پیشتازان غرب کرخه
بخش دوازدهم: تك 9 آبان 1359 ارتش عراق به لشكر 21 حمزه به جا است در اجراي اين مأموريت روحيّه شهادت طلبي گشتي فوق را كه يكي از عوامل برترساز توان رزمي است با نوشته اي از جيمز بيل در يك سو قرار دهيم . جيمز بيل مي نويسد : ژنرال جورج مارشال كه سربازي بزرگ و سياستمداري برجسته بود، زماني گفت: (( مي توان تمام تجهيزات موجود در جهان را در اختيار داشت امّا همه آن بدون برخورداري از روحيّه عمدتاً بي اثر است .)) ناظران غربي نتوانسته اند وفاداري ايرانيان به آرمان خود را درك نمايند زيرا آنها معمولاً از فرهنگ سياسي و مذهبي اسلام شيعي بي خبرند . امري كه در واقع سرسپردگي كامل و ميل به ايثار براي جامعه است در غرب به عنوان (رفتار غيرمنطقي) يا (تعصّب گرايي) قلمداد مي شود

ارتش عراق براي رسيدن به اهداف از پيش تعيين شده خود به منظور جدا كردن استان خوزستان در صدد دست يابي به گلوگاه استان خوزستان در دو كوهه و تنگ فني بود. طراحان ارتش عراق اشغال شهرهاي شوش و دزفول انديمشك و پايگاه چهارم هوايي را هميشه در نظر داشته و تك روز 4و5 آبان ماه به سرپل و به دنبال آن عمليات روز 9 آبان 59 ارتش عراق به منظور دست يابي به شرق كرخه و ادامه عمليات تا رسيدن به اهداف از پيش تعيين شده گواه و تأييدي است بر اين مدّعا كه در صورت كوچكترين سهل انگاري يا سستي و عدم مقاومت نيروهاي خودي، سقوط مناطق فوق دور از انتظار نبوده و با عنايت به اينكه ارتش عراق آخرين اخبار تكميلي را از عناصر خود فروخته داخلي و منافقين دست نشانده و عناصر نفوذي دريافت مي كرد، راه كارهاي خود را بر مبناي همين اطلاعات دريافتي طرحريزي و اجرا مي نمود .

ارتش عراق دريافت كه نيروهاي ايراني با اشغال مناطق غرب كرخه و گسترش سرپل هر چند كوچك در مناطق فوق با ايجاد مزاحمت به هر نحو ممكن ضربه كاري را وارد خواهند ساخت و اشغال سرپل در غرب كرخه باعث نابودي يگان هاي ارتش عراق خواهد شد و با گرفتن اطلاعات تكميلي مبني بر استقرار يگان هاي لشكر21 پياده در غرب كرخه دريافت كه يگان هايي از اين لشكر در عقب نشيني اجباري متحمّل تلفات و ضايعاتي شدند و نيز لشكر در تك ناموفّق 23 مهر ماه ضربه سنگيني خورده و بيش از 48 ساعت از زمان تعويض آن نگذشته و هنوز جاي پاي محكمي در غرب كرخه اشغال نكرده است و با توجّه به زمان محدود به طور كامل موفّق به ايجاد خط پدافندي مطمئني نشده است.

 لذا انتخاب روز 9 آبان بهترين زمان براي هجوم و ضربه زدن و عقب راندن اين نيروها به شرق كرخه خواهد بود . به همين دليل با توجّه به اطلاعات دريافتي و تجزيه و تحليل به اين نتيجه رسيد كه با تقويت يگان هاي تك ور و اجراي انبوه آتش پشتيباني نسبت به اجراي خواسته خود اقدام نمايد .

به دلايل فوق سپاه3 تك گسترده روز 9 آبان را پيش بيني و با استفاده از تيپ27 مكانيزه لشكر1 و تقويت اين يگان و احضار يگان هايي از لشكر9 كوهستاني با عبور از خط لشكر10 زرهي اين عمليات را به مرحله اجرا درآورد . به منظور توجيه تك 9 آبان شايسته است قبل از شروع مراحل عمليات بخشي از گزارش نوبه اي شماره8 لشكر21 پياده كه از ساعت 0900 روز 8/8/59 الي ساعت 0900 روز10/8/59 به قرارگاه نزاجا ارسال گرديد توجّه نمود .   « مدرك257 »

 

 

گزارش نوبه اي لشكر21 حمزه

فعاليت لشكر در اين دوره . . .

(الف) تيپ 1 پياده

(1) دشمن از ساعت 0430 الي 0515 روز 9/8/59 به مدّت 45 دقيقه با اجراي انبوه آتش تهيه تك را در ساعت 0630 آغاز كه ابتدا نيروهاي پياده در جلو و تانك ها از دو قسمت پيشروي پياده ها را پشتيباني مي نمودند .

(2) يگان هاي پياده متجاوز به محض رسيدن در برد آتش يگان هاي خودي و مقاومت سرسختانه تيپ1 مستقر در سرپل مجبور به توقّف گرديده و دور تك آرام شد.

(3) يگان هاي تيپ1 مستقر در سرپل توسط احتياط لشكر تقويت و مدّت زماني تجديد سازمان و تحكيم هدف نموده كه مجدّداً در ساعت1100 پرسنل پياده متجاوز ادامه تك را آغاز و در اثر مقاومت دليرانه پرسنل و آتش شديد و پشتيباني توپخانه و خمپاره اندازها مجبور به توقّف در شيار منطقه گرديدند .

(4) در ساعت 1500 مجدّداً تك متجاوز با پشتيباني تعدادي تانك اجرا كه در اثر مقاومت شديد تيپ1 و آتش توپخانه و خمپاره اندازها در ساعت 1600 مجبور به عقب نشيني گرديد .

(5) در ساعت 1715 مجدّداً متجاوز با يك گردان پياده در خط با پشتيباني آتش هاي پي ام پي مبادرت به تك نمود كه در اثر مقاومت دليرانه رزمندگان تيپ1 و با اجراي آتش توپخانه و خمپاره اندازها مجبور به عقب نشيني شد به طوري كه نفربرهاي پي ام پي يك با اجراي پرده دود از منطقه رزم خارج گرديدند .

 

(ب) تيپ 3 پياده

در ساعت 1700 روز 8/8/59 گشتي رزمي به استعداد 30 نفر پرسنل شهادت طلب با آگاهي از اينكه شهيد يا اسير خواهند شد، پس از عبور از رودخانه كرخه در سرخه مشطط مستقر و از آنجا به سمت كوت كاپن حركت و در غرب آن كمين نمودند . در ساعت 0200 روز 9/8/59 يك ستون كاميون متجاوز شامل دو دستگاه جيپ و چهار خودرو ذيل حامل موشك زمين به هوا كه در جادّه غربي كوت كاپن از شمال به جنوب در حركت بود، مورد كمين گشتي رزمي قرار گرفتند كه كليه خودروها و موشك هاي متجاوز توسط گشتي اعزامي منهدم و يك سرگرد عراقي اسير و ضمناً وسايلي از متجاوزين به دست آمد كه از طريق ركن دوّم لشكر گزارش گرديد .

به جا است در اجراي اين مأموريت روحيّه شهادت طلبي گشتي فوق را كه يكي از عوامل برترساز توان رزمي است با نوشته اي از جيمز بيل در يك سو قرار دهيم . 

جيمز بيل مي نويسد :

ژنرال جورج مارشال كه سربازي بزرگ و سياستمداري برجسته بود، زماني گفت :

(( مي توان تمام تجهيزات موجود در جهان را در اختيار داشت امّا همه آن بدون برخورداري از روحيّه عمدتاً بي اثر است .))

ناظران غربي نتوانسته اند وفاداري ايرانيان به آرمان خود را درك نمايند زيرا آنها معمولاً از فرهنگ سياسي و مذهبي اسلام شيعي بي خبرند . امري كه در واقع سرسپردگي كامل و ميل به ايثار براي جامعه است در غرب به عنوان (رفتار غيرمنطقي) يا (تعصّب گرايي) قلمداد مي شود . علاوه بر اين بسياري از ناظران نظامي خارجي پيش بيني كرده اند كه عراق پيروز مي شود و ايران شكست خواهد خورد . اين پيش بيني ها صرفاً با در نظر گرفتن شاخص هاي عيني بوده است كه تعداد تانك ها هواپيماها و موشك ها و غيره را با هم مقايسه مي كنند . بدين ترتيب آنها عوامل رواني مهمّي مانند روحيّه ، تحرّك روحي و غيرت و روحيّه شهادت طلبي را ناديده گرفته اند [1]

به بيان آيت اله امام خميني(ره) اين رزمندگان قهرمان جبهه به كدام اجتماع تعلّق دارند آيا در ميان همه آنان يك نفر را هم پيدا مي كنيد كه با اشخاصي مربوطه باشند كه در گذشته سرمايه بزرگ يا قدرت داشتند اگر يك نفر را پيدا كرديد به شما جايزه مي دهم. حتماً پيدا نخواهيد كرد . در اشاره به ارزش و قدرت فقرا آيت الله امام خميني(ره) اظهار داشته است: حضرت علي(ع) بود كه مي فرمود حكومت به اندازه كفش هاي مندرسش براي او ارزش ندارد . اين روحيّه اسلامي كه موتور حركت ايران انقلابي است با حمايت توده هاي مردم ايران با رهبري كنوني كشور رابطه تنگاتنگ دارد [2].

 

پس از خاتمه مأموريت و موفقيت عمليات فوق ستوان دوّم مولايي فرمانده گشتي كه به غرب كرخه اعزام شده بود و سرگرد عراقي را به اسارت درآورد، بنا به دستور فرمانده لشكر و گزارش به نيرو به درجه ستوان يكمي مفتخر گرديد . پس از بازجويي ركن دوّم لشكر و دريافت اطلاعات تكميلي از اسير عراقي مشخّص شد كه ارتش عراق قصد حمله در روز 9/8/59 به سرپل نادري را دارد، لذا دستورات تكميلي توسط لشكر به تيپ1 صادر گرديد و قرارگاه مقدّم نزاجا در جنوب نيز به گروه55 توپخانه و تيپ2 زرهي لشكر16 دستورات لازم را صادر و يگان ها آمادگي كامل براي مقابله با هر گونه تجاوز دشمن را تحصيل نمودند .

 

 

تشريح عمليات 9 آبان بر مبناي پيام هاي موجود لشكر

 از ساعت 0630حركت واحدهاي پياده و مكانيزه دشمن به سمت مواضع تيپ1 در سرپل كرخه آغاز شد . پياده نظام دشمن در خط مقدّم حركت مي كردند و با توجّه به شكل زمين و ديد و تير مناسبي كه در اختيار تيپ1 بود، نيروهاي خودي در صورت داشتن ادوات ضد تانك مي توانستند به سادگي ادوات زرهي دشمن را از مسافت سه كيلومتري زير آتش سلاح هاي ضد تانك خود بگيرند . ليكن در حمله 9 آبان به سرپل، هنوز يگان هاي نيروي زميني مجهّز به موشك ضد تانك ماليوتكا چمداني و يا سوار بر نفربر نشده بودند ، فقط سلاح ضد تانك تيپ منحصراً تفنگ 106م م و آر پي جي7 و تعدادي موشك تاو و موشك دراگون بود كه تجهيزات اين موشك ها هم در جريان پيروزي انقلاب صدمات زيادي ديده بودند .

هم چنين منطقه درگيري مناسب براي حركت پياده نظام بود و زمين منطقه عمل داراي شيارهاي مناسبي بود كه پياده نظام دشمن مي توانست خود را به آن محل برسانند و يگان هاي پدافندي را تجزيه و منهدم نمايد .

با توجّه به گسترش نامناسب يگان هاي مستقر در غرب سرپل و تهيه نكردن سنگر به دليل نداشتن زمان كافي پس از تعويض تا اجراي تك 9 آبان (مدّت 48 ساعت) و بدون دفاع بودن قسمتي از خط پدافندي به خصوص در شمال غرب منطقه و توجّه دشمن به اين منطقه پياده نظام عراق سعي مي كرد از شكاف موجود استفاده نمايد.

 لذا با توجّه بآگاهي فرماندهي تيپ1 (سرهنگ ستاد بهروز سليمانجاه) از وضعيّت زمين منطقه و حضور سلسله مراتب فرماندهي يگان هاي تيپ1 در خط مقدّم كليه آتش ها در منطقه فوق روانه و با وارد آوردن تلفات سنگين به پياده نظام دشمن حركت يگان هاي تك ور كند و تك از دور افتاد . به منظور پشتيباني از يگان هاي تيپ1 گردان242 تانك مستقر در شوش به پاي پل اعزام و در ساعت 0615 فرماندهي گردان اعلام نمود: نزديك پل كرخه آماده اشغال موضع مي باشد . تيپ به منظور حفظ خط پدافندي گردان تانك را در طرفين خط پدافندي در غرب كرخه مستقر نمود . در چنين وضعيّتي دشمن در منطقه شوش نيز تظاهر به تك نمود كه با هوشياري و مقاومت گردان هاي 131 و 138 مستقر در خط پدافندي شوش و اجراي آتش سنگين اين حركت دشمن نيز موفقيتي به همراه نداشت .

برابر دستور لشكر، تعداد 10 دستگاه نفربر چرخدار بي تي آر60 (B  T R 60) به سرپل اعزام و به منظور تقويت يگان هاي تيپ1 به گردان مهندس و به پشتيباني لشكر دستور داده شد؛ سريعاً تعداد 100 نفر پرسنل خود را با تفنگ و تيربار به منطقه تيپ1 اعزام نمايند . با توجّه به آتش سنگين دشمن در منطقه سرپل و باند اضطراري فرودگاه همه پرسنل با احساس مسئوليت سعي مي كردند دستورات صادره را به منظور تقويت تيپ1 به مورد اجرا گذارند .

پس از تك ناموفّق مرحله يكم، مجدّداً دشمن در ساعت 1000 با پياده كردن نيرو در منطقه سرخه صالح و سرخه فليح در ساعت 1100 با اجراي آتش سنگين اقدام به تك نمود .

          ساعت 1121 دقيقه گردان242 تانك اعلام نمود: نيروهاي دشمن به 50 متري ما رسيده اند و به منظور كمك به گردان242 تانك، منطقه گردان به وسيله نفرات پياده تيپ1 تقويت گرديد . اين عمليات با همكاري صميمانه نيروي هوايي و هوانيروز به مرحله اجرا درآمد و حركت واحدهاي زرهي و مكانيزه دشمن از دور افتاد و در همين حال خبري واصل شد كه دشمن قصد دارد راه مواصلاتي خرم آباد و انديمشك را قطع نمايد .

قرارگاه مقدّم به لشكر16 زرهي دستور داد؛ يك گروهان سوارزرهي را به منطقه راست تيپ1 لشكر21 اعزام نمايد و تيپ2 لشكر92 نيز ارتفاعات كرانه جنوبي پل بالارود را در شمال دو كوهه اشغال نمايد كه بلافاصله دستور قرارگاه مقدّم اجرا و همه با احساس مسئوليت مسئله را پي گيري نمودند .

در ساعت 1400 تيپ اعلام نمود كه حمله دشمن متوقّف شده و دو نفر پرسنل عراقي خود را به يگان هاي تيپ تسليم نمودند و دشمن در حال فرار است .

در ساعت 1500 مجدّداً تك متجاوز با پشتيباني تعدادي تانك آغاز كه در اثر مقاومت تيپ با اجراي آتش پشتيباني در ساعت 1600 دشمن مجبور به عقب نشيني شد مجدّداً در ساعت 1715 متجاوز با يك گردان پياده در خط با پشتيباني آتش  پي ام پي مبادرت به تك نمود. اين بار دشمن از سمت راست منطقه با پرسنل كماندو از پشت مواضع خمپاره انداز گردان131 تيپ1 نفوذ نمود كه با جنگ تن به تن حمله دشمن دفع و اجساد پرسنل عراقي كه با سرنيزه به هلاكت رسيدند در منطقه باقي ماند .

در اين حال، نزاجا اعلام نمود: احتمال دارد با توجّه به حمله پياپي ، دشمن به منطقه سرپل رخنه نمايد . لذا لشكر به گردان مهندسي دستور داد؛ پل كرخه را خرج گذاري نموده و به محض قصد عملي عبور دشمن از پل نسبت به تخريب آن اقدام نماييد . قرارگاه مقدّم نزاجا به لشكر21 اعلام نمود؛ تخريب پل فقط منوط به دستور اين قرارگاه خواهد بود و به لشكر16 زرهي دستور داد كه در ساحل شرقي سرپل مستقر و رخنه احتمالي دشمن را سد نمايد .

در اين حال، دشمن با ايجاد تهديد جدّي در منطقه شوش به سمت كرانه غربي رودخانه كرخه پيشروي نمود پيشروي لشكر1 مكانيزه عراق با ترديد و اجبار بود زيرا حمله دشمن مداومت نداشت . دشمن كه از عمليات روزانه خود بهره اي نبرد، سعي كرد؛ حمله شبانه اي را به مرحله اجرا درآورد و لذا در ساعت 1800 همان روز مجدّداً پياده نظام شروع به پيشروي نمودند و تانك ها پياده نظام را پشتيباني مي كردند و با استفاده از گلوله منوّر و توپخانه و خمپاره انداز منطقه را روشن نمود و در اين تك نيز دشمن متحمّل تلفات سنگيني شد و در ساعت 2000 با به جا گذاشتن 800 نفر كشته مجبور به عقب نشيني شد و صحنه نبرد از ساعت 2200 آرام شد .  « مدرك 258،259 » (پيوست6 جدول حوادث نهم آبان ماه سال59 تك ارتش عراق به سرپل كرخه)

48 ساعت پس از اين عمليات از يك فروند بالگرد دشمن كه در منطقه تيپ1 سقوط كرده بود، اسنادي از عمليات 9 آبان به دست آمد و حاكي از آن بود كه ارتش عراق در اين عمليات 9 نفر اسير و 800 كشته داشته و بيش از 12 دستگاه تانك نيز از دست داده و گردان301 كوهستاني كه در اين عمليات شركت داشت، تمامي افراد آن كشته شده اند.

 (اطلاعاتي كه از دو نفر پناهنده عراقي در روز 9 آبان دريافت شد)، حاكي از آن است كه ارتش عراق گردان301 تيپ31 لشكر2 كوهستاني را از منطقه غرب به دزفول اعزام داشت تا حمله 9 آبان را به مرحله اجرا درآورند و برابر طرح مي بايستي عناصر لشكر1 مكانيزه با عبور از ميان مواضع لشكر10 زرهي در منطقه سرپل تك را آغاز و پس از موفقيت لشكر1 مكانيزه ، لشكر10 ادامه كار را دنبال نمايد كه عمليات با شكست كامل رو به رو شد .

در حقيقت براي دفع تجاوز دشمن، پايمردي مقاومت رزمندگان لشكر21 پياده با تقديم 10 شهيد و 59 مجروح در اين عمليات كه اجراي فرمان رهبر كبير انقلاب را يك تكليف شرعي و ميهني دانسته و با ايستادگي و ايثار رؤياي تجزيه خوزستان و عبور ارتش عراق به شرق كرخه را در هم كوبيدند و آرزوي دستيابي دشمن به شهرهاي انديمشك و شوش و دزفول و پيش بيني خونين شهرهاي ديگر را براي هميشه به گور سپردند و شجاعت و شهامت و ايثار همه پرسنل شركت كننده و شهداي گمنامي كه در شروع جنگ تحميلي مانع تجزيه خوزستان شدند را بايد سرآغازي بر تثبيت ارتش عراق در غرب كرخه دانست جا دارد از ايثار و فداكاري شهيدان 9 آبان سال 59 كه با نثار خون خود روييدن لاله هاي سرخ را در سرزمين هميشه سبز خوزستان به ارمغان آوردند و همچنين شهيدان زنده اي كه حماسه اي به ياد ماندني را رقم زدند گرامي داشت و آن را به تصوير كشيد .

پس از عمليات 9 آبان، براي رزمندگان اسلام اين واقعيّت به اثبات رسيد كه با ايمان راسخ و توكّل به ذات باري تعالي مي توان اراده خود را به دشمن تحميل كرد . در واقع پس از شكست 9 آبان، سپاه سوّم عراق به اين نتيجه رسيد كه ديگر توان رويارويي با سلحشوران اسلام را نداشته و رسيدن به شرق كرخه به سادگي عبور از مرزها در ابتداي جنگ نخواهد بود . لذا با كليه امكانات نسبت به تحكيم مناطق پدافندي خود اقدام و تا آغاز عمليات سرنوشت ساز فتح المبين در لاك دفاعي فرو رفت و پرسنل لشكر21 حمزه با اجراي عمليات گشت زني و تك هاي محدود و با وارد آوردن ضربات خورد كننده دشمن را در موضع انفعالي قرار دادند و با گسترش سرپل و نزديك شدن به دشمن خود را براي عمليات سرنوشت ساز بعدي آماده نمودند .    « مدرك 260 »

لشكر21 حمزه 12 روز پس از عمليات 9 آبان طي نامه شماره 35/3/3  آمار تلفات پرسنلي را از شروع عمليات تا تاريخ20/9/59 به شرح زير به معاونت عمليات و اطلاعات نزاجا اعلام نمود :

 

بسمه تعالي

از: لشكر21 حمزه (رـ3 عمليات)                                                     شماره : ل3ـ3/3

به : ت.ف نزاجاـ معاونت عمليات و اطلاعات (مد عمليات)      تاريخ : 23/9/59

پيرو شماره 3ـ3/3ـ90830/9/59

مقام عالي را آگاه مي سازم

 بدينوسيله يك نسخه در 5 برگ آمار ضايعات و جايگزيني وسايل و تجهيزات و يك برگ آمار تلفات پرسنلي اين لشكر به شرح زير جهت هر گونه اقدام مقتضي به پيوست تقديم مي گردد % ر

ف0 لشكر21 حمزه          سرهنگ ستاد   ورشوساز

  1. آمار ضايعات و جايگزيني وسايل و تجهيزات از تاريخ 5/9/59 الي 20/9/59 محاسبه گرديده است (تا تاريخ 5/9/59 طي پيروي بالا تقديم گرديده است) .
  2.  آمار تلفات پرسنلي از شروع عمليات تا تاريخ 5/9/59 محاسبه گرديده ضمناً آمار تلفات پرسنلي گروه رزمي291 تانك مشهد بعلّت اينكه از تاريخ 9/9/59 از زير امر لشكر خارج گرديده است در اين آمار منظور نشده است .

شهيد

زخمي

گمشده

اسير

جمع كل

249 نفر

493 نفر

60 نفر

15 نفر

817 نفر

 

 « مدرك 261 »                    ف ل 21 پياده سرهنگ ورشوساز

منبع: پیشتازان غرب کرخه، سالار کیا، علیمحمد، 1380، ایران سبز، تهران

 


[1]– كتاب باز شناسي تجاوز و دفاع جلد دوّم ابعاد سياسي و مسايل حقوق بين الملل(ص 423)

[2]-كتاب باز شناسي تجاوز و دفاع جلد دوّم ابعاد سياسي و مسايل حقوق بين الملل(ص 424)

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده