نقد کتاب در دانشگاه عالی دفاع ملی
اولین جلسۀ نقد کتاب، روز یکشنبه مورخه 3/2/1396 در دانشکدۀ دفاع دانشگاه عالی دفاع ملی (داعا)، از ساعت 15:30 الی 18:00 برگزار گردید. در این جلسه که کتاب "تجزیه و تحلیل جنگ ایران و عراق؛ پیش درآمدی بر یک نظریه" به قلم سردار دکتر محمد درودیان، مورد نقد و بررسی قرار گرفت، امیر سرتیپ سید ناصر حسینی و امیر سرتیپ دوم مسعود بختیاری از هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی به عنوان ناقد، سرهنگ بازنشسته دکتر مهران شمس احمر (پژوهشگر و ناقد کتاب)، دکتر امینیان (پژوهشگر و ناقد کتاب) و نیز جمعی از دانشجویان دانشگاه عالی دفاع ملی حضور داشتند.

سرهنگ زین الدین، مدیر جلسه، در ابتدا ضمن برشمردن اهداف این جلسه گفت: هدف از جلسات برگزاری نقد کتاب این است که پس از این که سال ها از خاتمه جنگ می گذرد، به مباحث راهبردی توجه بیشتری شود و با تجزیه و تحلیل کتاب هایی که سطح راهبردی جنگ را مورد توجه قرار می دهند، تجربیات جنگ ایران و عراق وارد حوزه های آموزشی و دکترینی شود.

سپس، سردار درودیان با معرفی و تشریح کتاب خود گفت: جنگ یک موضوع استراتژیک است و کتاب از سه منظر می تواند مورد بررسی قرار گیرد.

1- رویکرد، 2- روش بررسی، 3- ساختار کتاب

وی افزود: از نظر رویکرد، در کشورمان نسبت به جنگ سه رویکرد کلان وجود دارد که عبارت اند از:

1- رویکرد تاریخی- عملیاتی که عمدتاً توسط ارتش و سپاه مورد توجه قرار می گیرد.

2- رویکرد فرهنگی- معنوی که مورد علاقه نهاد های فرهنگی و تبلیغاتی مانند سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه هنری و … است.

3- رویکرد سیاسی- انتقادی که بیشتر برای مخالفین کاربرد دارد.

وی همچنین معتقد بود که در ارتباط با جنگ سه رهیافت کلان وجود دارد که عبارت اند از:

1- رهیافت جنگ و انقلاب، 2- رهیافت جنگ و سیاست، 3- رهیافت جنگ و امنیت ملی

او اعتقاد داشت که پس از فتح خرمشهر، ماهیت جنگ ایران و عراق تغییر یافته و از دفاعی به تهاجمی تبدیل شده است.

سردار درودیان گفت: در تمام کتاب تلاش شده است به این پرسش اساسی پاسخ داده شود که «با وجودی که آماده پذیرش جنگ نبودیم، چرا در مرحلۀ دفاعی توانستیم عراق را شکست دهیم اما در مرحلۀ تهاجمی نتوانستیم جنگ را با پیروزی نظامی خاتمه دهیم.»

ایشان در نهایت کتاب خود را پیش درآمدی برای تدوین یک نظریه نظامی معرفی کرده و خواستار نقد عمیق و قاطعانه این اثر شد.

در ادامه این جلسه، امیر سرتیپ سید ناصر حسینی ضمن تقدیر از تلاش های نویسنده کتاب در حوزه جنگ تحمیلی ،با عنوان نمودن این موضوع که هیئت معارف جنگ برای نقد و بررسی این کتاب یک تیم تشکیل داده است و در این جلسه نیز تیم مذکور کتاب را نقد خواهد کرد؛ به نقد و بررسی محتوایی کتاب پرداخت و افزود؛ اساساً در حال حاضر برای تبیین جنگ ایران و عراق، دو گفتمان کلی که یکی مربوط به ارتش و دیگری مربوط به سپاه است، وجود دارد و این دو گفتمان بعضاً اختلافاتی با یکدیگر دارند که لازم است هر دو سازمان با اتخاذ یک رویکرد واحد که رویکرد علمی باشد، این اختلافات را حل کنند تا بتوان از تجربیات جنگ حداکثر بهره برداری را در حوزه دفاع و امنیت ملی نمود. ایشان سپس با نقد مواردی از کتاب که عمدتاً در ارتباط با عملیات های بعد از سال دوم جنگ بود؛ مانند عملیات خیبر، بدر، والفجر8 و کربلا 4 و 5، خواستار ارائه تعریف قابل قبولی از شکست و پیروزی گردید تا بتوان نتیجه عملیات مذکور را دقیق تر مورد ارزیابی و قضاوت قرار داد.

سرهنگ دکتر شمس احمر کتاب را از نظر روش شناسی و نوع تحقیق مورد نقد و بررسی قرار داد و گفت: کتاب از این نظر قابل انتقاد است.

واژگان کلیدی برای قضاوت نهایی، به روشنی تعریف نشده اند. ایشان به عنوان نمونه از واژگانی مانند غافلگیری و پیروزی و شکست نام برد و در نهایت اعتقاد داشت که با بررسی یک جنگ (ایران و عراق) نمی توان نتایج و تبعات آن را به سایر کشور ها تعمیم داد.

در ادامه امیر بختیاری ضمن تقدیر از نویسنده برای ورود به چنین مرحله ای، عمدتاً فصل نتیجه گیری کتاب را مورد توجه قرار داد و با عنوان این مطلب که اگر تمامی فصول کتاب به جز نتیجه گیری حذف شود، آسیبی به کتاب نمی رسد، در حقیقت به فقدان ربط منطقی بین پنج فصل اول و فصل نتیجه گیری اشاره نمود.

آقای دکتر امینیان نیز با تحسین نویسنده برای ورود به عرصه راهبردی جنگ، که امری بی سابقه در بین پژوهشگران حوزه جنگ ایران و عراق می باشد، با نقد نظریه مطرح در کتاب، با ذکر مثال هایی مانند کشور های فرانسه و روسیه که هر دو پس از انقلاب های سال های 1789 و 1917، ضمن دفاع از خود در جنگ تهاجمی نیز موفقیت های بزرگی را کسب کردند، این نظریه را به چالش کشید.

جلسه با پرسش چند نفر از حضار و دانشجویان داعا و پاسخ نویسنده خاتمه یافت.    

 

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده