عملیات رمضان
علاوه بر یگان­های قرارگاه فتح به یگان­های قرارگاه فجر و قدس نیز تلفات سنگینی وارد شد. به ویژه تیپ 41 ثارالله سپاه پاسداران متحمل تلفات سنگینی گردید. نیروهای حمله­ور قرارگاه کربلا مورد پاتک شدید نیروهای زرهی دشمن قرار گرفتند. به نحوی که نتوانستند مواضعی را که از دشمن گرفته بودند، نگه دارند و اجباراً به مواضع قبل از حمله یا در بعضی مناطق به مواضع مقدم دشمن در هنگام شروع حمله عقب نشینی نمودند. طبق اعلام ارتش عراق، بیش از 700 نفر از افراد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به اسارت نیروهای عراقی درآمدند.

در تشریح طرح عملیات کربلا 4 گفتیم که تدبیر فرماندهی قرارگاه کربلا در مرحله یکم این عملیات آن بود که با عناصر قرارگاههای فتح و فجر در مرکز منطقه و قسمتی از عناصر قدس در قسمتی از شمال منطقه آفند کند. ولی در جناحین منطقه ابتدا پدافند نماید. با توجه به اینکه عناصر قرارگاه نصر متشکل از لشکر 21 پیاده ارتش و لشکر 5 سپاه پاسداران در قسمت جنوبی منطقه و در غرب خرمشهر تا جنوب پاسگاه کیلومتر 25 گسترش پدافندی داشتند، در طرح عملیاتی کربلا 4 به این قرارگاه مأموریت داده شد؛ در مرحله اول به پدافند در منطقه مسئولیت خود ادامه دهد و آماده باشد بنا به دستور به سمت غرب حمله کند. ابتدا خط آبی را ( به خلاصه نقشه مراجعه شود) تأمین سپس بر حسب ایجاب وضعیت، حمله را در کرانه شرقی شط­العرب به سمت شمال ادامه دهد و با عناصر قرارگاه فتح الحاق حاصل نماید.

با توجه به این مأموریت، قرارگاه نصر در مرحله اول نبرد رمضان از نظر عملیات آفندی فعال نبود. لذا حوادث مهمی نیز در روز اول نبرد برای یگان­های این قرارگاه اتفاق نیفتاد. تنها مسئله­ای که پیش آمد، آن بود که در ساعات اول روز 23 تیرماه که دو یگان عمده قرارگاه فتح پیشروی فوق­العاده­ای در منطقه تحت کنترل دشمن داشته و به حوالی آخرین حد پیشروی تعیین شده رسیده بودند. فرماندهی قرارگاه کربلا تصمیم گرفت قسمتی از عناصر قرارگاه نصر را در منطقه قرارگاه فتح وارد عمل سازد و استفاده از موفقیت نماید. بدین جهت به قرارگاه نصر دستور داده شد؛ با حداقل نیرو در منطقه پدافند کند و عمده قوای یگان­های نصر به حوالی ایستگاه حسینیه و نیم ایستگاه بود، تغییر مکان کنند تا بنا به دستور در منطقه قرارگاه فتح وارد عمل گردند. متن دستور قرارگاه کربلا به قرارگاه نصر چنین بود:

«چون قرارگاه فتح بیش­ترین قسمت هدف­های مرحله یکم را تأمین و قرارگاه فجر خط خیز خندق را تأمین نموده است، به منظور استفاده از موفقیت احتمالی، دستور فرمائید نصر 3 را در منطقه فعلی آن قرارگاه مستقر و قرارگاه نصر (-) را در سریال‌های تیپی به منطقه عمومی بین ایستگاه حسینیه و نیم ایستگاه نود در غرب جاده خرمشهر اهواز حرکت و نتیجه را گزارش نمایند. دستورات بعدی متعاقباً ابلاغ خواهد شد.

 امضاء سرهنگ توپخانه علی صیاد شیرازی برادر محسن رضائی»

 

فرماندهی قرارگاه نصر در اجرای دستور فرماندهی قرارگاه کربلا، در همان روز 23 تیرماه، دستور تعویض در محل و جابجائی به منطقه تجمع تاکتیکی را صادر کرد. با توجه به اینکه در این دستور ابلاغ شده بود؛ روسای رکن سوم تیپ­ها در ساعت 6 جهت ایجاد هماهنگی در ایستگاه گرمدشت حضور به هم رسانند، بنابراین دستور فوق احتمالاً در حدود ساعت 4 صبح صادر شده است. در نتیجه برآورد قرارگاه کربلا از چگونگی نتایج عملیات قبل از این ساعت و احتمالاً در ساعات اول بعد از نیمه شب 23 تیرماه صادر شده که حدود 5 ساعت بعد از آغاز حمله رمضان بوده است.

در صورتی که چنین نتیجه­گیری صحت داشته باشد، به نظر می­رسد؛ این تصمیم­گیری خیلی عجولانه بوده است. چنان­که در خلاصه وضعیت عملیاتی که به وسیله ستاد لشکر 21 پیاده تهیه گردیده و در مدارک در دسترس ثبت شده بود، چنین اظهار نظر گردیده بود که «به علت عدم موفقیت مرحله یکم عملیات رمضان، دستورات فوق به مرحله اجرا گذاشته نشد و بر همین مبنا قرارگاه کربلا دستور جزء به جزء شماره 1 را در 24 تیرماه صادر کرد» چگونگی این دستور در بررسی مسائل و حوادث روز 24 تیرماه بیان می‌گردد.

بنابر مطالب فوق در روز اول نبرد رمضان، عناصر قرارگاه نصر فعالیت آفندی نداشتند و حوادثی نیز برای یگان­های آن قرارگاه رخ نداد.

با توجه به مطالبی که درباره جریان نبرد در اولین دور عملیات رمضان بیان گردید در این دور نبرد، موفقیت چندانی نصیب نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران نشد و تلفات و صدمات نسبتاً شدیدی به نیروهای ما وارد گردید. به نحوی که تیپ 3 لشکر 92 تقریباً متلاشی شد و سه گردان آن به اسارت نیروهای دشمن درآمدند. تیپ 1 آن لشکر نیز آسیب قابل ملاحظه­ای دید و احتمالاً به دو تیپ سپاه پاسداران نیز که همراه دو تیپ لشکر 92 زرهی بودند، تلفات سنگینی وارد شد.

علاوه بر یگان­های قرارگاه فتح به یگان­های قرارگاه فجر و قدس نیز تلفات سنگینی وارد شد. به ویژه تیپ 41 ثارالله سپاه پاسداران متحمل تلفات سنگینی گردید. نیروهای حمله­ور قرارگاه کربلا مورد پاتک شدید نیروهای زرهی دشمن قرار گرفتند. به نحوی که نتوانستند مواضعی را که از دشمن گرفته بودند، نگه دارند و اجباراً به مواضع قبل از حمله یا در بعضی مناطق به مواضع مقدم دشمن در هنگام شروع حمله عقب نشینی نمودند. طبق اعلام ارتش عراق، بیش از 700 نفر از افراد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به اسارت نیروهای عراقی درآمدند.

درباره چگونگی حوادث در شب 23 به 24 تیرماه مدارک چندانی در دسترس قرار نگرفت. ولی یک مدرک در دسترس نشان می­دهد که فرماندهی قرارگاه کربلا تصمیم گرفت؛ با ایجاد تهدید در جناح شمالی منطقه برای دشمن به وسیله عناصر درگیر نشده قرارگاه قدس، فشار دشمن را بر عناصر قرارگاه­های دیگر کاهش دهد. بدین منظور به فرماندهی قرارگاه قدس دستور داده شد در شمال غربی منطقه نبرد، تک محدود اجرا نماید.

در اجرای این دستور، فرماندهی قرارگاه قدس دستور جزء به جزء شماره 1 را در 23 تیرماه صادر کرد که خلاصه آن بدین قرار بود:

«وضعیت کلی چنین بیان شده بود که در عملیات روز جاری یگان­های قرارگاه قدس 6 (تیپ ثارالله) مواضع دشمن را در خط دژ تصرف نموده و قدس 4 با یک گروه رزمی مکانیزه خاکریز جدیدی به طول 3 کیلومتر اشغال کرده و مشغول تحکیم مواضع می باشد. قدس 5(تیپ بعثت) در مواضع قبل از تک مشغول تحکیم مواضع می­باشد.

مأموریت جدید برای قرارگاه قدس چنین بیان شده بود که در ساعت 20:30 روز 23/4/61 به منظور انهدام دشمن و جلوگیری از برداشت نیرو، با یگان­های قدس 2 تک می­نماید و بالاخره مأموریت و وظائف قرارگاه­های تابعه چنین بیان شده بود:

  • قدس 2 (تیپ 2 لشکر 16 زرهی) تک کند و اولین رده تأمینی دشمن را منهدم و با ایجاد خاکریز در امتداد جاده کوشک– طلایه، مواضع پدافندی را اشغال و در صورت مساعد بودن وضعیت آن را نگه دارد.
  • قدس 3 (تیپ 3 لشکر 16 زرهی) با هماهنگی با قدس 2 تک کند و مانند قدس 2 در منطقه مربوطه عمل نماید.
  • قدس 4 (تیپ 40 سراب) در مواضع فعلی پدافند کند و مواضع اشغالی از دشمن را به وسیله گروه زرمی سلمان نگه دارد.
  • قدس 5 (تیپ بعثت) تا خط دژها پیشروی کند و خاکریزهای دشمن را دوباره اشغال و نگه داری نماید.
  • قدس 6 (تیپ ثارالله) در مواضع خود پدافند کند.
  • قدس 1، احتیاط قرارگاه قدس آماده برای وارد عمل شدن در هر منطقه باشد.

سرهنگ ستاد لطفی  برادر احمد غلامپور»

همان گونه که از متن این دستور بر می­آید این مأموریت یک آفند محدود برای درگیر کردن دشمن بود. در دستورات هماهنگی این دستور نیز به آن اشاره شده بود. بر همین اساس تیپ­های 2 و 3 لشکر 16 زرهی در شب 23 به 24 تیرماه عملیات آفندی محدود در منطقه بین طلایه و کوشک اجرا کردند، ولی گزارش‌های این تیپ­ها نشان می­دهد که عملیات خیلی محدودتر از حد پیش بینی شده به اجرا درآمد.

خلاصه گزارش فرمانده تیپ 2 لشکر 16 زرهی درباره این مأموریت چنین بود:

«موضوع نتیجه عملیات مورخه 24/4/1361؛ تک محدود یگان­های تیپ از ساعت 20:15 روز 23 تیرماه الی 04:00 روز 24 تیرماه به شرح زیر اجرا گردید:

  1. گردان 114 مکانیزه گشت­هایی به منطقه دشمن اعزام کرد که در مسیر حرکت به میدان مین دشمن برخوردند سرپرست گروه مین بردار از ناحیه پا زخمی شد معبری به طول 150 متر در میدان مین دشمن باز شد و از ساعت 03:10 عناصر گشتی از آن عبور کردند و در ساعت 03:40 با عناصر تأمینی دشمن برخورد کردند ولی به علت وسعت میدان مین حرکت به کندی انجام گرفت. در این عملیات به طور کلی 50% عنصر تأمینی دشمن منهدم گردید. از نیروی خودی 2 نفر شهید و 8 نفر مجروح شدند و به علت شدت آتش دشمن تخلیه شهدا مقدور نشد.
  2. گردان 125 مکانیزه یک واحد گشتی و یک گروه مین بردار اعزام کرد که هماهنگ با عنصر گردان 114 مکانیزه جلو رفتند در ساعت 22 با میدان مین دشمن مواجه شدند و تا ساعت 02:30 موفق به باز کردن معبر گردیدند و از آن عبور کردند با عناصر تأمینی دشمن برخورد نموده تعدادی از آنان را کشته و یا زخمی نمودند از افراد گردان یک نفر زخمی شد.
  3. با روشن شدن هوا عناصر گشتی به یگان­ها مربوطه مراجعت کردند.

 فرمانده تیپ 2 سرهنگ زرهی ستاد زمانفر

فرمانده تیپ 3 لشکر 16 زرهی نیز نتیجه عملیات شب 23 به 24 تیرماه را به شرح زیر اعلام کرد.

یگان­های تیپ 3 زرهی در ساعت 20:30 روز 23 تیرماه به منظور انهدام دشمن اقدامات زیر را انجام دادند:

  1. عناصر گردان 252 سوار زرهی در حد سیل بند 1 و 2 حرکت کرد و تا آب گرفتگی جلو در سمت چپ پاسگاه طلایه جدید پیشروی نمود. مسافت پیشروی حدود 5/2 کیلومتر بود و به خاک اول دشمن رسیدند که به علت آبگرفتگی، عنصری از دشمن در آن مستقر نبود و بدون برخورد با دشمن در ساعت 0400 روز 24 به یگان خود مراجعت کردند.
  2. عناصر گردان 224 تانک در حد فاصل بین جاده پاسگاه شهابی به طلائیه جدید و سیل بند 1 حرکت و پس از طی 3 کیلومتر در سمت راست (غرب) به منطقه باتلاقی رسیدند و در فاصله 1500 متری خود مواضع دشمن را مشاهده نمودند.
  3. گردان 124 مکانیزه در سمت شرقی جاده شهابی به طلائیه جدید جلو رفت و پس از طی 5/3 کیلومتر به موضع متروکه دشمن رسید که ضمن تأمین آن تا فاصله 500  متری جاده دژها پیشروی کرد به نحوی که پاسگاه طلائیه جدید کاملاً مشهود بود.»

با توجه به گزارش‌های فرماندهان قدس 2 و 3 ملاحظه می­گردد که این یگان­ها در شب 23 به 24 اقدام مهمی انجام ندادند و حتی اعلام خطری هم برای دشمن ایجاد نکردند. معمولاً این گونه عملیات کوچک تأثیر چندانی برای وارد کردن فشار بر دشمن نداشت فقط حالت شناسایی منطقه را پیدا کرد.

 

 

منبع: نبردهای سال های 1361 و 1362، حسینی، سید یعقوب، 1389، ایران سبز، تهران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده