نیروی هوایی در دفاع مقدس
شبح 2: عملیات تاكتیكی نهاجا - عملیات طریقالقدس(3) در روز بیست و سوم آبان دوباره توسط پایگاه یكم شكاری در مهرآباد با بكارگیری دستورالعمل عكسبرداری و شناسایی هوایی بنام ناصر و سازماندهی یك گروه رزمی متشكل از خلبانان پایگاه یكم شكاری، هفتم شكاری در شیراز، هشتم شكاری اصفهان، چهارم شكاری در دزفول و فرماندهی پدافند هوایی و فرماندهی اطلاعات و شناسایی الكترونیكی عكس هوایی از غرب دزفول تا غرب اهواز و فكه و بستان تهیه میشود. عكسها بلافاصله به قرارگاه لشكر 16 زرهی و لشكر 92 زرهی فرستاده میشود.

در روز بیست و چهارم آبان ماه این عملیات با اندكی تغییر در وسعت و با همان گروه رزمی ناصر  تكرار گردید و در یك درگیری شدید بین هواپیمای اف-14 مأمور دفاع هوایی منطقه عملیات طریق القدس و مراقبت مسلحانه هوایی با نامهای سروان خادمی  و ستوانیكم خورشیدی با هواپیمای میراژ اگرچه میراژ دشمن سرنگون نمی‌گردد، اما هواپیمای شناسایی آر-اف-4یی (RF-4E) موفق به تهیه عكس واضح می‌شود.

در روز بیست و ششم، عكسبرداری هوایی توسط سـرگرد خلبان محمدرضا عـطایی با همان گروه رزمی‌ناصراز غرب دزفول و اهواز  انجـام گردید. در ساعت 13:20 قرارگاه لشكر92 و در ساعت15:30 دهكده جلالیه و در ساعت 13:30 دهكده فارسیاب‌در غرب كارون بمباران گردید كه خساراتی در بر نداشت. خلبان هواپیمای اف-14 كه به اتفاق افسر كابین عقب خود ستوانیكم باقری با معرف طوفان-5 هواپیمای شناسایی را پوشش داده بودند، در جنوب غرب اهواز با دو فروند هواپیمای دشمن درگیر شدند كه یكفروند آنها با مـوشك فنیكس هدف قرار ‌گرفته و سرنگون می‌شود. ولی بلافاصله از پشت سر و پهلو مورد حمله موشكی دیگر هواپیماهای دشمن قرار می‌گیرد كه با انجام مانورهای دفاعی موفق به بر طرف نمودن خطر می‌شود

سرانجام روز بیست و هفتم آبان اولین هواپیمای اف-14 ایرانی با معرف  آهنگ- 2 بر فراز اهواز در درگیری مستقیم با هواپیماهای دشمن مورد اصابـت قرار می‌گیرد و سرنگون می‌شود. خلبانان آن بنام سروان رضا نظام‌ آبادی و ستوانیكم فتح‌الله جلال آبادی با چتر نجات هواپیما را ترك می‌كنند و مجروح فرود می‌آیند. این خسارت عظیم در حالی واقع می‌شود كه همین خلبانان در ساعت 10:00 تا زمان وقوع سانحه در چند نوبت با هواپیماهای دشمن درگیر شده كه جریان این درگیری به این شرح می‌باشد:

ساعت 10:30 هواپیمای «اف-14» به خلبانی سروان رضا نظام آبادی و ستوانیكم جلال آبادی با معرف «آهنگ-2» مأمور مراقبت مسلحانه هوایی در منطقه 3 نزدیك اهواز برای انجام سوختگیری در هوا منطقه را ترك كرد، ساعت 10:37 هواپیمای «اف-14» دیگری با معرف «آهنگ–3»  مأمور مراقبت مسلحانه هوایی در منطقه10 نزدیك ماهشهر نیز منطقه را برای سوختگیـری مجدد ترك نموده و در ساعت 10:54 هواپیمای «اف-4» مأمور مراقبت مسلحانه كمكی در منطقه10 نیز منطقه را برای سوختگیری هوایی ترك كرد. در لحظاتی كه مناطق از وجود هواپیمایCAP(1) خالی بود مناطق رقابیه و میشداغ و غرب اهواز توسط هواپیماهای نیروی هوایی عراق بمباران شدند.

 

 

سروان‌ رضا نظام آبادی و ستوانیكم‌فتح‌الله‌جلال‌آبادی خلبانان اولین هواپیمای‌اف-14كه در عملیات هوا به هوا توسط هواپیمای میراژ هدف قرار گرفتند و سقوط نمودند، نظام آبادی را در درجه سرهنگی و جلال آبادی را در درجه سروانی مشاهده می‌كنید.

*****

حدود ساعت 10:00 پیش از آن كه هواپیمای «آهنگ –2» منطقه را ترك كند رادار دزفول (سد دز)  اعلام كرد كه دو فروند هواپیمای دشمن در منطقه حضور دارند. هواپیمای «اف-14» با معرف «آهنگ–2» به سوی آنها حركت و در 18 مایلی یك فروند موشك به سوی آنها شلیك می‌نماید. لحظاتی بعد خلبان اظهار داشت كه هدفها را می‌بینم و دو فروند هواپیمای «اف-5» خودی هستند. رادار سد دز در پاسخ می‌گوید هیچ‌یك از هواپیماهای ایرانی در منطقه حضور ندارند و بی‌تردید آنها هواپیماهای دشمن هستند. به نظر می‌رسد این دو فـروند هواپیمای میراژ  باشند كه نیروی هوایی عراق اخیراً وارد معركه كرده است. این هواپیماها كه از نظر شكل ظاهری بویژه در پرواز و در هوا بسیار شبیه هواپیماهای «اف-5» می‌باشند، مجهز به موشك «ماژیك-550» و «سوپرماترا-530» بودند، اولی حرارتی و دومی راداری بود و در شرایط نبردهای هوایی می‌توانستند توازن تسلیحاتی هوایی را به نفع ارتش عراق برهم زنند.

تصویری از میراژ و شلیك موشك سوپرماترا «R – 530»

*****

بعد از سوختگیری هـوایی هواپیمای «آهنگ-2» در اختیار رادار سد دز قرار گرفت خلبان اظهار داشت كه دو مسیر متخاصم را در رادار خود دارد و رادار سد دز اعلام كرد كه دشمن هستند. اما ساعت 11:20 دو فروند هواپیمای دشمن روی به سوی مرزهای عراق می‌كنند و اجازه نمی‌دهند كه موشك به سـوی آنها شلیك شود.

در ساعت 11:30 باردیگر دو فروند بر روی صفحه رادار هواپیمای آهنگ-2 ظاهر می‌شود. در ساعت 11:33 در حالی كه هواپیمای اف-14 با معرف آهنگ-2 به دنبال اهداف پیش گفته روان بود ارتباط رادیویی او با ایستگاه رادار دزفول سد دز قطع می‌شود و ایستگاه رادار اهواز مشرحات  اعلام می‌كند كه دو خلبان را دیده‌اند كه با چتر نجات در حال فرود هستند. رادارسد دز آخرین موقعیت هواپیمای «اف-14» با معرف «آهنگ-2» را در فاصله 17 مایلی با هواپیماهای دشمن اعلام می‌كند. در همین حال یگانی از ژاندارمـری كل كشور در منطقه اهواز نیز اعلام می‌كند كه یك فروند هواپیما كه مشخص نیست دشمن است یا خودی در منطقه اهواز سقوط كرده است.

نقشه هوایی از منطقه عملیاتی طریق القدس

*****

ساعت 15:38 خلبانان هواپیمای «اف-14» دیگری با معرف «آهنگ-5» بنامهای سروان ابراهیمی و ستوانیكم انصارین هواپیمای دشمن را در موقعیت 30ْ 04َ  شمالی و 44ْ 40َ شرقی هدف موشك قرار داده و سرنگون می‌سازند. دشمن كه عملیات هوایی خود را درچند روز گذشته ناكام و كم اثر ارزیابی می‌كند، سرانجام تصمیم گرفت كه نیروهای مدافع خود را در زمین تقویت كند و با این دیدگاه تیپ زرهی مستقلی بنام تیپ دهم زرهی را وارد منطقه كرد. این تیپ، مجهز به تانكهـای« T-72» كه در آن زمان از پیشرفته ترین تانكهای جهان محسوب می‌شد بود و در غرب سوسنگرد حدفاصل جفیر تا هویزه استقرار ‌یافت.

روز دوم آذر ماه خلبانان هواپیمای «اف-14» با هواپیماهای دشمن برفراز قرارگاه لشكر16 زرهی درگیر شدند و یكی از آنها را سرنگون ساخته و بقیه منطقه را ترك كردند.

روز سوم آذر برای چندمین بار از جابجایی های نیروهای خودی و دشمن در غرب اهواز و بستان و سوسنگرد عكس هوایی گرفته شد.

روز چهارم آذر ساعت 10:30 درپی درگیری خلبانان هواپیمای «ف-14» با جنگنده بمب‌افكنهای دشمن، یك فروند دیگر از بمب افكنهای دشمن توسط موشك فنیكس سرنگون گردید. در همین روز سـاعت13:00 عملیـات رزمی ناصر به اجرا درآمد و عكس هوایی نیز از منطقه غرب دزفول و جنوب غرب اهواز گرفته شد. خلبانان هواپیمای شكاری شناسایی(آر-اف-4یی) با اجرای عملیات جنگ الكترونیك از آسیب دفاع موشكی صحنه مربوط به دشمن(سام-6) رهایی یافتند. در این روز خلبانان سه فروند هواپیما «اف-14» موفق شدند 4 فروند هواپیمای دشمن را برفراز تیپ3 زرهی و تیپ 2 زرهی سرنگون سازند.

 روز پنجم آذر آخرین عكس هوایی با اجرای دستور رزمی ناصر، از گسترش نیروهای دشمن درمنطقه عملیاتی «طریق‌القدس» توسط خلبانان شكاری شناسایی «آر-اف-4یی» تهیه شد. در این روز (5/9/60) خبر رسید كه در جبهه دهلاویه استواریكم هوایی محمدحسین نوریانی‌نژاد و كارمند فنی اكبر عربیان حسین‌آبادی با اصابت گلوله مستقیم دشمن از پای درآمده‌اند. این دو شهید داوطلبانه در جبهه زمینی می‌جنگیدند. سروان فنی عباس امین اسكندری نیز از جمله داوطلبان حضور در جبهه زمینی در طریق‌القدس بود كه به ضرب گلوله مستقیم دشمن در كنار شهر بستان در همین روز به شهادت رسید. سرباز وظیفه هوایی اسماعیل آژیر در دهلاویه بر اثر تركش خمپاره دشمن به شهادت رسید. سرباز وظیفه هوایی محمد اكرمی در بستان، سرباز وظیفه هوایی مسلم بشاش در چولانیه، سرباز وظیفه هوایی محمدعلی تقی‌ئی در بستان و سرباز وظیفه هوایی اصغر چهرازی در دهلاویه، سرباز وظیفه هوایی حسین زرین دست در دهلاویه، سرباز وظیفه هوایی وحید شاهی در بستان، سرباز وظیفه هوایی سعید عرفان در دهلاویه، سرباز وظیفه هوایی محمدرضا قاسمی در چولانیه، سرباز وظیفه هوایی علی محسن‌زاده در بستان، سرباز وظیفه هوایی محمدتقی ملامحمدی در بستان و سرباز وظیفه هوایی سیدهاشم واردی در بستان در این روز به شهادت رسیدند و  نام نیك خود را در تاریخ جاودان به یادگار باقی گذاشتند.

 روز نهم آذر بستان آزاد شد.

روز نهم آذر هواپیمای خفاش فرماندهی اطلاعات و شناسایی برفراز منطقه عملیاتی طریق‌القدس مورد حمله میراژهای نیروی هوای عراق قرار گرفت اما هواپیمای  اف-14 به موقع وارد عمل شدند و آسیبی به هواپیما وارد نشد.

در این روز (9/9/60) سربازان وظیفه هوایی سیدحسین پاكزادیان و حسین پریمی در جبهه دهلاویه و سرباز وظیفه هوایی سیدمحمد رضایی در غرب اهواز بر اثر تركش خمپاره دشمن به شهادت می‌رسند، كارمند فنی هوایی محمدرضا مشمایی و استواردوم فنی هوایی اصغر كفیل بر اثر اصابت تیر مستقیم دشمن در دهلاویه در این روز به شهادت ‌رسیدند. این شهدا همگی در عملیات طریق القدس به شهادت رسیدند.

روز دهم آذر ساعت 15:45 یك فروند جنگنده بمب افكن دشمن برفراز بستان توسط هواپیمای  اف-14 با موشك فنیكس سرنگون گردید. درگیـریهای دیگری كه برفراز متصرفات ارتش جمهوری اسلامی ایران در منطقه طریق القدس بوقوع پیوست و هواپیماهای جنگنده بمب افكن دشمن ناكام ماندند. در این روز(10/9/59) سـرباز وظیفه هوایی علی‌محمد عاقلی در دهلاویه بر اثر تركش خمپاره دشمن شهید ‌گردید.

روز یازدهم آذر در ساعت 07:30 هواپیماهای  اف-14 بار دیگر یك فروند هواپیمای جنگنده بمب افكن دشمن را سرنگون كردند و عملیات هوایی دشمن ناكام ماند. در ساعت 10:20 در یك درگیری با هواپیماهای دشمن هواپیماهای اف-14 با شلیك یك فروند موشك فنیكس یك فروند هواپیمای جنگنده بمب افكن دشمن را سرنگون كردند.

در ساعت 15:55 روز سیزدهم آذر بلندیهای الله‌اكبر 12 بار بمباران شد و یك فروند هواپیمای جنگنده بمب افكن دشمن توسط هواپیمای  اف-14 هدف قرار گرفت و سرنگون شد. اهواز نیز بمباران شد و در درگیری خلبانان جنگنده بمب افكن دشمن با خلبانان ایرانی یك فروند هواپیمای دشمن سرنگون گردید.

روز چهاردهم آذر بیشترین درگیری هوایی در منطقه و برفراز تپه‌های الله اكبر روی داد. در ساعات 12:46 و 12:48 و 15:08 سایت فولی آباد(دفاع موشكی صحنه نبرد) چهار فروند موشك هاوك به سوی جنگنده بمب افكنهای دشمن شلیك نمود. سرانجام یك فروند هواپیمای جنگنده بمب افكن دشمن برفراز بلندیهای الله اكبر در ساعت 16:45 هدف موشك هاوك قرار گرفت و سرنگون گردید. اما در ساعت10:01 در درگیریهای هوایی با هواپیماهای دشمن برفراز الله اكبر یك فروند هواپیمای اف-14 سرنگون گردید. در ساعت 12:57 پایگاه هوایی دزفول بمباران شد و بلافاصله یكی دیگر از هواپیماهای جنگنده رهگیر اف-14 برفراز تپه های الله اكبر توسط جنگنده رهگیرهای میراژ دشمن هدف قرار گرفت و سرنگون شد. در ساعت15:20 عملیات بمباران هوایی پایگاه دزفول تكرار گردید و سرانجام یك فروند جنگنده بمب افكن دشمن برفراز پایگاه توسط موشكهاوك از سایت موشكی شماره2 دزفول سرنگون گردید.

در ساعت 15:00 طی عملیات ناصر از منطقه عملیاتی طریق القدس عكس هوایی گرفته شد و در درگیری هواپیمای اف-14 مأمور دفاع هوایی این عملیات با جنگنده رهگیر دشمن یك فروند از هواپیماهای میگ-23 دشمن سرنگون گردید.

روز پانزدهم آذر خلبان سوخوی-22 با نام علی عبدالحسین شعبان در چغالوند به اسارت نیروهای خودی درآمد.

 روز نوزدهم آذر نقطه‌ای به مختصات 3100 شمالی و  4805 شرقی توسط 3 فروند هواپیمای جنگنده بمب افكن اف-5 بمباران شد. در این روز در ساعت 10:00 دو فروند موشك زمین به زمین به شهر دزفول شلیك گردید.

روز نوزدهم آذر در ساعت 10:00 بنا بر درخواست فرمانده لشكر16 زرهی قرارگاه جدید لشكرنهم زرهی عراق بمباران شد.

روز بیستم آذر سایت موشكی فولی آباد(دفاع موشكی صحنه نبرد) یك فروند از هواپیماهای دشمن را سرنگون ساخت و خلبان آن با نام عبدالله خلف دستگیر شد.

روز بیست و سوم آذر تیپ مستقل دهم زرهی ارتش عراق در دو مرحله توسط خلبانان فانتوم (اف-4یی) و با 8 فروند از پایگاههای هوایی بوشهر و دزفول بمباران شد. این بود خلاصه‌ای از عملیات مشترك «طریق‌القدس» كه با دستور رزمی هوایی به نام «شبح-2» انجام گردید( پایان)

 

منبع: نیروی هوایی در دفاع مقدس، نمکی، علیرضا،1392، ایران سبز، تهران، چاپ دوم

 

 


(1)CAP ” اختصار واژگان “ COMBAT AIR PATROL ” می‌باشد.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده