عملیات بزرگ فتح المبین
بخش دوم: تعیین راه کارهای عملیات با اینکه عملیات ثامن الائمه سبب پاکسازی شرق رودخانه کارون در شمال جزیرۀ آبادان از وجود نیروهای دشمن گردید، ولی تغییرات خیلی محسوس تا کسب پیروزی عملیات فتح المبین در شرایط جنگ به وجود نیامد، اما به هر حال در همین عملیات ثامن الائمه بود که لشگر3 زرهی ارتش متجاوز، که در منطقه سرپل شرق کارون گسترش داشت، آسیب سختی دید و در مقابل خط پدافندی نیروهای جمهوری اسلامی ایران به کرانۀ شرقی رودخانه غیر قابل عبور کارون متکی شد که دفاع از آن منطقه نیازی به درگیر کردن یک لشگر پیاده را نداشت، در نتیجه لشگر77 از درگیری جدی در مأموریت پدافندی آزاد گردید و به همین نسبت عناصر سپاه پاسدارن و نیروهای بسیج مردمی که همراه و همگام با لشگر77 پیاده در آن نبرد شرکت داشتند، از درگیری رها شدند.

 با آزاد شدن یک لشگر پیاده و نیروی قابل ملاحظه ای از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مقدورات نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران برای اجرای عملیات تعرضی به طور نسبی افزایش یافت.

با شهادت جانگداز فرماندهان ارتش و سپاه در هشتم مهر ماه در سقوط هواپیمای سی130 در نزدیکی تهران (منطقه کهریزک)، که حامل پیام پیروزی رزمندگان اسلام برای حضرت امام خمینی(ره) بودند، عزم سپاهیان اسلام برای نابودی دشمن را سخت تر کرد و همراه با تحول قابل ملاحظه ای در توان رزمی و سیستم فرماندهی زمینه برای اجرای عملیات آفندی در سطح وسیع فراهم گردید و نخستین اثرات آن در عملیات کربلای1(طریق القدس) که در منطقه غرب سوسنگرد اجرا و به آزادی بستان منتهی گردید، به منصۀ ظهور رسید.

 نتایج این تهاجم در انجام موفقیت آمیز فتح المبین مورد استفاده قرار گرفت و عملاً کرانۀ غربی رودخانۀ کرخه در تمام طول خط تماس از شمال پل نادری در شمال تا جنوب غربی شوش و دامنۀ شرقی رقابیه و میش داغ در کنترل کامل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران درآمد و این اثرات و نتایج پیروزی (طریق القدس) در طرحریزی و اجرای عملیات کربلا2 (فتح المبین) در منطقۀ غرب دزفول و شوش بسیار مفید و مؤثر شد.

طرحریزی عملیات فتح المبین

با توجه به اسناد و مدارک و همان طور که در صفحات پیشین نوشتیم، طرحریزی عملیات آفندی در جبهه خوزستان از اواخر مهر ماه1360 آغاز گردید. به منظور سهولت در امر طرحریزی، منطقه خوزستان به سه منطقه نیمه مستقل تفکیک گردید که این سه منطقه عبارت بودند از؛ منطقه خرمشهر- آبادان، منطقه اهواز- سوسنگرد و منطقه غرب دزفول- شوش. پس از بررسی های عمیق و در نظر گرفتن وضعیت نیروهای خودی، دشمن و زمین، اولویت انجام عملیات به ترتیب به منطقه اهواز و سوسنگرد سپس به غرب شوش و دزفول و در نهایت به خرمشهر و آبادان داده شد.

پس از تعیین اولویت های فوق طرحریزی عملیات منطقه اهواز و سوسنگرد به نام عملیات کربلای یک نامگذاری گردید و برآورد وضعیت مقدماتی آن در25 مهر ماه آماده و پس از تصویب فرماندهی نیروی زمینی ارتش طرحریزی عملیات کربلای یک آغاز گردید. چگونگی طرحریزی کربلای یک در کتاب مربوط به عملیات جبهه میانی خوزستان به طور کامل خواهد آمد.

عملیات در جبهه غرب شوش و دزفول به نام عملیات کربلای2 نام گذاری شد و همزمان با طرحریزی عملیات کربلای1 به یک گروه ویژه ستادی مرکب از افسران نیروی زمینی ارتش مأموریت داده شد که طرحریزی عملیات آزاد سازی مناطق غرب رودخانه کرخه در جبهه شمالی خوزستان را آغاز نمایند و هر دو گروه مأموریت داشتند که طرح عملیات آفندی در جبهه خرمشهر و آبادان را نیز مورد مطالعه و بررسی قرار دهند.

فرمانده نیروی زمینی ارتش در تاریخ19 آبان ماه1360 راهنمای طرحریزی خود را به شرح زیر به افسران طراح که در قرارگاه عملیاتی جنوب فعالیت می کردند صادر نمود:

«طرح کربلای2 را با ملاحظات زیر آماده نمایید:»

الف- نیروهای موجود شامل لشگرهای21و77 و تیپ های84و55

ب-بررسی چگونگی رهایی تیپ1 لشگر92 زرهی از منطقه نورد اهواز، توسط تیپ40 پیاده سراب برای شرکت در عملیات کربلای2

پ-فراهم کردن زمینه توجیه فرماندهان لشگرهای21و77 برای عملیات کربلای2

ملاحضه می شود که فرمانده نیروی زمینی در این راهنمای طرحریزی فقط نیروهای موجود برای عملیات کربلای2 مشخص نموده ولی وسعت و گستردگی عملیات و همچنین عمق عملیات برای گروه طراح نامشخص مانده است. اما گروه طراح با توجه به مأموریت، که عبارت از: «آزاد سازی منطقه غرب دزفول و شوش» بود، بایستی با در نظر گرفتن میزان نیرویی که فرمانده اختصاص داده بود و با توجه به نیروی دشمن طرح عملیات را آماده می نمود.

در25 آبان ماه1360 فرمانده نیروی زمینی ارتش موارد دیگری را به راهنمای طرحریزی خود افزود و اضافه نمود که طرح کربلای2 بایستی همزمان با طرح کربلای1 آماده گردد. ضمناً لشگر92 را برای اجرای طرح کربلای2 به نیروهای قبلی اضافه نمود و همچنین دستور تشکیل تیپ چهارم زرهی لشگر21 پیاده را با استفاده از دو گردان تانک و یک گردان مکانیزه صادر کرد.

اضافه شدن نیرو برای طرح عملیات کربلای2 آزادی بیش تری برای گروه طراح جهت وسعت دادن به عملیات فراهم آورد.

با توجه به سایر دستورات فرمانده نیروی زمینی ارتش  برای گروه طراح مشخص شده بود که سپاه پاسداران نیز در عملیات کربلای2 شرکت خواهد داشت.

با صدور تدبیر فرمانده نیروی زمینی ارتش، سه عامل مهم طرحریزی یعنی مأموریت، نیروهای خودی و زمین عملیات مشخص گردید و عامل چهارم یعنی وضعیت دشمن با انتشار برآوردهای اطلاعاتی قرارگاه جنوب در28 آبان ماه1360 مشخص شد. برابر این برآورد؛ استعداد نیروهای دشمن در منطقه غرب دزفول( جبهه شمالی خوزستان) همان لشگرهای10 زرهی و 1 مکانیزه بودند و گسترش دشمن نسبت به شش ماهه اول سال تغییر عمده ای ننموده و فقط تپه120 در منطقه رقابیه به کنترل نیروهای عراقی درآمده بود. در این مدت نیروهای عراقی به علت طولانی شدن مأموریت و نداشتن انگیزه برای جنگیدن در خاک کشور دیگر، از نظر روحی دچار اختلالاتی شده و کارائی رزمی آنها نیز کاهش یافته بود. لذا در این برآورد، راه کار احتمالی دشمن پدافند از مواضع اشغالی تشخیص داده شد و ضمناً ذکر شده بود؛ چنانچه دشمن مبادرت به آفند نماید، آفند او بسیار محدود خواهد بود و نمی تواند گسترده باشد.

در این برآورد، ویژگی دشمن که از نقاط قوت وی بود یعنی تغییر مکان سریع نیروهای احتیاط از مناطق دور به منطقه مورد نظر نیز ذکر شده بود.

قرارگاه عملیاتی جنوب، برابر دستورات نیروی زمینی ارتش دستورالعمل جابه جائی یگانها را صادر کرد و گروه طراح با توجه با مأموریت و راهنمای طرحریزی فرمانده نیروی زمینی و در نظر گرفتن برآورد اطلاعاتی قرارگاه جنوب شروع به تهیه برآورد وضعیت عملیاتی نمود، و دو راهکار عمده را برای طرح کربلای دو در نظر گرفت:

راه کار یکم: تک با لشگرهای21و77 پیاده و92 زرهی و تیپ های55 و84 پیاده در منطقه عملیاتی غرب دزفول و شوش و پیشروی تا تپۀ علی گره زد در شمال و تپۀ ابوصلیبی خات در جنوب منطقه نبرد (تک نسبتاً محدود)

راه کار دوم: تک با یگانهای فوق الذکر در همان منطقه و پیشروی تا ارتفاعات عین خوش و رقابیه (حمله گسترده) درراه کار یکم، منطقه مورد نظر برای آزاد سازی با استعداد نیروهای موجود تطبیق می نمود، ولی به دشمن امکان می داد؛ توان خود را حفظ و در خط دوم پدافندی که منطقه عین خوش، تینه، رقابیه بود پدافند نماید.

راه کاردوم، در منطقه ای گسترده و عمیق و همچنین وجود دشمنی که به سختی از مواضع خود تا رسیدن نیروهای احتیاط دفاع می نمود، و با توجه به تحرک دشمن با جابه جائی نیروهای احتیاط، نیاز به نیروئی بیش تر از آنچه در راهنمای طرحریزی پیش بینی شده بود داشت، لذا با استعداد موجود نیروهای خودی وصول به هدف های تعیین شده غیر مقدور به نظر می رسید،  ولی در صورتی که نیروی کافی فراهم می شد، ضمن آزاد سازی منطقه وسیعی از خاک اشغالی (از رودخانه کرخه تا رودخانه دویرج)، نیروهای بیش تری از دشمن منهدم می گردید و با کنترل معابر عین خوش و تنگ ابوغریب و تنگ برغازه، و تنگ رقابیه ادامه عملیات برای بیرون راندن دشمن از بقیۀ مناطق اشغالی مقدور می گردید.

منبع: ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس،سرتیپ دو جوادی پور،محمد، سرتیپ دو نیکفرد،علی، سرهنگ حسینی،سید یعغوب، سازمان عقیدتی سیاسی آجا

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده