مستند نبرد تامکت ها(4)
6-5 ثانیه بعد از اینکه ما در رادار گرفتیم، من به آقای رفیعی گفتم که موشکمان را بزنیم. موشکمان را زدیم و شروع کردیم همان حالت را حفظ کردن و رفتن به جلو، با همان سرعت، با همان حالتی که حدود شاید 30-20 درجه دماغه هواپیما بالاست و داریم به سمت میگ25 میرویم.

گوینده:

جنگنده‌های اف 14در زمان تولید از بالاترین تکنولوژی روز برخوردار بودند. آنچنان که هنوز هم نامشان در فهرست مجهزترین و گران‌ترین جنگنده‌های دنیا است. این مجموعه اما داستان تلاش مردانی است که بدون برخورداری از امکانات کامل این جنگنده و در دوران دشوار تحریم‌ها توانستند این پرنده جنگی را به طور کامل به خدمت بگیرند و از آن سلاحی هراس‌آور برای دشمن بسازند. کابوسی که خلبانان عراقی مجهز به پیشرفته ترین هواپیماهای جنگنده را به وحشت اندازد.

نبردهای تامکت- تامکت در مقابل فاکسبت

زیر نویس:

خب از موضوع میگ25 شروع می‌کنم.

گوینده:

اتحاد جماهیر شوروی هواپیمای میگ25 خود را که با نام فاکسبت شناخته می‌شود، بیش از 45 سال پیش عرضه کرد. این هواپیمای جنگنده با سرعتی نزدیک به سه برابر سرعت صوت و پرواز در ارتفاع 120هزار پایی، هنوز هم در میان رکوردداران بیشترین سرعت و بیشترین ارتفاع پرواز جنگنده‌های عملیاتی دنیا است. این هواپیما در چنان ارتفاع بالایی پرواز می‌کند که خلبانان آن لباسی شبیه لباس‌ فضانوردان به تن می‌کنند. در سال‌های پیش از انقلاب، شوروی توانست با استفاده از این هواپیما برای عملیات‌های جاسوسی و شناسایی، بارها به حریم هوایی کشورمان تجاوز کرده و حتی دیوار صوتی را نیز بشکند.  

محمد فرح‌آور، خلبان جنگنده اف 14:

 همسایه‌های ما هواپیمای فاکسبت داشتند، هواپیمای شکاری میگ 25. بیشتر می‌آمد از نقاط حساس عکس‌برداری می‌کرد و هر نوع جابجائی و یا گسترشی که اتفاق می‌افتاد بلافاصله می‌توانستند با خبر بشوند.

تام کوپر، نویسنده کتاب «اسکادران‌های اف14 ایران در جنگ»:

یکی از مزیت‌های میگ25 آن بود که این هواپیمای قدرتمند توانایی پرواز در ارتفاع بسیار بالایی را داشت، چیزی در حدود 22 تا 23 هزار متر و با سرعتی بیش از 2.3 ماخ(سرعت صوت) و حتی سریع‌تر در شرایط خاص.

محمد فرح‌آور، خلبان جنگنده اف 14:

و چون سرعتش خیلی زیاد بود، سه برابر سرعت صوت بود، تا بیایند هواپیماهای موجود مثل اف4هایی که داشتیم، تا بیایند این را در رادارشان پیدا کنند، قفل کنند روی این و بخواهند فایر بکنند و برای اینکه این موشک‌ها سیف(safe) از هواپیما جدا بشوند، موشک بلافاصله آرم نشود، زیر خود هواپیما منفجر نشود و در واقع، هواپیمای مادر را از بین ببرد، یک تایم دیلی بود برای آرم شدنش، که ما وقتی موشک‌مان را می‌زنیم، یک هواپیما سوپرسانیک دارد می‌آید، ما هم نزدیک سرعت صوت داریم می‌رویم، به سرعت این رنج دارد کم می‌شود و این مسافتی که در همه این مدت بین این دو هواپیما داشت کم می‌شد، زمانی بود که ممکن بود وقتی موشک می‌رسد به هواپیمای دشمن، هنوز آرم نشده باشد. مشکلی که وجود داشت هیچ هواپیمایی نمی‌توانست آن را بزند. چون فرصت نبود.

گوینده:

اما ورود هواپیماهای اف14به کشور و امکان استفاده از موشک‌های دوربرد فنیکس، این معادله را به‌ هم زد.

محمد فرح‌آور،خلبان جنگنده اف 14:

تنها هواپیمایی که شاید می‌توانست با آن مقابله کند، همین هواپیمای اف14بود که از راه دور فرصت بود، آن‌قدر فرصت بود، که واقعاً بتوانیم موشک‌هایمان آرم بشود و فرصت داشته باشیم لانچ کنیم.

گوینده:

با تجهیز دفاع هوایی کشور به جنگنده اف14، میگ 25های شوروی در آسمان ایران دیده نشدند. این امنیت هوایی تا زمان آغاز جنگ تحمیلی ادامه داشت. با شروع جنگ، ارتش عراق برای عملیات شناسائی خود نیاز به عکس‌های دقیق هوایی دارد. هواپیمایی که مأمور چنین عملیاتی می‌شود، باید در ارتفاعی بالاتر از سطح ارتفاع سامانه دفاع موشکی ایران پرواز کند. اگر هواپیمای عکاس توسط جنگنده‌های دفاعی ایران رهگیری شود، باید توان فرار و پرواز با سرعت خیلی زیاد را داشته باشد. همچنین می‌بایست مجهز به دوربین‌های قدرتمند عکاسی هوایی باشد. تنها گزینه موجود هواپیماهای میگ25 ساخت شوروی است. شوروی چندین فروند از این جنگنده بسیار پیشرفته را در اختیار ارتش عراق قرار داده است.

تام کوپر، نویسنده کتاب «اسکادران‌های اف14 ایران در جنگ»:

در سال 1359، عراق در مجموع، 24 هواپیمای میگ25 خریداری کرد، که از میان آنها 12 تا میگ25 رهگیر بودند و 12تای دیگر بمب‌افکن‌های شناسایی.

گوینده:

به این ترتیب آسمان ایران پس از گذشت یک دهه از آخرین پروازهای میگ 25 شوروی این بار شاهد میگ25های عراقی است.

تام کوپر، نویسنده کتاب «اسکادران‌های اف14 ایران در جنگ»:

اولین واحد عملیاتی میگ 25های عراقی اسکادران شماره 87 بود. این واحد اولین پروازهای خود را در بهار 1361 بر روی جزیره خارک به انجام رساند. در طول این عملیات، میگ 25 عراقی مأموریت عکس‌برداری از تأسیسات جزیره خارک را بر عهده داشت.

گوینده:

مرحوم خلبان صادق پور، اولین کسی است که میگ 25را روی صفحه رادار خود شناسائی می‌کند.

شهرام رستمی، خلبان جنگنده اف 14:

آقای صادق‌پور پرواز کرده بود و آن روز اولین روزی بود که میگ25 عراق آمد روی خاک و به اصطلاح عکسش را گرفت و برگشت و اینها موفق نشدند که رهگیری کنند. البته تلاششان را کرده بودند، ولی آن شانس که همه موقعیت‌ها را داشته باشند، آن شانس را نداشتند. تا آن موقع کسی فکر نمی‌کرد که میگ25ای هم وجود دارد و می‌آید. همین‌ هم باعث شد که همه خلبانان رهگیری میگ25 را در ذهنشان یک مرور کنند. برگردند به همان به اصطلاح کتاب‌هایی که از فاز 2 آموزش نوشته شده بود.

گوینده:

از آن به بعد، خلبانان ایرانی بارها میگ25 را روی رادار خود می‌دیدند. اما وقتی برای شکار جنگنده مهاجم اقدام می‌کردند، میگ25 با تمام سرعت فرار کرده و با ارتفاع گرفتن زیاد، خود را از دسترس اف14ها دور می‌کند. سرگرد خلبان علی‌اصغر جهان‌بخش اولین خلبانی است که رویارویی با میگ25 عراقی را تجربه می‌کند.

علی اصغر جهان‌بخش، خلبان جنگنده اف 14:

در یکی از این روزها که من مأموریت حفاظت از تهران را داشتم، در غرب تهران، نقطه ایستایی ما، بین آبیک قزوین و ملایر و قروه بود و این سه نقطه را ما دور می‌زدیم. اینجا که من ایستاده بودم، یک دفعه‌ای شنیدم که یک هواپیما از مرکز دارد به سمت اصفهان پرواز می‌کند. من از روی آبیک قزوین، نقطه شرقی ایستایی‌مان بود، تا روی دلیجان 8دقیقه آمدم. به روی دلیجان، که یادم است، وقتی نگاه کردم، دیدم یک چیزی حدود دوهزار کیلومتر سرعت دارم، از بعد از دلیجان گردشم را شروع کردم. روی سد عباسی این هواپیمای عراقی را گرفتمش. ما آنجا درگیر شدیم. فقط در زاویه دید روبروی من هنوز نبود، حالت مثلاً ساعت 11بود. من می‌خواستم این ساعت 11بودنش را، به این حالت را، بیاورم اینجا قرار بگیرد. بعد که ما آمدیم، با هم درگیر شدیم، همین‌طور درگیری‌مان ادامه پیدا کرد، در تیررس من قرار نگرفت.

گوینده:

در شرایط پیچیده جنگ، ایران مورد تحریم قرار می‌گیرد. بنابراین، خرید و جایگزینی موشک‌های دور برد فینیکس جنگنده اف14که برگ برنده این شکاری محسوب می‌شود، امکان پذیر نیست. نیروی هوایی خود را در استفاده از این موشک محدود می‌بیند. در این شرایط، خنثی کردن عملیات دشمن بدون استفاده از موشک فینیکس موفقیت بزرگی به شمار می‌رود.

 علی اصغر جهان‌بخش،خلبان جنگنده اف 14:

نتوانستیم بزنیمش، ولی مأموریتش را هم کنسل کردیم. نگذاشتیم بیاید اصفهان را بزند.

گوینده:

گرچه در این عملیات موشکی شلیک نمی‌شود، اما خلبان عراقی هنگام فرار اشتباه جبران‌ناپذیری می‌کند.

علی اصغر جهانبخش، خلبان جنگنده اف 14:

به جای اینکه به راست بگردد، به چپ گشته و رفته در خاک روسیه و از آن طرف دور زده و رفته است. بعداً در روزنامه‌های عربی، نمی‌دانم الشرق‌الاوسط بود یا نه، که نیروی هوایی را آوردند، اطلاعات نیرو هوایی را و گفتند آقا یک میگ 25 در همان تاریخ، قبل از باند افتاده و سقوط کرده است. آنقدر راه را گم کرده، دور اضافه زده، بنزین کم آورده افتاده بیرون. از این دو حال خارج نیست. ولی حتماً همان روز یک میگ 25 افتاده بود.

گوینده:

هواپیمای میگ25 کارایی بالای خود را در منازعه اعراب و اسرائیل نشان داده بود. در سال 1971، چهار فروند میگ 25 در اختیار ارتش مصر قرار گرفت، تا با پرواز بر فراز سینا تا بلندی‌های جولان، از تمام مواضع صهیونیست‌ها عکاسی کرده تا در اختیار طراحان مصری و سوری قرار گیرد. فانتوم‌‌‌های نیروی هوایی رژیم صهیونیستی و خلبانان زبده آن در دستیابی به این شکار گریزپا ناکام بودند. بنا به گفته یکی از آنان، هنگامی که میگ25 پس‌سوز خود را به کار می‌انداخت، حتی موشک‌های راداری اسپاروی جنگنده فانتوم را که سرعتی چهار برابر صوت داشتند، در رسیدن به آن ناتوان بودند.

شیراز پایگاه هفتم شکاری، اول مردادماه سال 1362

گوینده:

روزی که یکی از مهم‌ترین نبردهای اف14با میگ25 رقم می‌خورد. اولین درگیری جدی بین میگ25 عراقی و اف14ایران.

محمد رفیعی، خلبان جنگنده اف14:

اول مرداد سال 62بود. ما طبق معمول پرواز داشتیم. جناب سرهنگ رستمی، سرهنگ 2 بودند ایشان، جانشین تیپ شکاری منطقه هوایی شیراز، من هم آن موقع ستوان 1 بودم.

شهرام رستمی، خلبان جنگنده اف14:

 من یادم است با آقای رفیعی، حدود صبح بود، همان اوایل روز بود شاید مثلاً ساعت هفت و نیم یا هشت.

محمد رفیعی، خلبان جنگنده اف14:

کارهای روتین و معمول را که باید انجام بدهیم برای روشن کردن هواپیما انجام شد. طبق معمول نفر اسلحه آمد و کارها را کرد. اسلحه‌ آرم شد، سر باند رسیدیم و بلند شدیم.

شهرام رستمی، خلبان جنگنده اف14:

وقتی پرواز کردیم، رفتیم داخل منطقه و یک مقدار گشت هوایی را انجام دادیم، آمدیم برای سوخت‌گیری. وقتی سوخت‌گیری‌مان تکمیل شد، یعنی هواپیما آماده بود که با باک پر برود دنبال مأموریت.

محمد رفیعی، خلبان جنگنده اف14:

با رادار بهبهان تماس گرفتیم که من فکر می‌کنم جناب سرهنگ عاصم بود، لهجه شیرازی خیلی شیرینی ایشان داشت و خیلی هم خوب کنترل می‌کرد. هر وقت که ایشان بود ما واقعاً خیلی راحت پرواز می‌کردیم.

بیژن عاصم، افسر کنترل شکاری:

تیمسار رستمی درست از زیر تانکر جدا شده بود، می‌آمد در منطقه cap station 10. یعنی بالای جزیره خارک.

محمد رفیعی، خلبان جنگنده اف14:

که یک مرتبه جناب عاصم گفت که یک High Attitude  (هدف جزئی) دارید. سمت و زاویه‌اش را هم گفت.

بیژن عاصم، افسر کنترل شکاری:

که هواپیمای میگ25 را ما پیدا کردیم که از طرف شمال، درست به سمت 270 می‌آمد پایین. یعنی شمال به جنوب.

شهرام رستمی، خلبان جنگنده اف14:

و با سرعت حدود 2 و خرده‌ای به سمت خارک می‌آید. ما آمادگی قبلی را داشتیم. بنزین به اندازه کافی داشتیم و شروع کردیم به این برنامه‌ای که برای رهگیری میگ25 است.

محمد رفیعی، خلبان جنگنده اف14:

اولین کاری که جناب سرهنگ کرد، موتور داد و شروع کرد به اوج گرفتن.

گوینده:

هرچند هواپیمای اف14 به وسیله موشک فینیکس خود می‌تواند از ارتفاعی پایین‌تر از هواپیمای دشمن آن را هدف قرار دهد، اما خلبانان اف14 در صورت داشتن لباس فشار می‌توانند خود را به ارتفاع بالاتری برسانند و با کم کردن زاویه حمله شانس برخورد موشک را بیشتر کنند.

محمد رفیعی، خلبان جنگنده اف14:

آن زمان لباس فشار نبود، به خاطر تحریم‌هایی که وجود داشت، بچه‌های پروازی مخصوصاً ما باید اگر با هواپیما ارتفاع بالا بریم، چون سختی پرواز هواپیمای اف14، 4500 پا می‌توانست بالا برود، ولی این نیاز به لباس فشار دارد، آنها با لباس فشار می‌آمدند، سیستم مجهز داشتند، همه چیزشان آماده بود، ما این لباس را نداشتیم.

شهرام رستمی، خلبان جنگنده اف14:

اصلاً  اف14 برای اینکه آن میگ 25 را بزند، نیازی به بالا رفتن ندارد. یعنی اصلاً برای موشک فینیکس این ارتفاع بالا، یعنی بالای مثلاً 80-70هزار پا، برای موشک تعریف شده، موشک برای این ساخته شده است.

 

 

بیژن عاصم، افسر کنترل شکاری:

دیدیم بهترین موقعیت است که ما این را بگردانیم، طوری که این زاویه‌ای که می‌خواهد با این تارگت داشته باشد، که اصطلاحاً به آن تارگت اسپکت می‌گویند، قدرت داپلر وجود داشته باشد که این را پیک‌آپ کند.

شهرام رستمی، خلبان جنگنده اف14:

شروع کردیم به اوج‌گیری کردن. به حدود 36-35هزار پا. شروع کردیم سرعت هواپیما را زیاد کردن، به حدود 4/1.

بیژن عاصم، افسر کنترل شکاری:

ارتفاع هم بالا، سرعت و مسائل دیگر همT خلبان پیک‌آپ کرد، یعنی گرفتش.

محمد رفیعی، خلبان جنگنده اف14:

سرعت ما یک چیزی حدود بالای 1 و خورده‌ای ماخ بود، 5/2 ماخ بود. نزدیک چهار برابر صوت داشتیم به هم نزدیک می‌شدیم.

شهرام رستمی، خلبان جنگنده اف14:

و مرتب این فاصله دو هواپیما کم می‌شد، رادار مرتب می‌گفت.

محمد رفیعی، خلبان جنگنده اف14:

ولی تا شروع کردیم بالا رفتن و کار کنیم که بزنیم، چیزی حدود 100 مایل ما به هم نزدیک شدیم.

شهرام رستمی، خلبان جنگنده اف14:

ما داشتیم فرصت را از دست می‌دادیم. دیگر آخرین لحظات بود و اگر ما نمی‌توانستیم این را در این فاصله‌های خیلی کوتاه بگیریم، دیگر رفته بود!

گوینده:

در عملیاتی چنین دقیق و حساب‌شده، بروز کوچکترین نقص فنی می‌تواند کل طرح را بهم بزند. با وجود اینکه جنگنده اف14 برای کار تا ارتفاع 60هزار پایی طراحی شده است، اما با اضافه شدن ارتفاع، مشکل پیش می‌آید.

 

محمد رفیعی، خلبان جنگنده اف14:

من نمی‌توانم بگویم چند صدم ثانیه حتی، یک لحظه، سیستمی که داخل کابین هواپیما را پرفراژ می‌کند، یعنی در حقیقت، با هوای زیر هشت‌هزارپا بیرون متعادل است، این هواپیما را تقریباً هوای کابین را زیر هشت‌هزارپا نگه می‌دارد.یک لحظه آن رد بشود، با هوای بیرون در حقیقت هماهنگ می‌شود و هوا اینقدر رقیق است، همان یک لحظه‌ای که قطع شد و بعد دوباره برگشت، من کاملاً حس کردم که این پرده گوشم، عین بادکنک یک لحظه آمد بیرون و بعد برگشت. اصلاً زمان خیلی کوتاه. عین برق که یک لحظه نوسان می‌کند، به حد همان نوسان برق، قطعیش انجام شد، ولی همان قطعی نوسان چنین مشکلی را درست کرد، ولی خب خوشبختانه برگشتیم و ما هم شروع کردیم به کارمان انجام دادن.

جناب سرهنگ در زمانی که داشت اوج می‌گرفت، سعی می‌کرد حتی‌‌المقدور این مقدار زاویه حمله و زاویه‌ای که باید این موشک به آن هدف برخورد بکند، این را متناسب‌ترین جایی که می‌تواند حداقل به صفر نزدیک کند. چون بهترینش این است که کاملاً روبه‌رو باشد و به صفر نزدیک شود.

شهرام رستمی، خلبان جنگنده اف14:

و در آنجا حدود 10 ثانیه فرصت داری، که در این جایگاه، در این حالت، موشک را تیراندازی کنی. حالا هم در آن فاصله بودیم، حالتی بودیم که می‌توانستیم موشکمان را تیراندازی کنیم، آن زمان را هم داشتیم. اگر آن زمان را از دست بدهی، یا در آن جایگاه نباشی، شما دیگر نمی‌توانی این کار را انجام بدهی.

محمد رفیعی، خلبان جنگنده اف14:

سیستم رادار نشان داد که الآن برای این سیستم دارد مشخص می‌کند که آماده است، ما قفل کردیم، آماده کردیم و موقع شلیک موشک بود.

شهرام رستمی، خلبان جنگنده اف14:

6-5 ثانیه بعد از اینکه ما در رادار گرفتیم، من به آقای رفیعی گفتم که موشکمان را بزنیم.

موشکمان را زدیم و شروع کردیم همان حالت را حفظ کردن و رفتن به جلو، با همان سرعت، با همان حالتی که حدود شاید 30-20 درجه دماغه هواپیما بالاست و داریم به سمت میگ25 می‌رویم.

 

محمد رفیعی، خلبان جنگنده اف14:

موشک فینیکس هم مثل بقیه موشک‌ها نیست که برود و به هواپیما از هر طرف که رسید بخورد، چون آن‌طوری نفری که موشک را می‌بیند، خیلی راحت می‌تواند موشک را دفع کنند، جهتش را مشخص کنند و ببینند و سعی کنند موشک را از آن جهت دفع کنند. این موشک اوج می‌گیرد و از بالا به آن هدفش می‌زند. که تقریباً می‌توان گفت خیلی مشکل می‌شود، حتی اگر شما موشک را ببینی، مشکل است بتوانی از آن فرار کنی، یا یک جوری از آن در بروی. چون دیگر خیلی مشکل می‌شود. آن زمانی که شما می‌بینی…

تام کوپر، نویسنده کتاب «اسکادران‌های اف14 ایران در جنگ»:

نتیجه‌گیری بنده این است که هواپیماهای اف14 ایران به طور حتم، حداقل 2 فروند و احتمالاً 4 فروند هواپیمای میگ25 عراقی را در طول جنگ با این کشور ساقط کرده است. این آمار و ارقام را می‌توانم کم و بیش تأیید کنم. این ارقام را از اطلاعات بدست‌آمده از داده‌های عراقی‌ها، چیزهایی که گفتند و ثبت و ضبط کردند نتیجه‌گیری کرده‌ام. این داده‌ها و اطلاعات توسط خلبانان عراقی ارائه شده و من این اطلاعات را با ادعای ایرانی‌ها تطبیق دادم.

گوینده:

بعد از شکست‌های سنگین صدام در سال‌های 63 و 64، ارتش عراق از میگ‌های25 استفاده‌های ناجوانمردانه‌ای کرد. آنها شهرهای ایران را از ارتفاع بالا و به طور بی‌هدف بمباران می‌کردند. هواپیماهای میگ25 عراق توسط مستشاران شوروی هر روز بهسازی می‌شدند و حتی توسط خلبانانی از شوروی و آلمان شرقی به پرواز درمی‌آمدند. در آن سال‌ها، یکی از وظایف اصلی خلبانان اف14 خنثی کردن این مأموریت‌ها و این جدال بین اف14 و میگ25 تا آخر جنگ ادامه داشت.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده