عملیات رمضان
بخش یکم: مروری بر 21 ماه جنگ و چگونگی تغییر جهت آن پیروزی انقلاب اسلامی در کشور ایران و همبستگی مذهبی ملت عراق با ملت ایران و امکان انتشار سریع افکار اسلام انقلابی در عراق و بعد در کشورهای مسلمان دیگر منطقه خلیج فارس سبب وحشت فوق­العاده مخالفین انقلاب اسلامی در این منطقه به ویژه در کشور عراق شد و با توجه به زمینه­های اختلافات سیاسی و ارضی که حکومت عراق با ایران داشت حکومت عراق تصمیم گرفت؛ قبل از آن که حکومت نوپای جمهوری اسلامی ایران تثبیت شود و مشکلات ناشی از انقلاب را پشت سر بگذارد، ضربت قاطع خود را بر جمهوری اسلامی ایران وارد سازد

تا هم به مقاصد جاه­طلبانه سیاسی خود در منطقه خاورمیانه عربی و خلیج فارس دست یابد و هم احتمال نشر افکار اسلامی انقلابی را به کلی نابود سازد یا حداقل آن را در محدوده کشور ایران متوقف و محدود نماید

باید اضافه نمود که این طرح مورد نظر و پشتیبانی تمام حکومت­های مخالف افکار اسلام انقلابی بود. بنابراین پیروزی انقلاب اسلامی در ایران زمینه­های کلی سیاسی و نظامی و مکتبی را برای شروع جنگ تحمیلی به وسیله حکومت جاه طلب عراق را کاملاً فراهم کرد، آن چنانکه جنگ به حالت اجتناب ­ناپذیر درآمد و بالاخره هم آغاز شد.

در زمان شروع جنگ، قدرت نظامی کشور ایران در پایین­ترین سطح ممکن بود و در مقابل، ارتش متجاوز عراق نسبت به قدرت نظامی کشورهای جهان سوم یکی از مجهزترین و قوی­ترین ارتش های جهان سوم بود و به سبب این عدم توازن فوق­العاده، قدرت نظامی بین ایران و عراق، ارتش متجاوز عراق در آغاز جنگ موفق گردید؛ حدود 15 هزار کیلومتر مربع از سرزمین ایران را در استان­های مرزی خوزستان و ایلام و كرمانشاه اشغال کند و نیروهای ایران را از 15 تا 60 کیلومتری شرق خط مرز در نقاط مختلف عقب براند.

نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، در هفته اول جنگ با تلاش فوق­العاده سخت توانستند؛ با اجرای عملیات تأخیری حضور و اراده خود را برای مقاومت و مقابله با تجاوز عراق نشان دهند و با وارد کردن ضربات متقابل که برای نیروهای متجاوز عراق غیرمنتظره بود، آنان را وادار به تجدید نظر در طرح جاه­طلبانه حاکم فاشیست عراق سازند که براساس این تجدید نظر، حاکم خام طبع عراق در آغاز هفته دوم جنگ اعلام کرد؛ ارتش عراق به هدف­های نظامی خود دست یافته، لذا عراق پیشنهاد آتش­بس و حل اختلافات از طریق مذاکرات می­نماید.

بنابراین آغاز هفته دوم جنگ را می­توان آغاز تغییر دانست و در این تغییر جهت مقاومت دلاورانه مدافعین خرمشهر و سرپل ذهاب و گیلان­غرب و نبرد شجاعانه جانبازان ایران اسلامی در دفع حمله نیروهای دشمن به حمیدیه و مانع شدن از محاصره شهر اهواز و سوسنگرد در ده روز اول جنگ نقش سرنوشت­سازی ایفا کرد.

بعد از هفته اول جنگ، پیش­روی افسار گسیخته نیروهای متجاوز عراق به تدریج مهار شد و حمله نیروهای متجاوز از دور افتاد به نحوی که به جز در منطقه نبرد خرمشهر و آبادان و بستان، در سایر مناطق نبرد به کلی متوقف گردید و خط پدافندی نیروهای مدافع ایران در اغلب مناطق نبرد تثبیت شد. تا حدی که در پایان ماه اول جنگ نیروهای متجاوز عراق فقط در منطقه نبرد خرمشهر و آبادان و بستان توانستند به پیشروی خود ادامه دهند که در اوایل ماه دوم جنگ در آن مناطق نیز مهار شدند. اما به هر حال ارتش متجاوز عراق در این مرحله از جنگ موفق شد؛ جنگ را به داخل خاک ایران بکشاند و صدمات و خرابی‌های جنگ را به کشور ما تحمیل نماید. بنابراین نبردهایی که برای عقب راندن نیروهای متجاوز عراق به وسیله نیروهای مدافع میهن اسلامی ما انجام شد، تماماً در داخل قلمرو میهن اسلامی ما بود. بدین سبب ما آن نبردها را نبردهای درون مرزی نام نهادیم و نامی ویژه برای آن مرحله از نبردها اختصاص دادیم.

نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، بعد از تثبیت وضعیت پدافندی در خطوط مناسب که شامل خط عمومی کرانه شرقی رودخانه کرخه و کارون در خوزستان و ارتفاعات مشرف به مرز در استان­های ایلام و كرمانشاه بود، تلاش خود را برای عقب راندن نیروهای متجاوز از مناطق اشغال شده میهن مقدس اسلامی ما آغاز کردند و بعد از 21 ماه تلاش مداوم و جسورانه و فداکارانه و با اجرای نبردهای سخت در شرایط بسیار نامتعادل به نفع دشمن توانستند در عملیات افتخارآفرین و رهایی­بخش بیت­المقدس در خرداد ماه سال 1361  آخرین ضربت را بر نیروهای متجاوز عراق وارد سازند و آن ها را به حوالی خط مرز عقب برانند و وضعیت و شرایط کاملاً نوینی در جنگ ایجاد نمایند و مرحله جدیدی برای جنگ به وجود آورند و نبرد را حداقل به حوالی خط مرز بکشانند تا خسارات و ویرانی­های جنگ متقابلاً بر کشور عراق نیز وارد گردد. حکام جاه‌طلب عراق نیز که یکی از علل شروع جنگ را دور کردن خطر نیروهای ایران از مناطق مرزی و دور کردن آسیب­های جنگ از مناطق مسکونی عراق اعلام کرده بودند، به ماهیت اشتباهی که کرده و آتشی را که افروخته بودند، پی ببرند و طعم تلخ آن آتش­افروزی را بچشند.

بنابراین نبرد بیت­المقدس فصل جدیدی در تاریخ جنگ تحمیلی کشور ایجاد کرد و نتیجه نهایی جنگ را 180 درجه تغییر جهت داد و قدرت و اختیار تصمیم درباره چگونگی حل اختلافات سیاسی و نظامی را از دست حکام عراق خارج ساخت و در دست حکومت جمهوری اسلامی ایران قرار داد و به طور کلی مرحله جدیدی برای جنگ ایجاد نمود. به همین جهت ما در تدوین این کتاب ادامه بررسی مسائل نظامی جنگ را به عنوان یک مرحله جدید دنبال می­کنیم.

نظر به اينكه عملیات بیت­المقدس که منتهی به آزادسازی خرمشهر شد به صورت کلید حیاتی برای گشایش فصل نوین جنگ بود و تحولات عمیقی در روند سیاسی و نظامی جنگ بین ایران و عراق و همچنین در روش کشورهای ذی­نفع جهان به وجود آورد، قبل از پرداختن به بررسی جریان نبردهای عمده مرحله دوم جنگ به مروری کوتاه بر بازتاب کلی نتایج آن نبرد در جنگ تحمیلی می­پردازیم.

نبرد بیت المقدس که سبب آزادی خرمشهر از دست اشغال­گران متجاوز عراقی گردید، محاسبات پیش بینی شده حکومت عراق و حکومت های پشتیبان آن را به کلی عوض کرد و اشتباه محاسبات قبلی را به اثبات رساند زیرا حکومت عراق و حامیان او در هنگام شروع جنگ هیچ­گونه تردیدی درباره شکست قطعی نظامی و احتمال قریب به یقین شکست سیاسی حکومت ایران نداشتند و چنین برآورد کرده بودند که با توجه به برتری مطلق ارتش عراق به ارتش ایران، ارتش عراق در ظرف چند روز قسمتی از خاک ایران از جمله خوزستان را اشغال می کند و ضمن اينكه حکومت عراق به مقاصد نظامی و سیاسی خود دست می­یابد، کلیه حکومت های منطقه و خارج منطقه نیز که از حرکت اسلام انقلابی به وحشت افتاده بودند، خیالشان از جانب حکومت ایران راحت می­شود زیرا این حکومت با شکستی که متحمل می­گردد، توانایی صدور انقلاب را به کلی از دست می­دهد و نتیجه آن که بر فرض اينكه حکومت جمهوری اسلامی ایران بتواند به حیات سیاسی خود ادامه دهد، حکومتی شکست خورده و ناتوان و الزاماً مطیع در برابر خواسته­های نامشروع مخالفین خود باقی می‌ماند.

اما با مقاومت­های سازنده­ای که در اوایل جنگ به وسیله رزمندگان فداکار میهن اسلامی ما در مقابل نیروهای متجاوز عراق نشان داده شده کم کم احساس بدبینی نسبت به توانایی ارتش عراق برای تحمیل خواسته­های حکومت متجاوز آن کشور و حامیان وی ایجاد گردید و در قاطعیت امکان پیروزی عراق شک و تردید به وجود می­آورد.

به ترتیب پیروزی­های پیاپی رزمندگان دلیر ایران رو به افزایش نهاد ولی ریشه­های پلید امیدواری مخالفین ایران هنوز خشک نگردید تا اينكه آزادسازی خرمشهر به کلی آن ریشه را از بیخ و بن برکند و ناامیدی مطلق به شکست دادن ایران در عراق و حامیان او پیدا شد و قدرت نهایی ملت ایران برای سرکوبی متجاوزین به حقوق این ملت به جهانیان و از جمله حکومت متجاوز عراق و قدرت­های بزرگ پشتیبان او به اثبات رسید.

امام خمینی رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران در پیام تبریکی که به مناسبت آزادی خرمشهر بر رزمندگان صادر کردند در قسمتی از این پیام چنین فرمودند:

«حکومت­های هم­جوار منطقه می­دانند که امروز با فتح خرمشهر مظلوم، دولت و ملت پیروزمند، از موضع قدرت سخن می­گوید و من به پیروی از آنان به شما (منظور دولت­های منطقه) اطمینان می­دهم اگر از اطاعت بی چون و چرای آمریکا و بستگان آن دست بردارید و با ما به حکم اسلام و قرآن کریم رفتار کنید از ما جز پشتیبانی نخواهید دید و شما بدانید آن قدر که ابرقدرت­ها از صدام این نوکر چشم و گوش بسته پشتیبانی کردند، از شماها که قدرت­های کوچک و ضعیف هستید پشتیبانی نمی کنند و شما عاقبت این جنایتکار و هم‌قطار جنایتکارش شاه مخلوع را به عیان دیده­اید. قدرت­های بزرگ بیش از آن که از شما استفاده نمایند از شما طرفداری نمی­کنند و شماها را برای منافع خویش به هلاکت می‌کشند و من نصیحت برادرانه به شما می کنم که کاری نکنید که قرآن کریم برای برخورد با شما تکلیف نماید و ما به حکم خدا با شما رفتار کنیم و یقین بدانید که امثال حسنی مبارک مصر و حسین اردنی و دیگر هم جنایتکاران آنان برای شما نفعی ندارند و دین و دنیای شما را تباه می­کنند و اگر با نشست­های خود بخواهید طرح کمپ دیوید یا فهد را که مرده­اند زنده کنید که ما خطر بزرگ برای کشورهای اسلامی خصوصاً حرمین شریفین می­دانیم اسلام به ما اجازه سکوت نمی­دهد و اینجانب در پیشگاه مقدس خداوند تکلیف الهی خود را ادا نمودم» (مدرک نشریه خبری جمهوری اسلامی ایران).

پیروزی نظامی رزمندگان دلاور ایران و پیام قاطعانه امام خمینی به حکومت­های منطقه برای احتراز از کمک به حکومت عراق بازتاب جهانی فوق­العاده وسیعی پیدا کرد. تلویزیون سراسری آلمان در برنامه های جهان نمای خود اظهار نظر کرد که تسخیر بندر نفتی خرمشهر توسط ایرانیان و بیرون راندن عراقی­ها، به رژیم آیت­ا… خمینی ارزش جدیدی خواهد داد. صدام حسین که تا آن روز به صورت یک قداره بند مبارزه طلب منطقه خلیج فارس عرض اندام می کرد به ناتوانی خود و ارتش فریب خورده­اش پی برد و در مصاحبه با رزونامه السیاسه چاپ کویت گفت: «اجازه بدهید صادقانه به شما بگویم اگر ارتش مصر به بغداد بیاید ما خواهیم گفت «خوش آمدید» و تمام درب­ها را برای آن­ها خواهیم گشود». خبرگزاری عراق نیز در بغداد اعلام کرد؛ عراق از هر کشور عربی که نیروهای خود را به بغداد بفرستند، استقبال می­نماید و بدین ترتیب حکومتی که به قدرت مطلقه خود اطمینان کامل داشت و به آن می­بالید، برای اولین بار احساس ضعف کرد و پشتیبانی عملی حامیان خود را درخواست نمود.

دنیای استکبار نیز که مانند لاشخورهای گرسنه منتظر از پا درآمدن حکومت و ملت ایران و بردن سهمی از منافع اقتصادی ایران و کشورهای دیگر منطقه خلیج فارس بودند، بعد از 21 ماه جنگ متوجه محاسبات غلط خود شدند و تغییر جهت کلی در روش تبلیغاتی خود دادند و بر قدرت حکومت جمهوری اسلامی ایران در منطقه اعتراف کردند.

خبرگزاری آسوشتیدپرس اظهار نظر کرد: سقوط خرمشهر به دست نیروهای ایران، یک شکست توهین­آمیز واقعی برای دولت صدام در جنگ می­باشد. خبرگزاری فرانسه اظهار نظر نمود آزادی خرمشهر به مفهوم آزادی تمام خوزستان از اشغال نیروهای عراقی است. رادیو صدای آلمان در تفسیری درباره جنگ ایران و عراق اظهار نظر کرد؛ هنگامی که نیروهای عراق به ایران حمله نمودند، به نظر می­رسید برتری با نیروهای عراقی است، اما تاکنون تقریباً به همان جایی برگشته­اند که شروع شده بود و چنین به نظر می­رسد که شکست عراق اجتناب­ناپذیر شده است که فقط زمان آن هنوز دقیقاً معلوم نیست. هر چند که بنابر منطق صدام حسین، شکست عراق همین حالا هم عملی شده است، زیرا وی در یک سال قبل در مصاحبه­ای با مجله اشپیگل گفته بود که «در عمل کسی پیروز است که پیشروی می­کند و برای رسیدن به هدفهای خود به جلو می­رود و شکست خورده کسی است که در برابر پیشروی حریف مجبور به عقب نشینی می­شود.

بالاخره بعد از آن که آزاد شدن خرمشهر برای تمام جهانیان قطعی شد، جبهه­گیری جدید ابرقدرت­ها، کشورهای عربی، کشورهای اروپایی و بالاخره کشورهای دیگر که به نوعی در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران ذی­نفع بودند، آغاز شد و تغییر جهت­های محسوس و گاهی علنی در نظریات آنان نسبت به ادامه جنگ و سرنوشت نهایی آن مشاهده گردید که طبعاً شدت و ضعف تغییر جهت­ها به نسبت منافعی بود که هر یک از آنان در این جنگ داشتند. نظر به اينكه این تغییر جهت­ها اثرات کاملاً سازنده­ای در نتیجه نهایی جنگ و به ویژه سبب طولانی­تر شدن آن داشتند، گزیده­هایی از اظهارنظرهای بعضی حکومت­ها و سازمان­ها و رسانه­های گروهی را برای پی بردن به چگونگی تحول بین­المللی این جنگ بازگو می­کنیم.

خبرگزاری فرانسه در چهارم خرداد 1361  از واشنگتن گزارش داد: از منابع نزدیک به دولت امریکا کسب اطلاع شد که واشنگتن از بیم پیروزی قریب­الوقوع ایران بر عراق، اقدامات خود نسبت به کشورهای اسلامی را افزایش داده است و درصدد مهار کردن فعالیت­های نظامی ایران می­باشد. امریکا نگران آن است که پیروزی ایران بر امنیت و ثبات کشورهای میانه­رو خلیج فارس اثر بگذارد، لذا با بعضی از کشورهای اسلامی تماس گرفته­اند تا ایران را وادار کنند اختلافات خود با عراق را از راه مذاکره حل نماید. یک مقام امریکایی نظر داده است که سقوط صدام حسین به هر طریق عواقب بسیار وخیمی بر ثبات خلیج فارس که منطقه حیاتی برای امریکا است به دنبال خواهد داشت. از سوی دیگر واشنگتن معتقد است که انقلاب اسلامی تهدید شدیدی برای کشورهای میانه­رو منطقه است که با ایالات متحده یک موضع استراتژیک ضد روسی دارند.

مجله المستقبل چاپ پاریس در شماره 1 ماه می 1982  نوشت: یکی از کشورهای عربی به ایران درباره گسترش جنگ در خلیج فارس هشدار داده و گفته است برخی از کشورهای عربی تصمیم سری گرفته­اند که در وضع ویژه وارد این جنگ شوند.

خبرگزاری کویت از بغداد گزارش داد: حکومت عراق امروز اعلام کرد؛ هدفش از جنگ با ایران جلوگیری از تجاوز و رخنه به داخل کشور عراق و انهدام بزرگترین ماشین جنگی ایران بوده است که اکنون به هدف خود رسیده و آن چه باقیمانده برای عراق بدون ارزش است. در اعلامیه حکومت عراق اظهار نظر شد که انعطاف­پذیری تاکتیک­های نظامی، عاملی از قدرت و نه ضعف محسوب می­شوند. خبرگزاری فرانسه در تفسیری که از پیام امام خمینی کرد، اظهار نظر نمود که رهبر انقلاب ایران خود را پاسدار اسلام نامید و به کشورهای همسایه اخطار کرد که ایران از یک موضع قدرت سخن می­گوید. خبرگزاری آسوشتیدپرس در تحلیلی از وضعیت جنگ گفت عراق به پیروزی ایران در جنگ 20  ماهه اعتراف کرد. به دنبال آزادی خرمشهر رهبر انقلاب اسلامی ایران به کشورهای نفت خیز خلیج فارس هشدار داد؛ اتکای خود به امریکا را متوقف کنند و در غیر این صورت طبق احکام قرآن با آنان رفتار خواهد شد.

روزنامه کویتی الرای العام به ایران هشدار داد: اکنون که در نزدیکی مرز عراق قرار گرفته از مرز عبور نکند و داخل خاک کشور عراق نشود زیرا در غیر این صورت کسانی که منتظر این لحظات هستند برای کنترل منطقه نیروهای واکنش سریع خود را وارد این منطقه خواهند کرد.

خبرگزاری کویت نیز در یک تعبیر مغرضانه­ درباره پیروزی ایران در عملیات بیت‌المقدس و عقب راندن نیروهای متجاوز عراق به حوالی خط مرز چنین اظهار نظر کرد: «رهبران ایران اخیراً گفته­اند که جنگ را در مرزها متوقف نکرده بلکه به پیشروی خود تا سرنگونی دولت صدام حسین ادامه خواهند داد. معلوم نیست که این جنگ به پایان برسد زیرا سربازان عراقی هنوز قصر شیرین، سرپل ذهاب و نواحی قابل ملاحظه­ای را در مرزهای شمالی در اشغال خود دارند.»

خبرگزاری یونایتدپرس نیز در تفسیری درباره جنگ تحمیلی چنین نظر داد: معلوم نیست این جنگ به پایان برسد. زیرا سربازان عراقی هنوز در قسمتی از سرزمین ایران هستند، ولی اگر ایرانی­ها بخواهند جنگ را به داخل خاک عراق بکشانند، در این صورت جنگ حالت تازه­ای به خود خواهد گرفت و پای کشورهای دیگر به میان خواهد آمد. زیرا چنین وضعی تهدیدی بر ثبات و امنیت این منطقه استراتژیک خلیج فارس در سالیان آتی خواهد بود.

رادیو آمریکا به نقل از روزنامه کریستین ساینس مانیتور گفت: صدام حسین دو روز پیش از رهبران کشورهای عربی درخواست کرد به موجب پیمانی که دارند به کمک او بشتابند.

هر قدر موضع جدید نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در حوالی خط مرز مستحکم­تر می­شد و پیروزی ایران قاطع­تر می­گردید، وحشت و اضطراب تمام حکومت­های ذینفع در منطقه خاورمیانه که عموماً طرفدار عراق بودند، بیشتر می­شد و بحث و تحلیل درباره عواقب پیروزی احتمالی ایران در کلیه محافل بین­المللی داغ­تر می­گردید و اکثریب قریب به اتفاق دولت­های ذینفع از احتمال پیروزی ایران تحت عناوین مختلف و گاهی فریب­کارانه اظهار نظر می­کردند در حالی که تقریباً تمام این دولت­ها در طول 21  ماه جنگ خفقان گرفته بودند و حتی از پیروزی­های تجاوزکارانه صدام حسین ابراز خشنودی می‌نمودند.

 و تعجب­آورتر آن که سازمان ملل و شورای امنیت آن نیز به هیچ اقدام سازنده­ای برای تخلیه خاک ایران از نیروهای اشغال­گر عراق دست نزده بود و اگر گاهی در این باره نظری داده بودند، حاکی از آن بود که آتش­بس فوری (در همان شرایط موجود) برقرار شود و طرفین برای حل اختلاف وارد مذاکره شوند که طبعاً نتیجه این آتش­بس همان می­شد که بین اعراب و اسرائیل در 1967  برقرار شد و بعد از آن دولت اشغالگر اسرائیل حاضر نشد مناطق اشغالی را تخلیه کند چنان­که در هنگام نگارش این مطالب (1987) که 20 سال از آن جنگ می­گذشت هنوز مناطق اشغالی سوریه و اردن در اشغال اسرائیل بود. به هر حال به منظور مشخص­تر شدن اثرات پیروزی ایران در عملیات بیت­المقدس در روش حکومت­های جهان که عموماً علیه ایران بود و سبب طولانی شدن جنگ به مدت بیش از هفت  سال (در زمان نگارش این مطالب) گردید، به ذکر خلاصه کوتاهی از قسمتی دیگر از بازتاب جهانی عملیات بیت­المقدس می­پردازیم که از تاریخ 5  خرداد به بعد اظهار شد.

خبرگزاری عراق به نقل از روزنامه الثوره چاپ بغداد گفت: هدف عراق هرگز تصرف اراضی ایران نبود، بلکه هدف انهدام نیروهای مسلح ایران بود که موفق به انجام آن گردید تا از حمله احتمالی نیروهای ایران به خاک عراق و کشورهای دیگر حوزه خلیج فارس جلوگیری به عمل آید. این خبرگزاری در ادامه بحث خود گفت: پیروزی­های عراق با حفظ اراضی اشغالی ارزیابی نمی­شود، بلکه با در نظر گرفتن شکست طرح­های امام خمینی و انهدام زیربنای نظامی ایران که عامل اجرای این طرح­ها است، موفقیت عراق دیده می­شود.

روزنامه اکونومیست فرانسه در شماره 15  ماه مه نظر داد: اکنون نیروهای ایران در نزدیکی مرزی عراق هستند و این کشور (منظور ایران) همسایگان خود را تهدید می­کند. جنگ تندی که صدام حسین در سپتامبر 1980  برای درهم شکستن سلطه آیت­ا… خمینی آغاز کرد، اکنون با درهم شکستن نیروهای عراق رو به پایان است و حال این سئوال مطرح است که آیا جاه­طلبی­های ایران به همین جا ختم می­شود.

یکی از مسائل اصلی این است که آیا سربازان ایران در مرز متوقف خواهند شد یا نه …. اما ورود نیروهای ایران به داخل خاک کشور عراق به تقاضای عراق برای دریافت کمک از دیگر کشورهای عربی ابعاد تازه­ای خواهد بخشید و جنگ شکل تازه­ای به خود خواهد گرفت.

مفسر خبرگزاری فرانسه در تفسیری درباره جنگ ایران و عراق، مسئله شیعه و سنی و عرب و فارس را مطرح کرده و اظهار نظر نمود که عبور نیروهای ایران از خط مرز سبب شعله­ور شدن آتش این اختلافات خواهد شد.

خبرگزاری آسوشتیدپرس از بیروت گزارش داد؛ پیروزی اخیر ایران در جنگ 20 ماهه خلیج فارس، سازمان بازار مشترک اروپا و دیگر کشورهای آسیا و آفریقا را برای پایان دادن به این جنگ از طریق مذاکره به تکاپو انداخته است.

یوشیوساکورا هوشی وزیر خارجه ژاپن در بیانیه­ای که برای سفرای ایران و عراق در ژاپن فرستاد، از این دو کشور درخواست کرد هر چه سریع­تر به جنگ از طریق مذاکره پایان دهند و اظهار نظر نمود که ادامه این جنگ صلح و ثبات منطقه و کلیه جهان را به خطر می­اندازد.

آسوشیتدپرس به بیان نظریات حجت­الاسلام هاشمی رفسنجانی اشاره کرد که در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی گفت: ایران از هیچ یک از حقوق خود صرف­نظر نخواهد کرد تا آخرین دینار حقوق خود را خواهد گرفت که بزرگترین آن ها سقوط صدام است. این خبرگزاری در تفسیر بیانات آقای هاشمی نظر داد که هدف سرنگونی صدام از طرف ایران نشان­گر آن است که رژیم تهران با دولت کنونی بغداد وارد مذاکره و صلح نخواهد شد.

روزنامه­های کویتی عموماً از احتمال عبور نیروهای ایران از خط مرز ابراز نگرانی کردند و نوشتند: اگر دامنه جنگ گسترش یابد به سایر نقاط خلیج فارس کشانده خواهد شد و دخالت ابرقدرت­ها را ایجاب خواهد کرد که در رأس آن­ها امریکا قرار خواهد گرفت.

روزنامه السیاسه به ایران پیشنهاد کرد: اکنون که سرزمین­های خود را باز یافته و از آن جا که امکان یک پیروزی قطعی یکی بر دیگری وجود ندارد اصل مذاکره را بپذیرد.

رادیو بی­بی­سی در تفسیری چنین گفت: تصرف خرمشهر توسط نیروهای ایران که به عنوان یک تحول بزرگ در جنگ است، آن چنان بزرگ نیست که سبب پایان جنگ شود. مقامات ایرانی گفته­اند که در صورت لزوم، جنگ را سالیان دراز ادامه خواهند داد. سقوط صدام حسین به عنوان شرط اصلی پایان جنگ از طرف ایرانیان مطرح شده است. در صورتی که در شرایط قبلی اعلام شده ایران که عبارت بودند از خروج کامل نیروهای عراق از سرزمین ایران، پرداخت غرامت جنگ به ایران تشکیل کمیته بین­المللی برای محکوم کردن و گوشمالی تجاوزگر. مسلماً با پیروزی­هایی که نصیب ایران شده، شرایط این کشور همچنان دشوارتر می­شود تا آن جا که خواستار سرنگونی صدام حسین شده­اند.

خبرگزاری کویت در ششم خرداد 1361 از واشنگتن گزارش داد: گفته می­شود دولت ریگان درباره جنگ ایران و عراق با یک معمای جدیدی روبرو شده است. مقامات امریکا نظر داده­اند که پیروزی­های اخیر ایران وضعی را به وجود آورده که از وضع اعراب و اسرائیل خطرناک­تر است. مقامات امریکا اظهار داشته­اند که نیروهای نظامی ایران برای حمله مجدد 2 تا 3 هفته زمان لازم دارند. یک مقام امریکا گفته است که هیچ کس از تصمیم آیت ا… خمینی اطلاعی ندارد و بعید است که چیزی کمتر از یک پیروزی کامل برایش قابل قبول باشد. مقامات امریکا گفتند: مسئله جنگ ایران و عراق آن چنان برای آمریکا سبب نگرانی شده که وزیر خارجه آمریکا (الکساندر هیگ) تهدیدهای ناشی از پیروزی­های ایران را با متحدین امریکا در اجلاس هفته گذشته ناتو در لوگزامبورگ مورد بحث و گفتگو قرار داده است.

روزنامه الشرق الاوسط چاپ لندن به نقل از منابع بلند پایه عرب اظهار داشت: کشورهای عربی به ایران هشدار داده­اند که در صورت عبور نیروهای ایران از مرز عراق، به هر قیمتی که شده در کنار عراق وارد جنگ خواهند شد.

الکساندر هیگ وزیر خارجه امریکا گفت: بیم آن می­رود که جنگ ایران وعراق در منطقه گسترش یابد و فرصتی به کشور شوروی بدهد که نفوذش را در منطقه خلیج فارس افزایش دهد و تغییرات غیرقابل پیش­بینی در توازن نیروهای منطقه ایجاد نماید. او اضافه کرد، امریکا به منافع حیاتی خود در خاورمیانه پایبند است.

دبیر کل سازمان ملل از ایران و عراق خواست به جنگ پایان دهند و از اولاف پالمه نماینده ویژه سازمان ملل خواست فعالیت خود را از سر گیرد.

در دهم خرداد ماه شورای امنیت سازمان ملل به درخواست پادشاه اردن تشکیل جلسه داد تا راهی برای پایان دادن به جنگ ایران و عراق پیدا کند.

خلاصه آنکه همان­گونه که یکی از خبرگزاری­ها گفته بود بعد از پیروزی رزمندگان پیروزمند ایران در عملیات بیت­المقدس، تمام محافل سیاسی و خبری جهان تحت تأثیر فوق­العاده آن قرار گرفتند و به تکاپو افتادند که جهتی به جنگ بدهند که بدون شکست کامل حکومت عراق و سقوط صدام حسین، جنگ از طریق کشاندن ایران به پای میز مذاکره پایان یابد، که طبعاً نتیجه نهایی آن همان نظر کلی اغلب حکومت­های ذی­نفع بود، که گفته بودند این جنگ بدون داشتن طرف پیروز پایان یابد.

و حال که حکومت ایران حاضر به قبول پیشنهاد آن صلح تحمیلی نمی­گردید، زمزمه حمایت علنی ابرقدرت­ها و قدرت­های بزرگی مانند فرانسه از عراق شنیده شد. کشورهای ثروتمند منطقه خلیج فارس نیز مانند کویت و عربستان حمایت خود را از دولت عراق افزایش دادند. می‌توان گفت: در جبهه‌گیری جدیدی که مخالفین انقلاب اسلامی به خود گرفتند، تقریباً شامل اکثریت قریب به اتفاق حکومت‌های ذی­نفع به استثنای چند کشور معدود عربی مانند سوریه و لیبی کلاً علیه ایران بود. اما ایران مجهز به مکتب اسلام انقلابی، بیدی نبود که از این طوفان­ها بلرزد، لذا به مبارزه خود برای حصول به خواسته­های خود که در رأس آن سقوط صدام حسین از حکومت عراق و مجازات عادلانه او بود ادامه داد.

ولی این مبارزه جویی به تدریج گسترش جهانی بیشتری پیدا کرد و در صحنه جنگ نیز سبب نبردهای سنگین­تر و خونین­تر و طولانی گردید که تا زمان نگارش این مطالب به مدت پنج سال دیگر ادامه داشت و یکی از علل طولانی شدن جنگ پشتیبانی همه جانبه اکثریت قریب به اتفاق کشورهای ذینفع در این جنگ از حکومت عراق و تلاش منفردانه حکومت ایران برای حصول به خواسته­های بر حق ایران بود. نظر به اينكه هدف ما در تدوین این قسمت تاریخ جنگ تحمیلی، بررسی جنبه‌های نظامی آن می­باشد درباره مسائل سیاسی آن به همین مختصر که در بالا اشاره شد اکتفا می­کنیم و به بررسی جنبه­های نظامی جنگ می­پردازیم.

 

منبع: نبردهای سال های 1361 و 1362، حسینی، سید یعقوب، 1389، ایران سبز، تهران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده