حدودبندی مناطق سرزمینی متناسب با شکل، وضعیت و ویژگی های جغرافیایی نظامی
اشاره: مطلب زیر، پاسخ امیرسرتیپ دوم مسعود بختیاری، از اساتید و پژوهشگران برجسته هیئت معارف جنگ است که در پاسخ به سوال یکی از مخاطبین محترم سایت به نام آقای آرش رائی در خصوص چگونگی و چرایی تقسیم بندی مناطق عملیاتی جنگ ایران و عراق به رشته تحریر درآمده است. از آنجا که پاسخ این سوال نیاز به توضیح مشروحی داشت، و از طرف دیگر به نظر رسید که این سوال، احتمالا برای تعدادی دیگر از مخاطبین نیز مطرح باشد، به صورت یک متن مستقل در سایت انتشار یافت.

زمین، یکی از عوامل اساسی در آمایش سرزمینی است که می تواند نوع و رسته یگان های گسترش یافته در آن، اندازه و استعداد این نیروها و گسترش پایگاه های لجستیکی و سایر نیروها مانند نیروی هوای، پدافند هوایی، ایستگاه های رادار و یا پایگاه های نیروی دریایی را با توجه به اولویت بندی تهدیدات روبرو و محتمل، مشخص نماید. در واقع دکترین عملیاتی و چشم اندازهای نظامی راهبردی به حدودبندی مناطق (بطور خلاصه بر مبنای ارزش ها و ویژگی های جغرافیایی آن) توجه می نمایند.

در آمایش عمومی نظامی سرزمینی ایران، پیش از انقلاب و در دوران جنگ سرد و جهان دوقطبی، ابتدا آمایش سرزمین و دکترین ما، متوجه خطر از شمال بود و بر این مبنا گسترش یافته بود که از اواسط دهه چهل، و با تعدیل خطر همسایه شمالی با نوعی سازش مسالمت آمیزبا آن همسایه و فروکش کردن شدت تهدید و متقابلاً افزایش خطر و تهدید خطر از غرب (بویژه عراق) آمایش سرزمینی نظامی ما از حالت غربی-شرقی در شمال، یک حالت شمالی- جنوبی در غرب کشور پیدا می کند که تا بعد از جنگ هشت ساله و حتی امروز هم ادامه یافته است.

وضعیت جغرافیایی نظامی ما در سراسر غرب کشور؛ سرزمین ها و مرزهای سه گانه ای از کوهستانی، در هم و بیابانی را دارند که در این حیطه بندی دخالت نمی نمایند (البته عوامل دیگری هم دخیل هستند)

در جبهه جنوبی (استان خوزستان) دقیقاً وضعیت زمین، معابروصولی، اهداف راهبردی برای دشمن، و نوع و چگونگی تهدید است و تجارب حاصل از این جنگ هشت ساله  که وجود سه منطقه عملیاتی متفاوت الشکل و متفاوت الارزش نشان داد که عبارت بودند از؛ جبهه شمالی خوزستان، جبهه میانی و جبهه جنوبی.

همان طور که مناطق بسیار وسیع، مثل کشورها یا مناطق بزرگ، ویژگی های ژئوپولیتیک و ژئو استراتژیک دارا هستند، مناطق کوچکترنیز خواصی مشابه و کوچکتر پیدا می کنند که در عملیات رزمی حتما باید لحاظ شوند. خطوط حد نظامی که ممکن است در رده گردان ها و حتی پایین تر منطقه عمل آنها را مشخص نماید، می تواند به همین ترتیب تعمیم و تسری یافته و بصورت عمودی تا ردۀ لشکرها، سپاه ها، ارتش های زمینی و صحنۀ جنگ امتداد یابند. تقسیم بندی ذکر شده از نظر آقای آرش رائی  صحیح است و استقرار سه قرارگاه عملیاتی جنوب، غرب و شمال غرب را با ویژگی و مأموریت های خاص خود ایجاب می کرد.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده