عملیات محرم(2)
محورها و معابر وصولي خودي به طرف دشمن به ترتيب از شمال غربي به جنوب شرقي 1 . معبر دهلران ـ چيلات ـ علي غربي اين معبر به علت صعب العبور بودن منطقه و وجود زمينهاي گسسته و شكافها وشيارهاي عميق و متعدد متكي به يك جاده شوسه ميباشد و امكان گسترش و توسعه وضعيت در اين محور وجود ندارد و اين معبر جهت نفوذ عناصر پياده و تيمهاي گشتي مناسب است.

2 . معبر موسيان ـ بيات مسير روخانه ميمه به شهرك طيب عراق

اين معبر به علت قرار داشتن در منطقه چاههاي نفتي بيات در حوالي مرز و نزديكي به شهرك طيب عراق داراي اهميت است ليكن به علت صعب العبور بودن براي عبور يگانهاي زرهي و حركات خودرويي مناسب نيست و حركات خودروئي صرفاً متكي به جاده مي‌باشد.

3 . معبر عين‌خوش چم سري، شرهاني، زبيدات 

اين معبر كه در مركز منطقه عمليات مي‌باشد به علت داشتن فضاي كافي مانوري و سهولت حركت از اهميت زيادي برخور دار است و مهم ترين معبر وصولي نيروهاي خودي به طرف دشمن مي‌باشد و گنجايش مانور بيش از يك تيپ را دارا مي‌باشد و ارتش بعث عراق نيز در شروع جنگ تحميلي به خوبي از اين معبر استفاده نمود و لشكر10 زرهي عراق با استفاده از اين معبر پيشروي خود را به طرف عين‌خوش و سپس دشت عباس و پل نادري كرخه اجرا نموده است بنابراين خطرناك‌ترين معبر نفوذي دشمن هم هست.

4 . معبر عين‌خوش، ربوط ـ بجليه عراق بطرف جبل فوقي 

اين محور نيز از محورهاي مهم منطقه بوده و به دليل نزديكي با محور عين‌خوش، شرهاني، زبيدات از اهميت ويژه‌اي برخوردار است و زمينه لازم را براي گسترش در عرض فراهم مي‌كند.

5 . جاده مرزي شن ريزي شده موسيان، نهر عنبر، چم سري، ربوط، سميده به طرف فكه كه به سمت شهر حلفائيه عراق امتداد مي‌يابد از محورهاي مهم منطقه محسوب و مي‌تواند مورد استفاده يگانها در جابجاييها و پشتيبانيها قرار گيرد.

6 . معبر چنانه دوسلك ـ فكه به طرف حلفائيه

 اين معبر در جناح چپ منطقه عمليات محرم قرار دارد اما به دليل وجود زمينهايي باز داراي ديد و تير عالي بوده، ليكن از پوشش و اختفاء كمتري برخوردار است و از اهميت زيادي برخوردار است و معبري است كه در شروع جنگ تحميلي مورد استفاده لشكر يك مكانيزه عراق براي رسيدن به ارتفاعات ابوصليبي خات و غرب شهر شوش بوده است.

 

موانع موجود در منطقه:

دشمن در سرتاسر خط تماس از فكه تا بجليه و دامنه هاي شرقي ارتفاعات حمرين ميدانهاي مين گسترده و تله‌هاي انفجاري و انواع سيم خاردار به وجود آورده بود و با نگرش به نحوه گسترش و داشتن ديد و تير عالي منطقه حمرين را به صورت منطقه اي غير قابل نفوذ درآورده بود از طرفي رودخانه دويرج نيز در شرايط بارندگي مانع عمده اي محسوب مي‌شد.

 

پلهاي موجود در منطقه

الف ـ پلهاي واقع بر روي رودخانه ميمه شامل پل واقع در غرب دهلران واقع در تقاطع جاده دهلران به طرف عين‌خوش ـ پل بيات در منطقه بيات و پلهاي طيب و رميله در داخل خاك عراق مي‌باشد.

ب ـ پلهاي واقع بر روي رودخانه دويرج شامل پل موسيان ـ پل چم سري ـ پل چم هندي و پل فكه مي‌باشد.

ج ـ پلهاي واقع بر روي رودخانه چيخواب شامل پل عين‌خوش و پل چهل دهنه مي‌باشد.

 

جنس زمين 

جنس زمين خاك رس و در مجاورت ارتفاعات حمرين و ميشداغ تپه هاي رملي قرار دارد و به خصوص در زمينهاي دو طرف و سواحل رودخانه دويرج از ماسه و خاك رس تشكيل شده است و در بخشي از رشته ارتفاعات تينه و قسمت غربي حمرين و جبل فوقي صخره اي و يا تركيبي از ماسه و خاك رس مي‌باشد، شيب زمين از ناحيه موسيان، دامنه‌هاي شرقي حمرين تا رأس حمرين ملايم و بتدريج به آن افزوده مي‌شود ليكن در دامنه‌هاي غربي حمرين داراي شيب تند و  بريدگيهاي عميق مي‌باشد. در غرب منطقه زبيدات تپه هاي شني تثبيت شده به نام البند و به ارتفاع 88 متر قرار دارد در قسمتهاي جنوبي منطقه زمين نسبتا صاف و به هورالسناف به طول 35 كيلومتر و به عرض 17 كيلومتر كه قسمت شمالي آن به نام هلفل و يا فل فل ناميده مي‌شود منتهي مي‌گردد توضيح اينكه هورالسناف توسط رودخانه ميمه (طيب) و هور فل فل توسط رودخانه دويرج آبگيري مي‌شود.

 

اهميت منطقه عمليات

منطقه عمليات محرم كه از شرق به رودخانه دويرج و از غرب به دامنه هاي غربي ارتفاعات حمرين محدود و شامل منطقه مرزي موسيان و بيات و جنوب دهلران مي‌باشد و شهرهاي عماره، علي غربي و منابع عظيم نفتي شرهاني و بزرگان و رودخانه دجله در غرب اين منطقه واقع شده است از نظر عراق همانند منطقه شرق بصره داراي اهميت استراتژيكي بسيار حساس تلقي مي‌شد و ارتش عراق بيم آن داشت كه كرانه شرقي رودخانه دجله مابين شهرهاي عماره و علي غربي از اهداف مهم استراتژيكي نيروهاي جمهوري اسلامي ايران باشد و به همين دليل اقدامات بسيار گسترده دفاعي در اين منطقه به مورد اجرا گذارده بود. يكي از هدفهاي مهم ارتش عراق در حفظ ارتفاعات حمرين و بيات و احداث موانع گسترده و مواضع مستحكم جلوگيري از دستيابي نيروهاي جمهوري اسلامي ايران به شرق دجله مي‌باشد.

ارتفاعات حمرين داراي ميدان ديد و تير وسيع و بسيار عالي است و ارتش عراق با در دست داشتن آن قادر بود تا منطقه عين‌خوش و ارتفاعات تينه كليه حركات و جابجايي نيروهاي خودي را تحت نظر داشته باشد و محور مهم عين‌خوش ـ موسيان و دهلران را در كنترل ديد خود داشته باشد و به موقع با اجراي آتش توپخانه به نيروهاي خودي در عمق منطقه ضرباتي وارد نمايد. از طرفي در صورتي كه نيروهاي مسلح جمهو ري اسلامي ايران ارتفاعات حمرين را متصرف و در آن مستقر مي‌شدند ارتش عراق مجبور مي‌شد در دشت باز گسترش يافته و آسيب پذير گردد و شهرهاي علي غربي و علي شرقي و طيب و منابع نفتي شرهاني و بزرگان زير ديد و تير نيروهاي ما قرار مي‌گرفت و به همين خاطر اين منطقه براي عراق داراي اهميت ويژه‌اي بود.

سومين هدف عراقيها از عدم تخليه حمرين و قسمتهايي از حاشيه غربي دويرج وجود منابع عظيم نفتي ايران در منطقه بيات و چاههاي نفتي فعال آن و منابع نفتي دشت سميده در داخل خاك ما و منابع عظيم نفتي شرهاني و زبيدات و تلمبه خانه هاي بزرگ نفتي عراق در اين منطقه بود و ارتش عراق تصميم قطعي داشت كه اين منابع را در تصرف خود داشته باشد مضافاً اين كه منابع نفتي بيات كه در كنترل نزديك و در ديد و تير مستقيم نيروهاي عراقي قرار داشت و حفظ آن توسط عراقيها عملاً به اقتصاد جمهوري اسلامي ايران لطمه مي‌زد و ايران را از استفاده از اين منابع محروم مي‌نمود.

به دليل شيارهاي متعدد و بريدگيهاي زياد در منطقه حمرين، بيات تا چيلات ارتش بعث عراق حداكثر استفاده از نيروهاي منافقين كوردل درجهت شناسايي و كسب اطلاعات وتخريب پلهاي محور دهلران و انفجار چاه‌هاي نفتي بيات و ضربه زدن به نيروهاي خودي به عمل مي‌آورد و براي وارد نمودن فشار به نيروهاي ما از طرف منافقين حفظ اين منطقه براي ارتش عراق به صورت يك هدف در آمده بود.

مرز مشترك ايران وعراق از محل عبور رودخانه ميمه به داخل خاك عراق شروع گرديده و از خط الرأس ارتفاعات حمرين گذشته و تا دشت سميده و فكه ادامه يافته وحدود 90 كيلومتر طول دارد و عراق به منظور حفظ مرز مشترك خود و استفاده از موقيعت نظامي برتر و بسيار عالي حمرين اين منطقه را كماكان در تصرف خود نگه داشته بود.

هدف ديگر عراق از حفظ ارتفاعات حمرين و ساحل دويرج تا فكه وجود دو محور عمده و مهم بود:

الف ـ زبيدات ـ شرهاني، عين‌خوش تا پاي پل كرخه

ب ـ  الحلفائيه ـ فكه، چنانه ـ دوسلك، ابوصليبي خات ـ شوش  

 ارتش عراق از اين دو محور در شروع جنگ تحميلي براي نفوذ به عمق خاك جمهوري اسلامي ايران به خوبي استفاده نمود و لذا نمي‌خواست كنترل اين محورها را از دست بدهد از طرفي از نظر دشمن خطرناكترين معابر وصولي نيروهاي خودي به داخل خاك عراق در اين منطقه همين دو محور است كه براي عراق  اهميت حياتي دارند و لذا ارتش عراق براي حفظ اين دو محور ارتفاعات مهم و نقاط حساس مرزي در اين منطقه را كماكان در تصرف خود نگه داشته بود و حاضر به تخليه آن نبود و نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران تنها از طريق اجراي عمليات و حمله به دشمن متجاوز  مي‌توانستند دشمن را از اين مناطق مهم مرزي بيرون رانده و يا منهدم نمايند و مرز جمهوري اسلامي و مناطق متصرفي در دست دشمن را آزاد كنند و به همين دليل اجراي عمليات محرم لازم و ضروري بود و بر اساس اين ضرورت اين عمليات به وسيله قرارگاه قائم (عج) طرح‌ريزي و هدايت گرديد. (سند شماره1، دستور عملياتي پدافندي شماره2 قرارگاه عملياتي قائم (عج))

 

 

منبع: عملیات محرم، پورداراب، سعید، 1385،ایران سبز،تهران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده