چرا اولین روز تهاجم ارتش بعث عراق به ایران روز دفاع مقدس تعیین گردیده است ؟
سرتیپ دوم بازنشسته رحمان اکبرآبادی ( مدرس ارشد و رییس گروه معارف جنگ در شمال غرب ) این جهان جنگ است چون کل بنگری ذره ذره همچو دین با کافری آن یکی ذره همی پرد به چپ و آن یکی سوی یمین اندر طلب ( مولانا )

چکیده :

اصولا در تمامی جنگها مهاجم و دفاع کننده از اقدامات خود اهداف سیاسی ، نظامی ، مادی و معنوی را تعقیب می کنند ، یعنی متجاوز با اهدافی جنگ را شروع می کند تا با کسب پیروزی در جنگ آن اهداف را تامین نماید ومدافع با اقدام به دفاع ، اهدافی را دنبا ل می کند که عمده آنها ناکام گذاشتن متجاوز در رسیدن به اهدافش است .

اگر ارتش بعث عراق در رسیدن به اهداف اولیه و دراز مد ت خود ناکام ماند بخاطر مقاومت های پراکنده ولی با انگیزه ارتش و سپاه پاسداران و نیروهای مردمی بوده است که در تاریخ 6 / 7 / 1359 شورای امنیت سازمان ملل متحد قطعنامه 479 را صادر و صدام تقاضای آتش بس می کند ، آیا آن زمان صدام به اهدافش رسیده بود ؟ .هر چند شروع تهاجم ارتش بعث عراق به عنوان یک پدیده زشت و نفرت انگیز …

، تلخی ودشواری های زیادی برای مردم ایران داشت ولی مهارو تثبیت مهاجم در روز و هفته های اولیه جنگ یک پیروزی بسیار ارزشمند و شیرین برای ج .ا .ا و یک شکست در راهبرد و اهداف صدام به همراه داشت . زیرا ارتش بعث عراق تنها با تکیه به برآوردهای اطلاعاتی و عملیاتی و بدون در نظر گرفتن مولفه های غیر فیزیکی تاثیر گذار در نبردها ،هم در صحنه عملیات ( تهاجم برق آسا ) و هم در راهبرد نظامی به علت عدم دستیابی به اهدافش شکست خورد و این عدم موفقیت مبتنی بر مقاومت بی بدیل نیرو های مسلح بویژه ارتش ج . ا .ا و مهار و تثبیت متجاوز بود که درهمان روز ها و هفته های اولیه شروع تهاجم اتفاق افتاد ، بنابر این بر مبنای اصول و قواعد راهکنشی ،محروم کردن متجاوز از دستیابی به اهدافش در شرائط سخت و دشوار روزهای اول جنگ برای مدافع (جمهوری اسلامی ایران ) یک پیروزی قاطع ، مطلوب و پسند یده محسوب می گردد .

 

کلید واژه ها : 31 شهریور سال 1359 ، روز وهفته دفاع مقدس ، ارتش بعث عراق ،مقاومت ، راهبرد تثبیت دشمن ، راهبرد جنگ سریع

 

 

مقدمه :

در سیر تحول تاریخی ملل مختلف هیچ پد یده ای به اندازه جنگ سرنوشت انسانها و مسیر زندگی آنها را تحت تاثیر قرار نداده ،جنگ بر خلاف بیماریهای ناشناخته و لا علاج محصول مستقیم و آ گا هانه بشر است ، انسانها خود جنگ افروزی می کنند و به طور ارادی و بنا به مصالح و صلاحدید خود آن را خاتمه می دهند . تاریخ جنگها همراه با تاریخ حیات بشر یا به عبارت دیگر تاریخ پیدایش جنگها همزاد و همراه انسانها در روی کره زمین است .

جنگها یکی از عناصر پایدار تاریخ است و تمدن و دمکراسی از استمرار آن چیزی نکاسته است ، از 3421 سال پیش تا کنون که زندگی بشر تاریخ مدون دارد فقط 268 سال به طور متناوب دنیا بدون جنگ سپری شده است ، بنابر این تاریخ جنگها بیانگر این واقعیت است ملت هایی که با بصیرت ، دانش و درک واقع بینانه وبا بکار گیری تجربیات گذشته همراه با رهنامه مناسب در گیر جنگ شد ه اند علی رغم کمبود نفرات وتجهیزات ، پیروز میدان نبرد بوده و به عکس قدرت هایی که بدون تکیه بر تجارب گذشته و رهنامه درست و عدم شناخت پدیده های نو ظهور و تاثیر گذار و تنها با تکیه بر ساز و برگ و تجهیزات و نیروی انسانی وارد نبرد شده اند چه بسا مفتضحانه شکست خورده اند .

. اگر رزم آوران پیشین نوعی احساس برای بازگو نمودن دانستنیهای زمان نبرد و دفاعشان از خود بروز می دهند نباید نسبت به آ نها دچار توهم شد که جنگ طلبند و قصد خود ستایی دارند ، باید توجه داشت همه اندیشه های پاک و حق طلب بشری در تمامی ادیان الهی و جوامع بشری با هر مرام ومسلکی جنگ را ویرانگر و آن را نفرت انگیز ترین پدیده اجتماعی می دانند ، زیرا تجاوز و تعدی به حقوق و قلمرو دیگران بد ترین حلقه بی خردی و بی صداقتی است ، ولی باید به این مهم توجه داشت که ذهن پویا و روشن ضمیر رزمندگان دلیر دوران دفاع مقدس تنها بر مبنای دفع و رفع تجاوز و دفاع مشروع از حیثیت ، شرف ، دین و تمامیت ارضی کشور تحت عنوان دفاع مقدس شکل گرفت زیرا بر همگان مبرهن است ، آنجا که جنگ بواسطه آموزه های عیق دینی و احساسات پاک میهنی معنای دفاع یا جهاد می یابد یک طرف میدان نبرد عرصه مجاهدان و سترگ مردانی است که عاشقانه و عارفانه پای در وادی دفاعی عزتمند نهاده و تنها انجام تکلیف و رضای خداوند را در آن می بینند واز هر گونه عمل غیر انسانی در جنگ پرهیز می کنند ودر اوج صلابت نهایت صداقت ، نو ع دوستی و رافت انسانی واسلامی و بصیرت را در برخورد با دشمن رعایت کردند .همان گونه حضرت علی (ع ) در تو صیف رزمندگان با بصیرت می فرماید :

* حملو بصائر هم علی اسیافهم ( بینش و آگاهی خود را بر شمشیرهایشان حمل می کنند )

تجاوز سراسری ارتش بعث عراق از زمین ، هوا و دریا به خاک جمهوری اسلامی ایران در 31 / 6 / 1359 حادثه مهمی است که بررسی ابعاد آن برای نسل حاضر و آینده تاریخ  ایران زمین ، بسی حا ئز اهمیت است زیرا درس آموزی از تجربه های دوران دفاع مقدس ضرورت انکار ناپذیری است اما بازگشت به آن دوران به معنی ماندن در گذشته نیست بلکه درس گرفتن و عبرت آموزی است زیرا ماندن در گذشته و آرمان گرایی صرف هر دو خسرانند ،لیکن مردم یک کشور را از گذشته پر افتخار خود دور کردن ، جفا و خیانت است . با این اوصاف  با ید به این موضوع توجه نمود که وجود پدیده های نو ظهور در عرصه جهانی و بروز تهدیدات و جنگها به عنوان یک حقیقت مسلم بایستی به آینده پژوهی ( نگاه به آینده ) توجه ویژه و مستمر داشته باشیم . گر چه در علل تجاوز لزوما باید به ریشه تاریخی اختلافات بیش از 4 قرن بین امپراطوری عثمانی و ایران پرداخته شود ، اما تجاوز رژیم بعث عراق در مقطعی که تازه انقلاب اسلامی در ایران به پیروزی رسیده بود و هنوز ثبات لازم برای حل و فصل عادی امور داخلی و خارجی خود نداشت و ارتش با تقلیل شدید نیروی انسانی به نصف بر اثر التهابات اولیه انقلاب ، تصفیه کارکنان و خروج بخشی از فرماندهان و کارکنان ازبدنه ارتش ، مشکلات اداری ، فرماندهی ، سازمان ، آموزش و نگهداری و تعمیر و متعاقب آن در گیری 19 ماهه در گستره استانهای کرمانشاه ، کردستان و آذر بایجان غربی و ترکمن صحرا و….. به عنوان بازوی قدرتمند و ستون فقرات دفاعی کشور از قدرت بازدارندگی مطلوبی برخوردار نبود ، سپاه پاسداران هم در آن دوران به عنوان یک نیروی امنیتی با ساختار تعریف شده در حال شکل گیری بود و نیروی مرزبانی ( ژاندارمری آن زمان ) به عنوان یک نیروی مراقبت مرزی با مشکل مواجه بود و دهها دلیل دیگر این تامل را بر می انگیزد که رژیم بعث عراق با این تجاوز چه اهدافی را دنبال می کرد ؟

 

د ر واقع سیر تحلیلی همین فرایند که موجب گستاخی صدام حسین برای تهاجم به ایران گردید را در سه مولفه علل ، اهداف و شرایط تجاوز به مرزهای کشور بایستی دقیقا بررسی قرار گیرد و سپس به سیاست دفاعی ج . ا . ا در مقابله با این تهاجم گسترده پرداخته شود .

الف – علل جنگ تحمیلی 8 ساله عراق علیه ایران :

( 1 ) علل دور دست جنگ : علل دور این جنگ در حقیقت انگیزه اصلی جنگ است که طی زمانهای متمادی روی هم انباشته گردیده است زیرا هیچ جنگی در گستره جهان بدون علت و یک روزه شروع نشده ، به طوری که جنگ تحمیلی عراق علیه ایران از این قاعده مستثنی نیست و این منازعه قرن 20 متاثر از اختلافات ارضی و عقیدتی بیش از 4 قرن بین امپراطوری عثمانی و سلسله صفویه و حکومتهای بعد از آن بوده است .

( 2 ) علل نزدیک جنگ : در حقیقت بهانه ای است برای شروع جنگ که بر گرفته از شخصیت و و یژگی های اخلاقی مرام و مسلک صدام حسین است زیرا غالبا او را فردی تشنه قدرت ، دیکتاتور ، خونخوار ، بی رحم ، بی اعتنا به قوانین بین المللی و بالاخره شخصیتی غیر قابل اعتماد دانسته و او از این خلاء و فرصت بوجود آمده پس ازانقلاب اسلامی و دگر گونی قابل ملا حظه کشور از لحاظ اقتصادی ، سیاسی و نظامی استفاده نموده وبه بهانه های بی اساس که فاقد وجاهت منطقی ، حقوقی و عرفی می باشد ، تحت عنوان تحمیلی بودن قرارداد 1975 الجزایر برای عراق تلقی گردیده و صدام طی یک سخنرانی در کنفرانس اسلامی طائف در تاریخ 6 / 11 / 1359 اظهار داشت : پیمان الجزایر در شراطی که به آن اشاره کردم ، به ما تحمیل شده و الا اگر زمامداران جدید ) ایران  به این پیمان پایبند می ماندند ، ما نیز جانب آن را نگه می داشتیم ، نه از روی آن که به درستی آن ایمان داشته باشیم ، بلکه به این علت که آن را امضاء کردیم. از سخنان و بهانه جو یی های صدام و سایر مسولین سیاسی و نظامی رژیم بعث عراق چنین استنباط می گردد که آنان برای لغو قرارداد 1975 الجزایر به دو دلیل واهی و بی اساس استناد کردند : اول ، ادعای دخالت ایران در امور داخلی عراق و دوم ، خود داری ایران از باز گرداندن زمین هایی که تعلق ملی آنان بر اساس قرار داد 1975 به عراق بوده و تا آن زمان در اشغال ایران باقی مانده است .

در پاسخ به دو ادعای فوق حزب بعث عراق که فاقد مستندات حقوقی می باشد این توضیح ضروری است : * ادعای صدام به دخالت ایران در امور داخلی عراق کاملا بی پایه و ا ساس می باشد ، آیا کشوری که تازه انقلاب کرده وهنوز ارکان حکومتی آن تثبیت نگردیده و ارتش آن دچار دگرگونی قابل ملاحظه ای شده ودر چند استان مرزی آن آشوب و درگیریهای جدی ایجاد و بعضی از گروهک های تجزیه طلب با حکومت مرکزی در حال ستیز و مبارزه بودند قادر به دخالت در امور داخلی کشور همسایه دیگر می باشد ؟

* معا هده 1975 الجزایر به عنوان فصل الخطاب مناقشات گذشته بین دو کشور با مفادی کاملا حقوقی که مورد تایید و وثوق دو کشور قرار گرفته بود به اختلافات دیرینه حتی از زمان ا مپرا طوری عثمانی تا آن زمان پایان داده بود و بر مبنای موادگانه قرارداد فوق ضمن تایید و اذعان به این که مرز زمینی دو کشور بر اساس پرو تکل 1913 میلادی قسطنطنیه و صورت جلسه های 1914 و مرزهای آبی در اروند رود براساس خط تالوگ ( خط القعر رودخانه های قابل کشتیرانی )تحدید حدود گردیده است و این مرز زمینی و رود خانه ای الی الا بد ، قطعی ، دائمی و لا یتغیر است ، خاتمه دادند و متعاقب آن تصویب قرارداد مزبور در مجالس دو کشور و ثبت یک نسخه در دبیر خانه سازمان ملل متحد ،این معاهد ه رسمی ، مصوب و لازم الاجرا گردید.

هر چند صدام با پاره کردن قرار دا د 1975 ، جنگ را آغاز کرد ولی همین شخص به عنوان معاون رئیس جمهور عراق درکنفرانس سران اپیک در سال 1975 میلادی در الجزایر بیانیه اولیه را با محمد رضا شا ه در حضور حواری بومدین رییس جمهور الجزایر امضاء کرد – در 25 شهریور سال 59 13 یک طرفه و بدون طی کردن مراحل مندرج در بند 6 قرارداد  در تلویزیون عراق پاره و ملغی نمود و در نهایت با پذیرش آن در ششمین و آخرین نامه خود به رییس جمهور وقت ایران جناب آقای رفسنجا نی نوشت : << بدین ترتیب همه آنچه را که می خواستید و بر آن تکیه می کردید تحقق می یابد و دیگر اقدامی جزء مبادله اسناد باقی نمی ماند >> از این گونه اظهار نظر های بی اساس وفاقد مستندات حقوقی چنین نتیجه گرفته می شود که در حقیقت صدام که فاقد استحکام و کیش شخصیتی مطلوب بوده و افزون طلبی و غیر قابل اعتماد بودن وی و حزب بعث عراق بر همگان مبرهن بود ، برای شروع تها جم خود به ایران به بهانه های واهی و پوچ و خارج از منطق حقوقی متوسل گردید. ( هر چند دسیسه های مختلف و تحریک صدام از طریق کشور های استکباری و منطقه برای تهاجم به ایران مسبوق به سابقه می باشد )

ب – اهداف کلی رژیم بعث عراق در تهاجم به ایران :

( 1 ) حاکمیت مطلق بر آبراه اروند رود و لغو قرارداد 1975 الجزایر .

( 2 ) تجزیه استان خوزستان و الحاق آن به عراق .

3 ) خروج از تنگنای ژئو پلتیک با تصرف سواحل شمالی خلیج فارس .

( 4 ) ادعای بر گرداندن جزایر سه گانه ایرانی  ابوموسی ، تنب بزرگ و تنب کوچک به کشور امارات عربی متحده .

( 5 ) کسب رهبری جهان عرب .

( 6 ) سر نگون کردن نظام ج . ا . ا ( به علت هراس رژیم بعث عراق از تاثیر گذاری پیام انقلاب اسلامی در عراق  ).

ج – بررسی شرایط و وضعیت مو لفه های سیاسی ، اقتصادی و نظامی دو کشور ایران و عراق درآستانه جنگ:

( 1 ) وضعیت سیاسی ، اقتصادی و نظامی ج . ا .ا در آستانه جنگ : ایران در سه حوزه فوق پس از التهابات اولیه انقلاب به طور جدی دچار دگرگونی اساسی گردیده بود ، و در ماههای پس از پیروزی انفلاب اسلامی اختلافات سیاسی در بین جریانهای مختلف ایجاد شده بود و در همین شرایط در گیری ها در بعضی از استانها و شهرها مشاهده گردید و برخی از استانها دچار مشکلات ا منیتی شدند و احزاب و گروه های سیاسی به صورت فراگیر در سطح همه کشور فعالیتهای خود را به شدت ادامه دادند .

در حوزه اقتصادی ، با کاهش تولید و فروش نفت و تحریم های اقتصادی ، اختلال در صنعت کشور ، حرکت کند چرخه های اقتصادی ، بلوکه شدن ذخایر ارزی ایران در بانکهای آمریکا ، خالی بودن خزانه دولت و بخشی از نابسامانیهای اقتصادی ، کشور از وضعیت مطلوبی بر خوردار نبود .

در حوزه نظامی ، با فرو پاشی رژیم پهلوی و تشکیل حکومت ج . ا .ا مبانی ، ساختارها و مولفه های قدرت نظامی در کشور دچار تغییر و دگر گونی عمیق شده و اوضاع نظامی ایران در سالهای 59 – 58 به مراتب بدتر از اوضاع سیاسی – اقتصادی بود و ارتش بدلیل کاهش مدت خدمت سربازی به یک سال ، تقلیل استعداد نیروی انسانی 500000 نفری به نصف ، لغو یک جانبه قراردادهای خرید تسلیحات نظامی ، توقف یا کاهش برخی امورات حیاتی مانند آموزش و نگهداری و تعمیر و…. ارتش از وضعیت و آمادگی رزمی مناسب به عنوان استوانه قدرت نظامی برای ایجاد بازدارندگی از تهاجم دشمن بر خوردار نبود ، زیرا بر اساس موارد تشریح شده چهار مولفه<<  ساختار و سازمان ، نیروی انسانی ، تجهیزات و آموزش >>که از عوامل مهم و موثر در

آمادگی رزمی یک ارتش می باشد ، به طور قابل ملاحظه ای تقلیل یافته بود .

( 2 ) وضعیت سیاسی ، اقتصادی و نظامی کشور عراق در آستانه جنگ : حاکمیت مطلق حزب بعث عراق و دیکتاتوری صدام حسین با یکسان سازی سطوح مدیریتی در کشور و ایجاد رعب و وحشت شدید و از بین بردن مخالفین و رقبای خود نسبت به تحکیم پایه های حکومت استبدادی حزب بعث برای یک دوره سیاسی اقدام نموده بود .

 

حزب بعث عراق پس از استحکام پایه های حکومت و موفقیت در امنیت داخلی و توسعه سیاست خارجی ، اصلا حات اقتصادی صدام موفقیت آمیز بود و به علت بالا رفتن قیمت نفت در آن زمان،عراق علاوه بر تامین نیازهای مالی دولت وخریدهای پر هزینه نظامی، سالانه ده میلیارد دلار ذخیره ارزی داشته ودر زمان شروع جنگ تحمیلی با 35 میلیارد دلار ذخیره ارزی و درآمد سرانه در حدو د سه برابر ایران ، کشور عراق از پشتوانه اقتصادی بالایی برخوردار بود .

با بررسی سه مولفه سیا سی ، اقتصادی و نظامی به مقایسه تطبیقی دو کشور در آستانه جنگ می پردازیم :

– ایران در حال استقرار حاکمیت و عراق در حال تحکیم قدرت .

– ایران درگیر گروه های تروریستی داخلی و عراق در سرکوب مخالفان بدون نگرانی از اوضاع سیاسی داخلی.

– ایران در بلاتکلیفی در روابط خارجی و عراق در حال توسعه و تحکیم روابط خارجی .

-امنیت داخلی ایران با مشکلات جدی روبرو ، در حالی که که عراق با قدرت متمرکز و استبدادی در وضعیت مناسب بود .

– استعداد و توان رزمی ارتش ج .ا .ا نسبت به جغرافیای مرزها کاهش و ارتش عراق در حال تقویت و گسترش سازمان بود .

– خرید تسلیحات و انعقاد قرار دادهای بلند مدت نظامی .

– ایران در یک تنگنای شدید حصر و کاهش مولفه های مولد اقتصادی و عراق در حال تحکیم پایه های اقتصادی از قبیل ( اصلاحات ارضی ، توزیع ثروت ، بهداشت و پایه گذاری صنعت ) و ارتقاء ذخیره ارزی 35 میلیارد دلاری .

* یکی از افتخارات بزرگ مردم ایران در این جنگ ناخواسته ، تبیین راهبرد سیاست دفاعی در دو شکل مهار و دفع تجاوز هویت یافت و پس از اجرای دو راهبرد فوق ، ضلع سوم مثلث دفاعی کشور یعنی رفع تجاوز یا به تعبیر دیگر تثبیت مواضع دفاعی رزمندگان ایرانی به طوری که ترسیم جغرافیای تثبیت یا بسط و توسعه حوزه اطمینان که از لحاظ قواعد و فنون نظامی امری بدیهی است ایجاد گردید ، یعنی با تثبیت مواضع قابل دفاع ، آتش سلاح های دور برد و سنگین متجاوز از مواضع و مناطق مسکونی جوار مرز دور گردد،.

 

بنابر این بر اساس قواعد مصرحه در جنگ و بر اساس ماده 51 منشور سازمان ملل متحد 2 برای تعقیب و انهدام متجاوز و به منظور تثبیت و توسعه هندسه مقاومت ، چنانچه ضلعی از مثلث دفاعی در خاک دشمن واقع شود به ناچار باید از خاک او عبور کرد و این قاعده در آن شرایط زمانی که هنوز بخش هایی از خاک ایران در اشغال عراق بود به اعتقاد کارشناسان نظامی و راهبردهای جنگی وبر مبانی اصول حقوقی در منشور سازمان ملل متحد ) ماده 51 ( اقدامی کاملا قابل توجیه و منطبق با اصول و مباحث نظامی و حقوقی بود .

در این مقاله تلاش گردیده علل و عوامل و متغیرهای تاثیر گذار در مقابله جدی با تهاجم متجاوز و متوقف نمودن ماشین جنگی او بررسی و تحلیل گردد و به این سوال پاسخ داده شود که چرا روز اول تهاجم عراق به ایران را به عنوان روز ( هفته ) دفاع مقدس در تقویم کشور همه ساله جشن می گیریم ؟

1 – ملت بزرگ و فرهنگ ساز ایران در طول قرون واعصار گذشته با روی کار آمدن حکومتهای مختلف دچار مناقشات بسیاری با همسایگان خود بوده است که در مسیر این در گیری و جنگها ، در مقابل پیروزیهای متعدد ، ناکامی و شکست های قابل ملا حظه ای هم متحمل گردیده است      ( قبل و بعد از حاکمیت اسلام در ایران ) ولی یکی از خصوصیات بارز و ممتاز ایرانی مسلمان در بحرانها و جنگها ی . پیش آمده ، منافع ملی و حفظ و اعتلای کشور را بر منافع قومی و زبانی ترجیح داده اند و این ویژگی ممتاز ملت ایران، خود را به صورت عاملی منسجم کنننده در دوران دفاع مقدس نشان داد .

2 – وحدت ملی ، مشروعیت و مقبولیت نظام ج .ا .ا انگیزه و روحیه و میل جنگندگی ، آستانه تحمل مردم ایران در شرایط سخت و بحرانی و آستانه تحمل نیروهای مسلح در مقابل متجاوز یک هم افزایی و همگرایی و همدلی در کشور ایجاد کرد و باعث ارتقاء سریع توان نظامی کشور گردید . این همگرایی و مشارکت آحاد مردم جامعه در اقصی نقاط کشور به سرعت نمایان گردید ، و مصادیق بارز این مشارکت را در  مشارکت نظامی به صورت حضور در جبه های نبرد– مشارکت اقتصادی در قالب کمکهای مالی پیوسته به جبهه های جنگ و مشارکت روانی به صورت تشویق و ترغیب جوانان برای اعزام به جبهه ها ، همدلی ، هم دردی و کمک به آسیب دیدگان دوران جنگ و …. ( به خوبی نمایان گردید .

 

3 – این مرز و بوم در طول حیات خود بنیادی ترین عامل اشتراک و انسجام از هر قوم ، زبان و مذهبی بوده است ، لیکن دفاع مقدس 8 ساله حاوی این پیام است که ایرانی مسلمان با تا سی از آموزه های عمیق دینی و با سرمشق قرار دادن حماسه بزرگ و بی بدیل عاشورا که با احساسات پاک میهنی و دشمن ستیزی ایرانیان آمیختگی دایمی داشته ، وحدت ملی و ترکیبی ارزشمند در مقابل متجاوز بوجود آورده که بدون تردید می توان گفت این مقطع و برهه از تاریخ کشور جدا از تاریخ چند هزار ساله ایران است و علت این تمایز را نه در یک عامل بلکه در عوامل گوناگون باید جستجو کرد

4 – ارتش بعث عراق در برآورد های اطلاعاتی خود تنها به مولفه های فیزیکی  مرئی ( از قبیل ، استعداد نیروی انسانی ، تجهیزات ، تعداد هواپیما ، تانک ، توپ ، وسایل ارتباطی و …..) اکتفا کرده بود و از تاثیر مولفه های نا مرئی قدرت ملی که در برآورد های سطوح عملیاتی ، راهکنشی و بویژه در سطح ملی و اجرایی برای رده های تصمیم ساز و تصمیم گیر حائز اهمیت است و به عنوان مکمل برآور د های اطلاعاتی که نیاز یک طرح ریزی عملیاتی مطلوب را فراهم می کند غافل بودند، بنابر این در طرح ریزی های اطلاعاتی کلان خود به مو لفه های موثر در قدرت ملی که پشتوانه قدرت نظامی کشور بوده از قبیل ( وحدت ملی مردم ایران ، مشروعیت و مقبو لیت نظام ج . ا . ا ، انگیزه ، روحیه و میل جنگندگی ایرانیان در مقابله با متجاوزین ، قدا ست فرماندهی کل قوا برای ایرانیان ، پشتیبانی ملی از نیروهای نظامی ، آستانه تحمل ملی در شرائط بحران وآستانه تحمل رزمی نیروهای مسلح در شرائط جنگ  توجه نکرده بود ، غافل از این که گستره ایران اسلامی مملو از سترگ مردان و شیر زنانی با شور و احساس دینی ومیهنی است که هیچ گاه به ستیزه جویان و متجاوزین اجازه گستاخی و جولان دادن را در این سرزمین را نخواهند داد چنان که سعدی می سراید :

             هر بیشه گمان مبر که خالی است                  شاید که پلنگ خفته باشد

4 – سال اول جنگ سال شکست و هزیمت نبود ، ( سراپا اگر زرد و پژمرده ایم – ولی دل به پاییز نسپرده ایم ) اگر چنین بود می بایستی شیرازه نیرو های مسلح از هم گسیخته شود در صورتی که در همان نبرد های اولیه که ارتش بعث عراق با تراز بالاتری نسبت به نیرو های ارتش و سپاه تهاجم خود را شروع کرد در راهبرد ((جنگ سریع)) و برق آسای خود دچار شکست گردید و مقاومت های پراکنده ،دلیرانه و جانانه رزمندگان اسلام فصل جدیدی از نبرد های غرورآفرین آینده را رقم زد.

5 – هر کارشناس نظامی و دیگر افراد جامعه که خود در میدان عمل بوده و آن روز های سخت و پر مشقت را ملاحظه کرده وبا دیدگاهی منصفانه نظاره گر آن دوران پرمحنت و افتخارآمیز بوده ، نیک می دانند که نیروهای اندک و پراکنده ارتش به علت التهابات اولیه انقلاب و سایر غائله ها و دگر گونی در سطوح فرماندهی و سازمانی با همکاری سپاه و نیروهای مردمی چگونه با انگیزه و روحیه عالی و با تأسی از آموزه های دینی و احساسات پاک میهنی با نبرد های عاشورایی غول عظیم و متحرک ماشین جنگی دشمن را که با دلی فارغ و سری آسوده مرزهای زمینی و هوایی ما را در نوردیده بود در پشت عوارض طبیعی و خاک ریز ها متوقف و تثبیت نمود. بنابرابن تصور این که دشمن به میل و اراده ی خود مبادرت به اتخاذ مواضع پدافندی نموده باشد وجاهت منطقی و راهکنشی ندارد بلکه اثرات روانی و بازدارندگی همان تک های محدود نیروهای ایرانی ، ارتش متجاوز دشمن بعثی را وادار به اتخاذ آرایش پدافندی نمود 0

6 – درواقع اگر ما اولین روز تهاجم عراق را به عنوان روز و هفته دفاع مقدس نام گذاری و همه ساله با برگزاری جشن و رژه و سایر مراسمات این ایام را به عنوان یک نقطه عطف ارزشمند تاریخی در تقویم کشور داریم ،بخاطر موفقیت ما در (( سد و متوقف کردن )) دشمن می باشد وبه تعبیر دیگر نیروهای مسلح ومردمی با محوریت ارتش ج .ا .ا وبا مقاومت موثر، از دست یابی دشمن به اهدافش جلوگیری نمودند، این همان تعریفی است که در ادبیات نظامی از پیروزی می شود یعنی ممانعت از رسیدن دشمن به اهدافش ،در غیر این صورت ،آیا روز تهاجم دشمن به کشورمان ارزش جشن و سرور و شادمانی دارد؟

آیا بایستی برای تهاجم دشمن به سر زمین مان شادی و افتخار کرد ؟

7 – بدون تردید ما با راهبرد (( تثبیت و متوقف کردن دشمن )) ، راهبرد جنگ (( سریع و قاطع )) او را شکست دادیم، و این همان کاری بود که ارتش جمهوری اسلامی ایران با کمک سپاه پاسداران و نیروهای مردمی درهمان روز و ماههای اولیه نبرد با محوریت نیروی زمینی ارتش و پشتیبانی آتش بی بدیل هوانیروزونیروی هوایی در مرزهای زمینی و اقدام موثر نیروی دریایی در صحنه آبهای خلیج فارس اجرا گردید، بنابر این ضروریست به این مقطع با ارزش و سرنوشت ساز دوران دفاع مقدس که خود مبدا عملیاتهای بزرگ شد به خوبی پرداخته شود.

– مقا ومت تحسین بر انگیز جوانان برومند این سرزمین در مقابل دشمن ، صحنه های بی بدیل و بی نظیری از شهادت طلبی و ایثار را خلق کردند که اگر با صداقت و بد ون هیچ گونه تحریف به ثبت و نگارش آنها اهتمام نورزیم به فرهنگ و تاریخ این مرز و بوم ، جفایی جبران ناپذیر روا داشته ایم . خلق این آثار اعجاب آور و حیرت انگیز طبق فرمایش حضرت امام راحل بجز برهه ای کوتاه از صدر اسلام همانند نداشته بنا براین آن همه محبت در آن همه صلابت ، آن همه لطف در آن همه سختی ، آن همه زیبایی در آن همه استحکام و آن همه عشق ، فضیلت و صداقت در آن همه عصیان ، مصداق و گواهی است بر این مطلب که فرزندان دلیر ایران اسلامی عاشقانه و عارفانه با رعایت تمامی موازین انسانی ، اسلامی و جوانمردی پای در وادی دفاع از دین و میهن گذاشتند و با ایثار و گمنامی سرود عشق و دلدادگی سر دادند و هیچ گاه بر دیگران فخر نفروختند و هیچ چشم داشتی نداشتند

.

         زیزدان بود زور ما خود که ایم          بدین تیره خاک اندرون ، بر چه ایم        ( فردوسی )

 

 

 

 

نتیجه گیری :

هدف از نام گذاری روز و هفته های خاص ، ارج نهادن و گرامیداشت موفقیت ها و دستاوردهای علمی ، صنعتی ، اقتصادی ، نظامی، مذهبی و ملی است که موجب وحدت ، همگرایی ، انگیزه و افتخار در آحاد جامعه خواهد شد ولی چرا ما آغاز این حادثه بزرگ را به نیکی در یافته و پاس می داریم ؟ چرایی این مقطع با ارزش را باید در مقاومت ، جسارت و سلحشوری نیرو های مسلح و مردم بزرگ ایران دانست که در زمان و شرائط نا مساعد در مقابل ارتش مجهز و آماده عراق ، با رشادت و ایثار وصف ناپذیری ایستادگی نموده و ماشین جنگی متجاوز را متوقف و او را از دستیابی به اهدافش محروم کردند . بنابراین بزرگداشت و جشن و سرور همه ساله مردم و نیروهای مسلح در این ایام نه بخاطر شروع تجاوز دشمن ، بلکه به منظور شکست راهبرد تهاجمی او به خاک ایران با تثبیت و متو قف نمودن او می باشد .

هر چند نتیجه و فرجام هر واقعه و دستاورد با شکوه و مهم در جوامع انسانی قابل تمجید و تقدیر می باشد ولی با این اوصاف و با نگرش به حوادث سال آخر جنگ ، نمی توان وضعیت مشخص و قابل ملاحظه ای برای پایان نبرد تصور کرد که بتوان بر این اساس روز و هفته ای به پاس آن ایام تعیین و نام گذاری نمود بنایر این انتخاب روز اول تهاجم دشمن بعثی  به کشور به عنوان نماد وتبلور مقاو مت و پایداری نیروهای مسلح و پشتیبان بی بدیل مردم در توقف تثبیت دشمن منطقی و مقبول می باشد .

نیروهای مسلح و مردم بزرگ وتمدن ساز ایران با آن وضعیت و شرائط دشوار ، جنگ نابرابری را با دفاع مشروع و بی بدیل خود مدیریت و به سرانجام رساندند ‌‌. همواره درذهن این مطلب تداعی می گردد دوران دفاع مقدس شاهد مناعت طبع دلاور مردان و شیر زنانی بوده است که در عرصه وجود ، هیبت طبیعت را نیز مقهور عظمت و بزرگی خود کردند و هیچ گاه از دایره عدل و انصاف و موازین شرعی ، انسانی و قوانین بین المللی در طول جنگ خارج نشدند و بر مبنای همین عملکرد مطلوب است که تمامی لحظات دوران دفاع مقدس برای ما ایرانیان افتخار آمیز است و به تعبیر دیگر این مقطع زمانی، نگین درخشانی است بر تارک ، تاریخ این مرز و بوم و مدال حریت و آزادگی است بر سینه ستبر همه ایرانیان ، زیرا این مرز وبوم در طول قرون و اعصار گذشته خواستگاه دلیر مردان وشیرزنانی بوده است که اگر استعدادشان در مسیر صحیح و عالما نه بکار گرفته شود هیچ دشمنی در هیچ حوزه ای نمی تواند بر آنان تسلط یابد ،چون آزادی ، استقلال و حضور موثر در صحنه جهانی از فرهنگ ، تمدن ، غیرت و تعصب ملی وآموزه های عمیق دینی و مذهبی خود دارند ، نه از تعظیم به  بیگانگان ودر پایان چنین باید گفت : تاریخ بدون تحریف ، از 8 سال دفاع مشروع و مستمر مردم ایران در مقابل متجاوز ، حریت ، شرف ، آزادگی و مقاومت در صفحات خود ثبت نمود و از متجاوز و متحدان منطقه ای و فرا منطقه ای او که طی 8 سال بی وقفه و نا جوانمردانه اورا کمک و یاری کردند بجزء زشتی یاد نخواهد کرد .

 

شهریور ماه سال 1396

پی نوشت ها:

1 – ماده 6 عهد نامه 1975 شیوه دقیق و مشروح در باره چگونگی حل اختلافات ارایه می کند ( ابتدا مذاکره مستقیم به مدت 2 ماه، سپس به مدت 3 ماه مذاکره با میانجیگری کشور ثالث و در صورت عدم توافق ، مو ضوع به دادگاه داوری احاله گردد )

2 – ماده 51 منشور سازمان ملل متحد : هر کشوری که مورد تجاوز کشور دیگر قرار گیرد باید از کلیه ابزار و ادوات نظامی برای دفاع از تمامیت ارضی خود تا تعیین راه حل مناسب صلح از طریق شورای امنیت سازمان ملل متحد اقدام نماید .

  •  

منابع :

1 – دکتر مهدی ادیبی سده ( جامعه شناسی جنگ و نیروهای نظامی )

2 – دکتر اسماعیل منصوری لاریجانی ( آشنایی با دفاع مقدس )

3 – دکتر هادی مراد پیری ( آشنایی با علوم و معارف دفاع مقدس )

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده