505 كاملاً متلاشي گرديد و فرمانده تيپ سرتيپ محمد عماد حسن با معاونين خود از صحنه نبرد فرار كردند و همين امر سبب تسريع در متلاشي شدن اين تيپ گرديد.

 

جلسه اي در ساعت 2100 ـ 11/8/61 در حضور شهيد سپهبد علي صيّاد شيرازي فرمانده وقت نيروي زميني ارتش به منظور بررسي عمليات و ادامه آن تشكيل و پس از بحث و بررسي در مورد ادامه عمليات، فرماندهي تذكراتي به شرح ذيل دادند:

ـ وضع زمين در استان العماره مشخص شود.

ـ آمار اسرا به دقت بررسي شود.

ـ ترتيب نيروي موجود در منطقه مشخص شود.

ـ استعداد نيروي دشمن در منطقه بررسي شود.

ـ مدارك اغتنامي جمع آوري و اطلاعات جمع بندي و به قرارگاه تحويل شود.

– تعداد افسران اسير عراقي مشخص و براي مصاحبه با خبرنگاران آماده شوند.

ـ حضور خبرنگاران در منطقه بايد با كسب مجوز از قرارگاه باشد.

مرحله يكم عمليات محرم در قرارگاههاي عملياتي قائم 1، قائم 2 و محور سمت راست قائم 3 در پايان روز 11/8/61 با موفقيت پايان يافت و مرحله دوم عمليات به منظور تأمين كامل هدفهاي واگذاري در شب 12/8/61 شروع گرديد.

 

منبع: عملیات محرم، پورداراب، سعید، 1385،ایران سبز،تهران

. كليه پيام ها، جدول حوادث و مكاتبات مرحله يكم در جلد دوم كتاب عمليات محرم موجود است.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده