عملیات رمضان
بخش هشتم: طرح قرارگاه عملیاتی فتح (طرح عملیاتی نینوا) در نبرد رمضان، نقش اصلی به قرارگاه فتح واگذار شده بود. عناصر قرارگاه فتح که متشکل از لشکر 92 زرهی و لشکر3 پیاده سپاه پاسداران بود، در مرکز منطقه عملیات و حوالی پاسگاه کیلومتر 25 گسترش داشت. در طرح عملیاتی کربلای4 مأموریت واگذاری به این قرارگاه؛ اجرای حمله در منطقه پاسگاه زید به طرف غرب و تصرف قسمتی از کرانه شطالعرب در امتداد خط سرخ (به خلاصه نقشه مراجعه شود) و ادامه حمله در سمت شمالی جنوبی و پاکسازی کرانه شرقی شط­العرب بود. فرماندهی قرارگاه فتح که به عهده سرهنگ زرهی ستاد مسعود منفرد نیاکی فرمانده لشکر 92 زرهی و برادر رداني فرمانده لشکر3 سپاه پاسداران بود، برای اجرای مأموریت دریافتی یگان­های تحت فرماندهی خود را به شرح زیر سازمان داد:
  • فتح1 شامل: تیپ 14 امام حسین (ع) سپاه پاسداران و تیپ یک لشکر 92 زرهی با دو گردان مکانیزه و دو گردان تانک، یک گردان توپخانه و عناصر پشتیبانی.
  • قرارگاه فتح 2 شامل: تیپ 17 قم سپاه پاسداران، تیپ 2 لشکر 92 زرهی با یک گردان مکانیزه و 3 گردان تانک یک گردان توپخانه و یگان­های دیگر پشتیبانی.
  • فتح 3 شامل: تیپ 8 نجف سپاه پاسداران، تیپ 3 لشکر 92 زرهی با دو گردان مکانیزه، دو گردان تانک، یک گردان توپخانه و دیگر عناصر پشتیبانی.
  • فتح 4 شامل: تیپ 25 کربلا از سپاه پاسداران و گردان­های 283  سوارزرهی و 151 پیاده و 33 توپخانه 155 میلیمتری از عناصر لشکر 92 زرهی.
  • توپخانه فتح شامل: توپخانه لشکر3 سپاه پاسداران، دو گردان به اضافه 3 آتشبار جدا 130 میلیمتری.
  • فرماندهی پشتیبانی و سایر یگان­های لشکر 92 زرهی.

نحوه اجرای مأموریت طبق طرح عملیاتی کربلای 4 این بود که عناصر قرارگاه فجر در شمال منطقه قرارگاه فتح، تک محدود انجام می­دادند و قسمتی از جناح شمالی منطقه قرارگاه فتح را تأمین می­کردند. در جنوب منطقه قرارگاه فتح عناصر قرارگاه نصر اصولاً پدافند می­کردند و بر حسب ایجاب وضعیت و در مرحله دوم عملیات اقدام به حمله می‌نمودند. بنابراین، مأموریت قرارگاه فتح آن بود که با حمله رخنه­ای در منطقه دشمن شکاف ایجاد کند و در داخل آن شکاف تا کرانه شرقی شط­العرب و به عمق قریب 30 کیلومتر در داخل منطقه پدافندی دشمن پیشروی نماید.

فرماندهی قرارگاه فتح، تدبیر عملیاتی خود را با توجه به یگان­های زیر امر و مأموریت خود چنین اتخاذ نمود که با هر چهار قرارگاه تابعه خود در آرایش خط حمله کند به ترتیبی که قرارگاه فتح 2 در شمال فتح 3 و یک در مرکز و در تلاش اصلی و قرارگاه فتح 4 در جنوب هم­زمان به سمت غرب حمله کنند و نیروهای دشمن را در منطقه مربوطه منهدم و خط سرخ را (به خلاصه نقشه مراجعه شود) که در نوک پیکان به کرانه شرقی شط­العرب می‌رسید، تصرف و تأمین نمایند و بعد حمله را به سمت جنوب تغییر جهت داده و در امتداد کرانه شرقی شط­العرب به سمت جنوب پیشروی کنند و با عناصر قرارگاه نصر که از جنوب به شمال پیشروی می­کرد الحاق حاصل نمایند.

نکته حائز اهمیتی که در این تدبیر جلب توجه می­کند، آن است که فرماندهی این قرارگاه برای حمله­ای به عمق 30 کیلومتری هیچ­گونه واحد احتیاط در اختیار نگاه نداشته و فقط احتیاط قرارگاه­های تابعه را به عنوان احتیاط خود منظور کرده بود که معمولاً این روش منظور کردن احتیاط در عملیات، تعارفی بیش نیست. نکته حائز اهمیت­تر آن که بر خلاف قرارگاه­های دیگر، فرماندهی این قرارگاه برای اجرای این مأموریت خطیر در مرحله یکم هیچ­گونه مرحله­بندی منظور نکرده بود و به نظر می­رسد؛ هدف فرماندهی آن بود که عملیات را به طور سریع و در یک مرحله اجرا نماید، چنانکه در عمل نیز همین وضع پیش آمد.

 البته باید توجه داشت که آخرین خط حد پیشروی برای مرحله اول عملیات یک خط قوسی شکل یا سه ضلعی به نام خط سرخ بود که در شمال، از حوالی خط تماس شروع می­شد و ابتدا در مسیر شرقی غربی بعد شمالی و جنوبی سپس غربی شرقی و مجدداً به طرف خط تماس امتداد پیدا می­کرد. هر یگانی مأموریت داشت قسمتی از طول این قوس یا سه ضلع را تأمین نماید که عناصر قرارگاه فتح به خصوص فتح 1 و 3 در انتهای غربی این قوس و تا ضلع غربی آن پیش می­رفتند. بنابراین چنانچه هماهنگی کافی در هدایت عملیات تمام قرارگاه­ها اعمال می­گردید، تأمین منطقه قوسی شکل به طور نسبی برقرار می­شد.

اما مشکل اساسی این بود که لشکر زرهی در مرکز حمله می­کرد و لشکرها و تیپ­های پیاده در جناحین آن پیشروی می­نمودند. لذا ایجاد هماهنگی در حرکات این واحدهای نامتجانس چندان آسان نبود. ضمن اينكه میزان استحکامات و مقاومت دشمن در مناطق مختلف نبرد نیز یکسان نبود. اما به نظر می­رسد که فرماندهی قرارگاه فتح متوجه این مشکلات بود و برای این منظور، گر چه عملیات مأموریت مرحله اول را مرحله­بندی نکرده بود، ولی حداقل در طرح ترسیمی دو خط خیز در مسیر پیشروی قرارگاه­های تابعه پیش­بینی کرده بود که اولین خط به نام علی در حدود چهار کیلومتری غرب خط تماس و خط دیگر به نام حسین در حدود 15 کیلومتری غرب آن بود.

اما به علت اينكه منطقه عملیات عاری از عوارض طبیعی و مصنوعی شناخته شده بود، تشخیص این خطوط به وسیله یگان­های اجرایی تقریباً امکان­پذیر نبود. بنابراین این خطوط خیز خاصیت وجودی چندانی نداشتند. تنها عوارضی که تا حدودی قابل تشخیص بودند؛ نهر کتیبان در شرق شط­العرب و کانال بزرگ پرورش ماهی در جنوب غربی رودخانه شط­العرب در غرب منطقه بود. در این منطقه عارضه حساس قابل تشخیص که بتواند به عنوان هدف اصلی یا واسطه انتخاب شود فقط نهر کتیبان بود. بدین جهت فرماندهی قرارگاه فتح در ارجاع مأموریت به قرارگاه­های تابعه، فقط منطقه مسئولیت آن ها را مشخص کرده بود که در طرح ترسیمی برای یگان­های اجرایی نشان داده شده بود، اما همان­گونه که گفته شد؛ عوارض طبیعی یا مصنوعی مشخصی در عرض و عمق منطقه  وجود نداشت، تا حدود این مناطق مسئولیت را روشن سازد. بنابراین خطوطی که به عنوان تعیین حدود مناطق ترسیم شده بود خاصیت وجودی چندانی نداشت.

با توجه به مسائل یاد شده مأموریت و وظایف اصلی قرارگاه­های تابعه فتح در طرح عملیاتی نینوا به شرح زیر تعیین گردیده بود.

  • فتح 1، تک کند و دشمن را در منطقه منهدم و خط سرخ را تأمین نماید، مواضعی را در جنوب نهر کتیبان ایجاد و اشغال و پدافند کند.
  • فتح 2 تک کند، دشمن را در منطقه خود منهدم سازد و حد شمالی قرارگاه فتح را تا رسیدن یگان­های قرارگاه فجر تأمین نماید.
  • فتح 3 تک کند و نیروهای دشمن را در منطقه منهدم و خط سرخ را (کرانه شط­العرب) تصرف نماید تا رسیدن عناصر قرارگاه فجر جناح شمالی را تأمین نماید.
  • فتح 4 تک کند نیروهای دشمن را در منطقه منهدم و خط سرخ را تأمین نماید. توضیح اينكه امتداد خط سرخ برای این یگان کرانه شمالی کانال پرورش ماهی بود.

در قسمت مربوط به هماهنگی­ها، نکته مهم آن بود که بایستی یگان­های ارتشی و سپاهی تا پایین­ترین رده با یکدیگر ادغام شوند، به نحوی که گردان­های مکانیزه ارتش با گردان­های پیاده سپاه و گردان­های تانک ارتش با یگان­های تانک سپاه ادغام شوند و توپخانه سپاه نیز همراه با گردان­های توپخانه ارتش همکاری نماید.

بدین ترتیب با تهیه و انتشار طرح عملیاتی نینوا آخرین تصمیم برای روش اجرای تلاش اصلی عملیات کربلای 4 اتخاذ شد که براساس آن دو تیپ ادغامی ارتشی و سپاهی در نوک پیکان حمله قرار گرفته و به سمت غرب حمله می­کرد و دو تیپ ادغامی دیگر در شمال و جنوب منطقه عملیات قرارگاه فتح تک محدود اجرا و ضمن تصرف مناطقی در طرفین پیکان حمله، تأمین جناحین تلاش اصلی، تا زمان پیشروی عناصر لشکرهای 21  و 77 پیاده و وصول آن­ها به موازات خط گسترش عناصر قرارگاه فتح تأمین می­نمود.

و بالاخره آخرین نکته ویژه در طرح عملیاتی نینوای قرارگاه فتح، برآورد وضعیت دشمن بود که برآورد گردیده بود لشکر 3 زرهی تقویت شده عراق با تیپ­های 6 و 12 زرهی و 8 مکانیزه و 7 گردان پیاده در مقابل منطقه لشکر 92 زرهی ایران گسترش دارد که جمعاً شامل 7 گردان تانک، 4 گردان مکانیزه، 7 گردان پیاده و یک گردان شناسایی می­باشد و برآورد شده بود جمعاً 102 قبضه توپ از کالیبرهای مختلف از عناصر لشکر 3 زرهی عراق پشتیبانی می­نماید.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده