عملیات محرم
سرتيپ اسدالله حيدري (معاون عملياتي و رئيس ستاد وقت تيپ 84 خرم آباد با درجه سرهنگي) در ارتباط با نكات بارز در عمليات محرم ميگويد: در تيپ 84 پياده ما به نحو بسيار مطلوبي از پست شنود استفاده ميكرديم و اين موضوع باعث ميشد كه قبل از هر اقدامي از طرف نيروهاي دشمن در جريان فعاليت آنها قرار بگيريم و لذا به موقع عكس العمل مناسب انجام ميداديم.

بخش یازدهم:

 

در اين مرحله از عمليات نيروهاي دشمن با تانك و يگانهاي مكانيزه دو بار به ما پاتك كردند و ما توانستيم با ايستادگي و مقاومت هر دو پاتك دشمن را خنثي كنيم و دشمن را مجبور به عقب نشيني نماييم و پس از دفع پاتكهاي دشمن مجدداً شناسايي خود را براي انجام مرحله بعد شروع كرديم كه بخشي از اين شناسايي را در روز و قسمت عمده آن را در شب انجام داديم.

وي مي‌گويد من به اتفاق سروان حجت الله نوردي افسر عمليات گردان 140 (از تيپ 23 نيرو مخصوص به تيپ 1 مأمور شده بود) از جلوي يك ارتفاع كه در نوك آن يك سنگر ديدباني قبلي توپخانه عراق در آن احداث شده بود از جهت مخالف بالا رفتيم، به محض رسيدن به نوك ارتفاع به داخل سنگر پريديم. من بلند شدم و با دوربين عراقي كه در گردن داشتم منطقه جلو را نگاه مي‌كردم در حال رؤيت منطقه به سروان نوردي كه پشت سر من نشسته بود، گفتم: صبح كه من اينجا بودم،هيچ اثري از اين همه تانك كه حالا در اين منطقه مي‌بينم نبود.

 با توجه به اينكه سنگر تنگ و جايي براي ايستادن دو نفر نبود سروان حجت الله نوردي به من گفت دوربين را از گردنت در بياور و بده به من تا من هم منطقه را ببينم. من بلافاصله نشستم و دوربين را به او دادم او به محض بلند شدن از ناحيه زير قلب مورد اصابت تير تك تير انداز دشمن قرار گرفت. شدت جراحات بسيار زياد و گلوله زير قلب او را گرفته بود. به كمك سروان ثقفي او را به بيمارستان صحرائي رسانديم و بر روي ايشان عمل جراحي هم انجام گرفت ولي پس از عمل به فيض شهادت نائل شدند روانشان شاد باد وي در عمليات محرم رئيس ركن سوم گردان 140 را به عهده داشتند.

 

 

د ـ قائم 4: (تيپ 84 پياده خرم آباد و تيپ 14 امام حسين (ع) به فرماندهي سرهنگ اسكندر بيرانوند و برادر رضا حبيب الهي)

اين قرارگاه مأموريت داشت ابتدا نيروهاي دشمن مستقر در سرپل چم سري را منهدم و پل را آزاد و در منطقه بين چم سري در شمال و چم هندي در جنوب با عبور از رودخانه دويرج نيروهاي دشمن را از ارتفاعات اشغالي در شرق مرز به عقب رانده و خط مرز را تأمين كند.  

تيپ 84 پياده و تيپ 14 امام حسين كه بيشتر در حاشيه رودخانه دويرج مستقر شده بودند در اثر بارندگي شديد در بعدازظهر 10/8/61 مشكلات عديده‌اي داشتند و تعدادي از رزمندگان اين قرارگاه به خصوص در تيپ 14 امام حسين تجهيزات و وسايل خود را از دست داده و در حين عبور از رودخانه نيز تعدادي از آنان كه آمار دقيق آنها مشخص نشده است غرق شدند از طرفي پلهاي موجود بر روي رودخانه نيز به دليل سيل ويرانگر دويرج تخريب شدند و پل چم سري هم آسيب جزئي ديد و در نتيجه يگانهاي اين قرارگاه با خطرات زيادي مواجه شدند و اين قرارگاه نتوانست همپاي ساير قرارگاهها عمليات خود را انجام دهد. زمينهاي اطراف رودخانه دچار آبگرفتگي شديد شده بود و حركات خودرويي بسيار كند و يا غير ممكن گرديد. با اين وضعيت قرارگاه قائم 4 پس از انهدام نيروهاي دشمن در شرق دويرج با يگانهايي كه قادر شده بودند از رودخانه عبور كنند عمليات خود را شروع كرد و با فروكش كردن سيلاب بقيه يگانها به تدريج از رودخانه عبور كردند و عمليات خود را ادامه دادند.

تدبير قرارگاه قائم 4 در مرحله يكم چنين بود:

ـ گردان 111 پياده ادغامي با يك گردان از سپاه مأموريت تصرف سرپل دشمن در شرق دويرج در محور چم سري و پس از عبور از رودخانه ادامه پيشروي تا تأمين خط مرز. 

ـ گردان 802 پياده ادغامي با يك گردان از سپاه در وسط مأموريت عبور از رودخانه در محور ربوط، تصرف پاسگاه ربوط و ادامه پيشروي تا ارتفاعات حمرين و تصرف و تأمين خط پيروزي در منطقه محوله.

ـ گردان 182 پياده ادغامي با يك گردان از سپاه در جناح چپ مأموريت عبور از رودخانه دويرج و تصرف پاسگاه چم هندي و ادامه پيشروي تا ارتفاعات حمرين و بجليه و تأمين خط پيروزي.

ـ گردان 244 تانك مأموريت پشتيباني گردانهاي پياده در محور چم سري و ربوط و ادامه پيشروي تا تأمين خط پيروزي.

ـ گردان 139 پياده و يك گردان از سپاه در احتياط قرارگاه قائم 4 در نظر گرفته شده بود و بقيه گردانهاي سپاه به طور مستقل عمل مي‌نمودند.

ـ نيروهاي قرارگاه قائم 4 در ساعت 2245 ـ 10/8/61 با دشمن درگير مي‌شوند و اين درگيري در ساعت 2310 جنبه فراگير به خود گرفت و با كليه يگانهاي دشمن درگير نبرد شدند.

در ساعت 2330 ـ 10/8/61 گردان ادغامي 182 تيپ 84 گزارش مي‌نمايد كه دو دستگاه تانك دشمن را منهدم و مشغول پيشروي است.

در ساعت 2400 ـ10/8/61 تيپ 84 و تيپ امام حسين (ع) اعلام مي‌كنند در ساعت 2335 پل چم سري از دست دشمن آزاد و گردان 111 مشغول پيشروي است ضمناً‌ سر پل چم هندي دشمن نيز سقوط نموده و از تيپهاي 105 گارد مرزي و 423 اسير گرفته شده است.

در ساعت 0025 ـ 11/8/61 گردان 111 ادغامي تيپ 84 گزارش مي‌كند تعداد سه دستگاه تانك دشمن را منهدم و گردان ادغامي 182 گزارش نمود كه يك انبار مهمات را به آتش كشيده است.

  در ساعت 0100 ـ 11/8/61 تيپ 84 گزارش مي‌نمايد گردان 182 نيز از معابر چم سري و نزديك چم‌هندي عبور نموده ولي يگان وسط (گردان 802) به علت آب زياد قادر به عبور نشده است.

گزارش گردان 802 در ساعت 2320 ـ 10/8/61 حاكي از اين موضوع بود كه تعدادي از پرسنل هنگام عبور غرق شده اند ولي تعدادي موفق به عبور گرديده اند و به علت طغيان رودخانه تعدادي از نيروها در شرق رودخانه مانده و قادر به عبور نمي‌باشند و تعدادي نيز در ساحل غربي رودخانه قرار گرفته اند.

سرتيپ اسدالله حيدري (معاون عملياتي و رئيس ستاد تيپ 84 با درجه سرهنگي در زمان عمليات) در رابطه با اين موقعيت مي‌گويد: در ساعت 0330 روز 11/8/61 به گردان 139 و گردان 244 تانك و تيپ امام سجاد (ع) و تيپ قمر بني هاشم دستور داده شد كه هدفهاي سمت راست قرارگاه قائم 4 در محدوده حمرين را تصرف نمايند كه اين امر انجام شد و موفقيتهاي خوبي بدست آمد. وي در ادامه مي‌افزايد در ساعت 1140 ـ 11/8/61 تعدادي از تانكها و نفربرهاي دشمن در جلوي گردان 244 تانك مبادرت به پاتك سنگين نمودند كه با مقاومت شديد يگانهاي خودي مواجه و با هدايت صحيح آتش توپخانه به ويژه كاتيوشا بر روي دشمن تعدادي از نيروهاي دشمن كشته، زخمي و يا اسير شدند كه در بين اسرا يك سرهنگ عراقي نيز وجود داشت.

پس از عبور يگانهاي اشاره شده فوق از دويرج، يگانهاي قرارگاه قائم 4 به نبرد خود با دشمن ادامه دادند و موفقيتهاي نسبي به دست آوردند اما به دليل شرايط سخت و مقاومت سنگين دشمن قادر به تأمين اهداف خود برابر طرح عملياتي نشدند و قرارگاه قائم (عج) طي پيامي به قرارگاه قائم 4 ابلاغ مي‌نمايد ضمن پاكسازي منطقه متصرفي در امتداد جاده آسفالته چم سري تا تقاطع جاده چم سري و جاده مرزي عراق با ايجاد خاكريز موقعيت خود را تحكيم نمايند.

هواپيماهاي دشمن فعاليت شبانه و بمبارانهاي خود را شدت بخشيدند به طوريكه از ساعت 2400 ـ 10/8/61 تا 0415 ـ 11/8/61 هشت بار منطقه را بمباران نمودند.

در روز 11/8/61 قائم 4 مواجه با پاتكهاي سنگين گرديد و فشار دشمن در بخش جنوبي منطقه عمليات محرم كه زمين نسبتاً باز بود زياد شد و هر چند قرارگاه قائم 4 موفق شده بود پاسگاه ربوط كه محور اصلي عمليات اين قرارگاه بود را تصرف كند اما در اثر فشار دشمن و پاتكهاي شديد آنان پاسگاه ربوط مجدداً به تصرف نيروهاي عراقي درآمد و بخشي از گردان ادغامي 802 و 182 در غرب و بخشي در شرق دويرج بودند و وضعيت بدي به وجود آمده بود.

در ساعت 1700 ـ 11/8/61 دشمن در محور جنوبي قرارگاه قائم مجدداً پاتك محدودي اجرا كرد اما موفقيتي به دست نياورد.

تيپ 84 و تيپ 14 امام حسين (ع) كه در امتداد جاده آسفالته چم سري به زبيدات به صورت رخنه‌اي جلو رفته بودند توانستند تمام روز 11/8/61 به همان وضعيت موقعيت خود را حفظ كنند اما توفيقي در پيشروي از محور ربوط و چم هندي بدست نياورده و بخشي از نيروها در غرب و بخشي نيز در شرق رودخانه دويرج مستقر بودند و عمل الحاق در غرب دويرج حاصل نگرديده بود.

 

ستوان يكم سيد تقي حسيني فرمانده گروهان سوم گردان 111 در مورد اجراي مرحله يكم عمليات مي‌گويد: گردان ما با گردان يا زهرا از سپاه ادغام شد. افراد سپاه و بسيج از روحيه فوق العاده بالايي برخوردار بودند و اعتقادات مذهبي قوي داشتند چنانكه در روز عاشورا در رودخانه چيخواب كه آب كمي داشت غسل عاشورا كردند و نماز عاشورا به جا آوردند.

در هنگام عبور از رودخانه دويرج آب رودخانه خيلي بالا آمده بود. من آخرين نفر از واحدم بودم كه در حال عبور بودم در وسط رودخانه نزديك بود غرق شوم كه با كمك يكي از افراد نجات يافتم بعد از رودخانه شيار پر آبي بود كه از آن هم گذشتيم و از ارتفاعي بالا رفتيم و به ميدان مين برخورد كرديم. چند نفر از افراد سپاه و ارتش با مين برخورد كرده و مصدوم شده بودند. محور حركت ما محور چم سري به طرف شرهاني بود كه جاده آسفالته داشت. بعد از سي دقيقه پيشروي به طرف دشمن ما با تانكهاي عراقي درگير شديم. با برادر صادقي از سپاه افراد آرپي جي زن را آماده كرديم. يكي از تانكهاي دشمن زده شد. ما به پيشروي خود ادامه داديم دشمن شديداً مقاومت مي‌كرد آتش تانكها و سلاحهاي سبك دشمن بر روي ما باز شد.

برادر صادقي در همان لحظات اول مجروح و شهيد شدند و مهمات ما داشت تمام مي‌شد كه براي ما مهمات رسيد و وضعمان بهتر شد اما آتش دشمن بسيار شديد بود و پيشروي ما را سد كرده بود. نبرد نزديك ما با دشمن همچنان ادامه داشت ما متوقف شده بوديم. در اين موقع من هم تير خوردم و بيهوش شدم و به دزفول تخليه شدم.

از ميان مطلب فوق چنين استنباط مي‌شود كه دشمن درمحور چم سري شرهاني مقاومت بسيار سنگين نموده و مانع پيشروي نيروهاي خودي در اين محور گرديده است.

 

ستوان يكم زرهي ابراهيم گلستاني فرمانده گروهان دوم تانك گردان 244 تانك تيپ 84  مي‌گويد:

ما از محور چم سري وارد عمل شديم و از محور آسفالته به طرف حمرين حركت كرديم جاده از چند نقطه به وسيله نيروهاي عراقي بريده شده بود و توپخانه دشمن بر روي آن نقاط آتش داشت و پل را نيز آماده تخريب كرده و ميدان مين احداث كرده بود كه ميدان مين به وسيله عناصر سپاه پاسداران پاك شده بود. هنگامي كه تانكهاي ما به نزديكي پل رسيد پل منفجر شد.

جهاد سازندگي سريعاً مسيري در رودخانه آماده كرد و ما عبور كرديم. بعداز چهار كيلومتر پيشروي آتش سبك دشمن بر روي ما باز شد ولي ما ضمن درگيري با دشمن به پيشروي خود ادامه داديم. با روشن شدن هوا آتش دشمن شديدتر شد و ما متوجه شديم كه يگانهاي سمت چپ و راست ما عقب تر هستند و ما تقريباً در محاصره دشمن قرار گرفته بوديم ما متكي به محور آسفالته بوديم و هنوز ارتفاعات مسلط در دست دشمن بود.

ما تصميم به مبارزه قطعي گرفته بوديم حدود ساعت 9 صبح نيروهاي عراقي ما را دور زدند و جاده را قطع كردند و همزمان از سمت مقابل به ما حمله كردند. در اين موقع يگان ما شامل يك گروهان تانك و يك گردان پياده و تعدادي افراد بسيج بود. حدود ساعت 1100 ـ 11/8/61 هلي‌كوپترهاي دشمن هم وارد عمل شدند و به تانكهاي ما حمله كردند وضعيت ما ساعت به ساعت وخيم‌تر مي‌شد و مهمات در شرف اتمام بود با اين وجود ما تا غروب آن روز به مقاومت خود ادامه داديم و اين مقاومت سبب شد كه وضعيت به نفع ما تغيير كند و آن روز سخت ترين روز عمليات بود.

 

 

سرهنگ بيرانوند فرمانده تيپ 84 در قرارگاه قائم 4 در باره اين مرحله از عمليات مي‌گويد:

قبل از عمليات ساحل شرقي دويرج در منطقه چم سري در كنترل نيروهاي دشمن بود. نيروهاي ما با شروع حمله ابتدا دشمن مستقر شده در سر پل شرق دويرج را نابود و سر پل را تصرف كردند و به علت طغيان رودخانه دويرج و خرابي پلها و با مشكلات زياد از تنها پل موجود عبور و به طرف دشمن پيشروي كردند ما مجبور شديم فقط از يك محور كه داراي پل بود همه يگانها را از رودخانه عبور دهيم.

البته اين يك پل نظامي بود كه در همان شب به وسيله نيروهاي خودي برقرار شد. پس از عبور يگانهاي ما در سه محور عمليات خود را انجام و پيشروي كرديم و موفق شديم هدفهاي واسطه اي در غرب دويرج را تصرف كنيم. وي در مورد اهميت منطقه عمليات محرم مي‌گويد: وجود قريب 52 حلقه چاه نفت و تاسيسات نفتي و تلمبه خانه‌ها به اين منطقه اهميت ويژه‌اي داده بود و ارتش عراق براي حفظ اين منطقه شديداً مقاومت مي‌كرد و واحدهاي تقويتي و تازه نفس زيادي را به منطقه اعزام كرد.

 

سرتيپ اسدالله حيدري (معاون عملياتي و رئيس ستاد وقت تيپ 84 خرم آباد با درجه سرهنگي) در ارتباط با نكات بارز در عمليات محرم مي‌گويد: در تيپ 84 پياده ما به نحو بسيار مطلوبي از پست شنود استفاده مي‌كرديم و اين موضوع باعث مي‌شد كه قبل از هر اقدامي از طرف نيروهاي دشمن در جريان فعاليت آنها قرار  بگيريم و لذا به موقع عكس العمل مناسب انجام مي‌داديم. موضوع مهم ديگر اينكه از مدتها قبل تيپ 84 تعدادي از پرسنل ورزيده خدمه آرپي جي7 كه به امر موتور سواري وارد بودند آموزش داده و آنها را براي اجراي نفوذ به دشمن و انهدام تانكهاي آنها آماده كرده بوديم و چون اين عمل براي اولين بار اجرا مي‌شد رعب و وحشتي در دل دشمن ايجاد شد.

در اين عمليات با توجه به طغيان رودخانه دويرج و از بين رفتن پلها، نقش هليكوپترهاي هوانيروز در امر پشتيباني از يگانها و تدارك و تخليه مجروحين بسيار سازنده بود. همچنين سايتهاي موشكي نهاجا كه در حوالي عين‌خوش مستقر شده بود بسيار فعال و مؤثر عمل مي‌نمود كه فعاليت به موقع آنها موجب سقوط تعدادي از هواپيماهاي دشمن و به اسارت گرفتن خلبانان آنها توسط رزمندگان گرديد كه در تقويت روحيه رزمندگان بسيار مؤثر بود. از نكات ديگر اينكه استاندار وقت ايلام (آقاي مهندس تركان) و استاندار كرمانشاه در قرارگاه تاكتيكي تيپ 84 حضور داشته و آقاي مهندس تركان با عوامل زير مجموعه و استفاده از امكانات استان كمك شاياني در جهت پشتيباني يگانهاي عمل كننده مي‌نمودند.

 

منبع: عملیات محرم، پورداراب، سعید، 1385،ایران سبز،تهران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده