پیشتازان غرب کرخه
بخش هشتم: با توجّه به وضعيّت بحراني منطقه، تنها نيروي منسجم و قابل دسترس، دانشجويان دانشگاه افسري بودند كه به منطقه جنوب اعزام شده بودند و فرمانده لشكر92 (سرهنگ قاسمي) به فرمانده دانشكده افسري (شهيد سرهنگ نامجو) مأموريت مي دهد؛ با80 نفر افسر و دانشجو و320 نفر سرباز پس از تجهيز نمودن روز 21/7/59 از طريق بندر ماهشهر زير امر ستاد عمليات جنوب در آبادان و خرمشهر قرار گرفته و برابر دستور اين ستاد به عمليات بپردازند . « مدرك 216 »

 

8- در تاريخ 24/7/59 سماجا اعلام نمود :

نيروهاي عراقي در محور گمرك خرمشهر با بلدوزر مشغول تهيه پناهگاه و سنگر هستند و يك ناوچه عراقي در اسكله پهلو گرفته و تعدادي از مردم را اسير نموده و صداي شيون و فرياد مردم به گوش مي رسد و اسرا را به طرف عراق حركت داده اند، ضمناً نيروهاي عراقي در قسمت شمال آبادان در دو راهي بهمن شير مستقر بوده و شهر را بمباران مي نمايند .  « مدرك 217 »

 

 

(ب ) حوادث و پيام هاي بستان

1- تيپ3 لشكر92 كه قبل از شروع جنگ عملاً مسئوليت بستان را به عهده داشت در روز 7/7/59 اعلام مي كند؛ دشمن در ساعت 1630 روز جاري وارد سوسنگرد شده و افراد سپاه پاسداران با آنها رو به رو هستند و واحدهاي زرهي دشمن از پل سوسنگرد عبور نمودند .   « مدرك 218 »

2- با توجّه به ورود دشمن به سوسنگرد و ادامه پيشروي به طرف الله اكبر و احتمال ورود دشمن به شهر اهواز، فرمانده لشكر92 به فرمانده دانشكده افسري مأموريت مي دهد؛ با نيروي به استعداد 40 نفر افسر و دانشجو با نيروي مردمي و يگان هاي نامنظم براي ايجاد مواضع در جادّه اهواز ـ دزفول عمليات تأخيري انجام و از ورود دشمن به شهر جلوگيري نمايند و از تاريخ 4/7/59 تا دستور ثانوي اين مأموريت را انجام دهد .  « مدرك 219 »

3- ساعت 0200 روز 8/7 فرمانده تيپ اعلام مي نمايد؛ دشمن سوسنگرد را تصرف نموده و به طرف الله اكبر در حال پيشروي است، در نتيجه تيپ دشت آزادگان (تيپ3) در محاصره خواهد افتاد و ميلياردها تومان وسايل و مهمّات به دست دشمن خواهد افتاد . ضمن اينكه در وضعيّت فعلي نيرويي معادل يك دسته تانك و يك گروهان موجود است و تاكنون موفّق نشده ام آنها را در خط پدافندي به كار بگيرم، تيپ كاملاً متلاشي شده لازم به ذكر است؛ قبل از شروع عمليات استعداد تيپ30% بوده و استعداد  دشمن سه يا چهار برابر نيروهاي خودي است. اكنون به علّت فرار تعدادي از سربازان و ترك منطقه توسط درجه داران براي بردن خانواده هايشان به شهرستان و اعزام تعدادي از افسران به بهداري وضع بسيار حسّاس است. ما را تقويت كنيد؛ يا با هواپيما و بالگردپشتيباني كنيد تا فشار دشمن كم شود .  « مدرك 220 »

4- در تاريخ 18/7 گروه ضربت تيپ3 اعلام نمود؛ دشمن در محور بستان سوسنگرد و بستان الله اكبر در حال پيشروي است و لشكر كه با گروهان بستان در ارتباط بود، به تيپ اطلاع مي دهد؛ به علّت درگيري گروهان مستقر در بستان و قطع ارتباط با يگان فوق احتمالاً دشمن از بستان به طرف سوسنگرد پيشروي خواهد داشت. تيپ، از لشكر درخواست مي نمايد؛ با اجراي آتش توپخانه با توپ هاي 155 و 175 م م دور و نزديك، آرامش دشمن را به هم بزنيد .      « مدرك 221 ، 222 »

5- در تاريخ 20/7 دشمن در در دهانه بستان به طرف الله اكبر در حال پيشروي است و همچنين از طريق پاسگاه چزّابه به بستان نفوذ كرده و يك ستون زرهي از دشمن به سمت الله اكبر در حركت است .

6- در تاريخ 22/7/59 عناصر اطلاعاتي لشكر به تيپ3 اطلاع مي دهند؛ منطقه بستان در اختيار دشمن است و جادّه بين بستان و سوبله فاقد امنيّت است و دشمن دو آتشبار در دو محل مستقر نموده؛ يكي از آتشبارها در نخلستان سيد آكلو و آتشبار ديگر در سه راهي آن طرف رودخانه مقابل قريه فنيخي. دشمن در اين محل سه پل احداث كرده كه يكي از پل ها به وسيله نيروي هوايي منهدم شده و نيروهاي متجاوز كه در قريه فنيخي موضع گرفته بودند، تغيير مسير داده و به سمت الله اكبر در حركت هستند و در حال حاضر محل استقرار دشمن در 200 متري مكينه سيّد جاسم و حدود 50 دستگاه خودرو و دو عرّاده توپ و تانك ها به صورت دايره اي موضع گرفته و مستقر مي باشند .   « مدرك 223 الي 225 »

7- خلبان هوانيروز در ساعت 900 روز 21 گزارش داد؛ شهر بستان در محاصره نيروهاي دشمن است و حدود 20 دستگاه تانك در اين محل شركت دارند. ضمناً يك ستون زرهي دشمن در سمت تپّه هاي شني شمال ارتفاعات الله اكبر به سمت شرق در حال حركت بوده كه احتمالاً مي خواهند يا الله اكبر را دور بزنند يا به محور اهواز ـ دزفول دسترسي پيدا كنند .

8- بالاخره دشمن موفّق مي شود؛ روز 21/7/59 بستان را به محاصره كامل درآورد و از ساعت 0700 روز 21/7 نيروهاي ژاندارمري و سپاه پاسداران مستقر در منطقه با سلاح سبك با دشمن درگير شدند. ضمناً دشمن به سوسنگرد نيز حمله نموده و تنها راه نجات بستان پشتيباني هوايي است .   « مدرك 226 الي 228 »

 

(پ) حوادث و پيام هاي منطقه دزفول

1- برابر امريه نزاجا مستند به گزارش هنگ ژاندارمري ايلام، قسمتي از تيپ84 مستقر در موسيان و دهلران در تاريخ 15/7/59 موسيان را تخليه نموده و از راه مورموري مشغول عقب نشيني هستند . اين تيپ دوّمين باري است كه از موسيان مبادرت به عقب نشيني نموده است و باعث پايين آوردن روحيّه افراد ژاندارمري شده است. علّت را بررسي و نتيجه را به نزاجا گزارش نماييد .   « مدرك 229 »

2- روز 16/7/59 ستاد عمليات دزفول به لشكر92 اعلام مي نمايد؛ يگان مستقر در چيلات و بيات تقريباً در محاصره دشمن است و هنوز به مأموريت خود ادامه مي دهد. از لشكر خواسته مي شود تا فرصت باقي است و نيروها به وسيله عناصر دشمن محاصره نشده اند، هر چه زودتر نسبت به مراجعت آنان اقدام لازم معمول دارد.  «‌ مدرك230 »

3- در تاريخ 17/7/59 برابر گزارش يگان مستقر در شوش به استناد شاهدان عيني ژاندارمري شوش يك يگان در 30 كيلومتري جنوب شوش مستقر و در حال  پل زدن در حوالي دوبه بوده و احتمالاً قصد عبور از رودخانه و دور زدن يگان هاي خودي را دارد .   « مدرك 231 »

4- عمليات و اطلاعات نيروي زميني بر مبناي اطلاعات سماجا، وضع پادگان دزفول را در تاريخ 19/7 به اين شرح اعلام مي دارد؛ وضع منطقه فوق العاده نابسامان است و مديريت در سطح شهرهاي دزفول و انديمشك و پادگان وجود ندارد.

5- حفاظت پادگان به صفر رسيده است و پرسنل محدود و موجود در منطقه جلو آفتاب در پادگان باقي مانده و بلاتكليف هستند و به همين دليل خطر فرار سربازان و پرسنل وجود دارد .

6- مردم شهر دزفول، دسته دسته و با جمعيت انبوه در اطراف پادگان اجتماع نموده و فرياد مي كشند و شعار مي دهند؛ ارتش چرا تصميم نمي گيرد و بعثي هاي مزدور را هر چه زودتر از منطقه خارج نمي نمايد .   « مدرك 232 »

7- روحيّه مردم دزفول در اثر آتش مداوم دشمن پايين آمده و راديو عراق به مردم دزفول اعلام مي كند؛ شهر را تخليه كنيد، تا ما به حساب پاسداران و ارتشيان برسيم!      

8- با توجّه به فعاليت هاي دشمن در منطقه دزفول و احتمال حمله دشمن به  پل كرخه، نزاجا به لشكر21 پياده مأموريت مي دهد؛ طرح پاتك به منطقه سرپل را تهيه در صورت تك دشمن بدون فوت وقت اجرا نمايند و يگان هاي مستقر در منطقه شوش نيز آمادگي مقابله با هر نوع حركت دشمن را داشته باشند .

9- قرارگاه تاكتيكي نزاجا، وقايع بين روزهاي 16/7 الي22/7 را به سماجا چنين اعلام نمود: دو فروند ميگ23 عراق مورد هدف جنگ افزارهاي ضد هوايي قرار گرفت و سرنگون گرديد كه يك جعبه مخصوص مخابرات و يك مسلسل با فشنگ مربوطه از لاشه هواپيما جمع آوري گرديد . ضمناً با نفوذ تيم عملياتي نيروي مخصوص به منطقه شوش كه با همكاري سپاه پاسداران شوش و چند تن از اهالي بومي منطقه به مورد اجرا درآمد، تعدادي از سربازان عراقي را كه در رودخانه كرخه مشغول آب تني بوده اند، با تبر به هلاكت رسانيده و همچنين روز20/7  تيم عملياتي نيروي مخصوص با استفاده از طناب از رودخانه عبور و در غرب منطقه در آبادي زعن دو دستگاه تانك و دو دستگاه نفربر دشمن را منهدم و به سلامت به قرارگاه خود برگشتند .      « مدرك 233 ، 234 »

10- به منظور آگاهي از گسترش دشمن در غرب رودخانه در منطقه شوش، به گروه رزمي138و141 لشكر21 دستور داده شد؛ با وسايل موجود غرب رودخانه را شناسايي نمايند. گشتي اعزامي يگان هاي فوق در غرب كرخه با دشمن درگير شدند و تقاضاي دو فروند بالگردكبرا نمودند و اعلام داشتند؛ در صورتي كه در اين مورد اقدامي به عمل نيايد، همه كشته خواهند شد و فرمانده عمليات منطقه جنوب به گردان هاي فوق اعلام نمود؛ چنانچه بالگرد به موقع نرسيد، با استفاده از تاريكي شب، نسبت به نجات پرسنل با تدبير فرمانده و روشي كه عبور كرده اند، اقدام و به يگان خود برگردند .   « مدرك 235 »

11- سرانجام براي مشخّص شدن وضعيّت دشمن، براي اجراي عمليات 23 مهر روز 21/7 گردان هاي مستقر در شوش (138و141) دو دسته گشتي زوجي به غرب كرخه اعزام و در منطقه زعن (غرب شوش) با دشمن درگير و با اجراي آتش پنج الي شش دستگاه خودرو دشمن را منهدم و دشمن را وادار به عقب نشيني نمودند.« مدرك 236»

 

منبع: پیشتازان غرب کرخه، سالار کیا، علیمحمد، 1380، ایران سبز، تهران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده