خاطرات امیر زوالت از عملیات قادر
بخش سوم: مراحل مختلف عملیات تک های دشمن از تاریخ11/6/64 الی16/6/64 دشمن، ضمن این که نیروها و یگان های تازه نفس و جدیدی را به منطقه خودی وارد کرده بود، از آتش های مختلف هوائی(توپخانه پدافند هوایی) نهایت استفاده را می کرد. هواپیماهایی که مسئولیت بمباران منطقه قادر را داشتند، از نوع هواپیمای پی سی سون بودندpc_7) دشمن در11/6/64 به منطقه جنوبی و یال شرقی منطقه عملیات در ارتفاع حصار روست به مواضع یگان های خود تک نمود و موفق شد یال مذکور را بگیرد، تیپ2 لشگر28 جهت باز پس گیری اقدام کرد که به علت مقاومت دشمن موفق به تصرف آن یال نگردید. در اثر تک های دشمن در منطقه قرارگاه5 (لشگر28)ارتفاع سرخیات سقوط نمود و با استقرار دشمن روی ارتفاع سرخیات تردد در جاده مار پیچ جنوبی و منطقه قرارگاه5 نیز به وضع اولیه تغییر کرد.

مرحله دوم عملیات قادر( شروع18/6/64 خاتمه23/6/64)

سازمان رزم و مأموریت های محوله و دستورات به یگان ها

1) قرارگاه حمزه1: تصرف و تأمین ارتفاعات1636،1309 و1027 و اجرای عملیات نامنظم در منطقه عمومی دیانا

2) قرارگاه حمزه2: احتیاط قرارگاه حمزه، تقدم به کار گیری در منطقه حمزه6

3) قرارگاه حمزه3: تصرف ارتفاعات لران 955، 984، 956 و تأمین جناح راست منطقه عملیات، منطقه راست قرارگاه را تأمین و در صورت نیاز آماده مأموریت جدید باشید. با توجه به این که لشکر23نوهد، تیپ1 لشکر 77و تیپ2 لشکر28که از ابتدای عملیات قادر در تمام نبردهای مرحله اول عملیات شرکت داشتند، و متحمل تلفات و ضایعات نسبتاً زیادی شده بودند، در مرحله دوم، مأموریت عملیاتی به یگان های جدید الورود و تازه نفس واگذار نمودند.

4) قرارگاه حمزه 4،(تیپ 55هوابرد). اجرای هلی برن برای تصرف شهر قصر و ارتفاع سورن، در صورتی که حمزه6(لشکر 8 نجف)  بتواند اهداف خود را تصرف نماید.

5) حمزه 5(لشگر28)تصرف شهر صلاله، و جاده چومان مصطفی و محافظت جناح چپ قرارگاه حمزه

6) قرارگاه حمزه6 (لشکر 8نجف) تصرف و تأمین یال بیره بوک، ارتفاعات پیر عمر، سالم و تأمین جاده چومان. دارالسلام و الحاق با حمزه4 (تیپ55هوابرد)

وقایع مهم مرحله دوم عملیات قادر

1) قرارگاه حمزه1

      گردان جیب ابن مظاهر، بنا به دستور از زیر امر لشکر23خارج گردید. از طرف دیگر، گردان امام حسین که تحت کنترل عملیاتی تیپ1 لشکر قرار داده شده بود،  به دلایل گوناگون از جمله طولانی بودن مسافت تا هدف ها، عدم وجود راه تدارکاتی و تخلیه مجروح حاضر به تک نگردیده و لذا گردان مذکور، زیر امر تیپ2 لشکر که فاصله کمتری تا هدف ها داشت، قرار گرفت. با این وجود، گردان مذکور در صبح مورخه18/6/64حاضر به تک نشد و عملاً و راساً ( بدون هماهنگی )از کنترل عملیاتی لشکر خارج گردید. تیپ1 لشکر23 در ساعت2000 مورخه17/6/1364 به منظور تصرف ارتفاعات1307،1309 و جارا، با تحت کنترل گرفتن گردان148پیاده تیپ1لشکر 77و گردان ابوالفضل العباس از سپاه تک نمود. گردان154تیپ1 لشکر23در ساعت 04:30  مورخه18/6/64روی ارتفاع جارا با دشمن درگیر شد که به دلیل مقاومت شدید دشمن، گردان137نوهد تیپ1 لشکر23به کمک آن گردان وارد عمل گردید. هم زمان، گردان160نوهد تیپ1، به منظور تصرف ارتفاع1309اقدام نمود، درگیری تا ساعت14:30ادامه یافت و دو پایگاه دشمن را روی  ارتفاعات جارا تصرف نمود. در ساعت16:30 دشمن با وارد کردن احتیاط و نیروی تازه نفس و اجرای آتش شدید مبادرت به تک نمود، نیروهای خودی مقاومت شدیدی در مقابل دشمن انجام دادند، لیکن به منظور جلوگیری از محاصره شدن با حرکات به عقب به منطقه سیرو مراجعت و در آن محل مستقر گردیدند.

    یگان های تیپ2لشکر23(گردان های181و192 تکاور و گد تکاور لشگر64)در ساعت 05:00مورخه18/6/64 به منظور تصرف ارتفاع1636 از دو جناح تک نمودند. در لحظات اولیه پایگاه تخته سنگی در ارتفاع1636 را تصرف و تک را ادامه می دهند، ولی با پاتک شدید دشمن در ساعت 0900، صبح مجبور به تخلیه آن شده و به عقب برگشتند. علاوه بر آتش های توپخانه، در همین روز تعداد هشت فروند بالگرد دشمن روی ارتفاع سرسپندار(1636)اجرای آتش شدید نمود و تلفات  و ضایعاتی را به پرسنل تیپ های1و2تکاور لشکر23وارد نمود. از نظر دشمن، سقوط ارتفاع1636 برابر بود با سقوط پادگان سیدکان لذا ارتفاع سرسپندار و سرسول از اهداف قاطع و بسیار مهم بودند.

خاتمه مرحله دوم عملیات قادر

     با مشخص شدن وضعیت اولیه مرحله دوم عملیات قادر، تا پایان روز18/6/64 قرارگاه حمزه، با صدور دستور جزء به جزء شماره2 در تاریخ21/6/64 به عملیات خاتمه داد و ضمن ابلاغ مأموریت تغییراتی به شرح زیر در سازمان رزم یگان ها اعلام نمود:

الف_ مأموریت یگان ها در خط انتظار با تحکیم مواضع واگذاری به پدافند پرداخته و آماده باشند که بنا به دستور به سمت جنوب تک نمایند.

ب_تغییرات در سازمان رزم.

1) قرارگاه حمزه6 (لشگر 8نجف)و قرارگاه حمزه2(تیپ ویژه شهداء و تیپ قدس از تاریخ21/6/64 از کنترل عملیاتی قرارگاه حمزه خارج می شوند.

2) چهار گردان مستقل سپاه از تاریخ21/6/64 از کنترل حمزه های1و3و 5 رها می‌گردند.

3) قرارگاه حمزه1، به صورت پدافند در نقاط اتکاء نسبت به حفظ مناطق استقراری فعلی اقدام نموده و با استفاده از استقرار عناصر نامنظم (اکراد بازرانی و تیپ3نوهد (با استعداد فقط یک گردان) در ارتفاعات دراو عملیات منظم را در  مناطق استقرار دشمن هدایت نماید.

     به سایر قرارگاه های حمزه های3و 4و 5 دستور پدافند به صورت نقاط اتکاء داده شد و این که آمادگی برای اجرای مأموریت جدید را داشته باشند.

      قرارگاه حمزه1(لشکر23)به منظور اجرای دستورات قرارگاه حمزه اقدامات زیر به عمل آورد: تیپ1 لشکر23، در ارتفاعات گردشوان و بیرکم مواضع سد کننده تهیه و آماده پدافند در مقابل تک های احتمالی دشمن گردید. تیپ2لشکر23، محور سرسول را با ایجاد موانع فیزیکی و احداث میدان مین در شیارهای بین ارتفاع سرسول و لیتان سد نماید. گردان ضربت لشکر23 در منطقه عمومی قرارگاه تاکتیکی لشکر در لولان مستقر گردد.

تقویت نیروهای دشمن

     در خاتمه مرحله دوم عملیات قادر، دشمن به شدت از وضعیت کاهش درگیری ها و آتش ها استفاده نمود و نسبت به تقویت نیروهای خود در ارتفاعات حساس و مهم منطقه از قبیل1636،1856،1857 اقدام نمود و مواضع خودی در منطقه عمومی سرسول و دراو  را زیر آتش شدید قرار داد. یکی از نبردهای سنگین و مهم که توسط قرارگاه حمزه6(لشکر 8نجف به فرماندهی برادر احمد کاظمی)در عملیات قادر انجام گردید، عبارت بود از شرکت قرارگاه حمزه6در مرحله دوم عملیات که منطقه واگذاری به آن در سمت چپ منطقه عملیات(غرب)و مأموریت آن تصرف ارتفاعات حصار روست، گوشینه، بیره بوک، هارکوت بود که در مقاطع مختلف مرحله یکم عملیات به رغم تک های متعدد و تصرف مقطعی تعدادی از آن ها، دشمن با پا تک های سنگین و متعدد آن ها را باز پس گرفته بود. قرارگاه حمزه6 طرح خود را در دو محور، حاج عمران به طرف رو اندوز و محور حصار روست  و بیره بوک طراحی و متمرکز نموده بود، ابتدا یگان های قرارگاه حمزه6، قسمت اعظمی از اهداف خود را تأمین نمودند، ولی با توجه اتمام مهمات، برخورد به میدان مین و پاتک شدید لشکر7 سلیمانیه از چهارمعبر نیروهای قرارگاه حمزه6 را تحت محاصره قرار می دهد که باعث عقب نشینی اجباری آن ها می گردد، به طوری که تقریباً نصف پرسنل موفق به شکست محاصره و موفق به بازگشت می گردند، و دشمن هم مواضع خود را روی ارتفاع بیره بوک که سرکوب به پادگان سیدکان و در شرق آن می باشد، تحکیم می نماید. پس از پایان مرحله دوم عملیات قادر فرماندهی نیروی زمینی، خاتمه مأموریت لشگر8 نجف را اعلام می نماید. لذا نیروهای سپاه پاسداران شامل لشکر 8نجف، تیپ ویژه شهدا، تیپ قدس، چهار گردان مستقل سپاه از کنترل عملیاتی قرارگاه حمزه خارج و منطقه را ترک می نمایند.

نقل قول امیر هاشمی:«آنطوری که من از مرحوم سنجابی شنیدم قرارگاه حمزه6 هدفش ارتفاعات حصاردوست، کوشینه… و هارکوت بود ولی بدون اطلاع قرارگاه شمال‌غرب مسیر هدف خود را سرخود به طرف روانداز عوض کرد که متأسفانه از طرف دشمن دور خورد و تلفات سنگینی را متحمل شد.»

نتایج مرحله دوم قادر

1)  وارد شدن تلفات و ضایعات قابل ملاحظه به دشمن بیشتر از 750نفر کشته و زخمی و تعداد شش نفر از عناصر دشمن به اسارت در آمدند

2) انهدام هشت دستگاه تانک، یک قبضه توپ و تعدادی زیادی خودرو

3) به غنیمت گرفتن سه قبضه خمپاره انداز، شش قبضه تیربار، تعدادی آر پی جی 7 و بیسیم

4) تلفات و ضایعات خودی مربوط به ارتش  46 نفرشهید، 446 نفر مجروح، اسیر و گُم شده 59نفر، به غنیمت گرفته شدن یک فروند بالگرد214و به اسارت در آمدن خلبان های آن

ورود لشکر21پیاده به منطقه عملیات قادر ( قبل از مرحله سوم و اوائل مهرماه64)

    با توجه به رها شدن لشکر8 نجف، تیپ ویژه شهدا و تیپ قدس و پنج گردان از سپاه پاسداران، به منظور جایگزینی نیاز عملیاتی، نیروی زمینی به قرارگاه عملیاتی جنوب دستور می دهد تیپ های یکم و سوم و قرارگاه تاکتیکی لشکر21 را سریعاً رها کند تا تحت کنترل عملیاتی قرارگاه حمزه قرار گیرد و لشکر21پیاده با تیپ های یکم و دوم در تاریخ1/7/64 به منطقه عملیات قادر وارد و قرارگاه حمزه6  را  تشکیل می دهد. در واقع احضار لشکر21به منطقه عملیاتی قادر  به منظور شرکت لشکر مذکور در مرحله سوم عملیات قادر بود. با توجه به این که  از آبان ماه، در منطقه شمال کردستان عراق و ایران به علت وجود ارتفاعات مرتفع به علت بارش برف و باران، اجرای عملیات تقریباً غیر ممکن و بسیار دشوار می گردید و از طرفی تدارک و پشتیبانی یگان ها هم بسیار مشکل بود،  لذا بررسی ها و تصمیم گیری رده های راهبردی بر این قرار گرفت که آخرین مرحله عملیات هرچه سریع تر آغاز و ارتفاعات و عوارض کلیدی که بتوان با استقرار در آنها تا بهار سال بعد(1365)  یک پدافند قوی و قابل اطمینان بر روی آن ها انجام داد، تصرف گردد، تا پس از خاتمه مرحله سوم عملیات قادر، مرحله پدافندی تا بهار سال65 آغازشود، به ویژه این که شیب های ارتفاعات شمالی و شمال شرقی منطقه که به سمت ایران بود از برف  پوشیده می شود و در بهار دیر تر ار برف های جنوبی به سمت ایران آب می گردد که به همین دلیل عملیات را برای یگان های خودی سخت تر می نماید. بدین منظور قرارگاه حمزه طی ابلاغ طرح مرحله سوم عملیات، تصرف و تحکیم دو هدف مهم و موثر جهت اجرای پدافند را که عمدتاً در قسمت راست منطقه عملیات قادر( منطقه عمل حمزه1 لشکر23 را که مشرف به پادگان سیدکان بود را به شرح زیر ابلاغ کرد(ارتفاع1857 و1856 به منظور تهدید و تأمین سیدکان، در واقع سرسپندار با توجه به عدم موفقیت در عملیات های متعدد در محور جنوبی(شرقی)منطقه عملیات و اهمیت بیشتر محور شمال(غربی)یعنی محور سرسول، سرسپندار به سیدکان و بیرکم، سرهاجری به سیدکان، قرارگاه حمزه در مرحله سوم عملیات در محور جنوبی را حذف و کلیه تلاش ها و توان رزم خود را در تک در محور شمالی منطقه قرار داد زیرا محور شمالی دارای محاسن متعدد از قبیل سهولت بیشتر در حرکت، دارای راه های تدارکاتی بهتر، ارتفاعات کوتاه تر و نزدیک تر به سیدکان بود، ضمن این که نگهداری آن در زمستان مسیر تر بود)

1) قرارگاه حمزه1(لشکر23)با استفاده از اصل غافلگیری، ارتفاع حساس1857 را تصرف و تحکیم می نماید و آماده دستور بعدی می گردد

2)  قرارگاه حمزه6(لشکر21)از دو جناح به ارتفاع1856 تک نموده و آن را تصرف می نماید.

اهمیت مرحله سوم عملیات قادر

در واقع مرحله سوم عملیات، مهم ترین مراحل عملیات قادر بود زیرا:

مقطع زمانی آن و نزدیک شدن به شرایط نامناسب جوی.

تعیین اهداف قاطع و حیاتی مشرف به پادگان سید کان و منطقه عملیات

عدم عملیات در محور جنوبی منطقه عملیات و تمرکز دشمن بر محور شمالی

تهدید جدی پادگان سید کان و شهر سید کان

به طور کلی مرحله سوم ما حاصل و نتایج مرحله یکم و دوم بود

تمرکز بسیار زیاد نیروهای دشمن در منطقه عملیات قادر

طی جلسات  متعدد  عملیاتی  که با حضور فرمانده نیروی زمینی  در قرارگاه  حمزه و قرارگاه  لشکر23  تشکیل گردید، سرهنگ  صیاد شیرازی  تاکیدات  زیادی در مرحله سوم عملیات  و کسب نتیجه  و تصرف  اهداف  تعیین شده  یگان ها  داشت  و با اشاره   به این که بعد از  این مرحله،  با اتخاذ خط پدافندی  در طول  زمستان  و شروع عملیات  آفندی  در اوایل تابستان  سال آینده ، ضروری است که  حداکثر  تلاش خود را برای  استقرار  در محل های  مطمئن  و ارزشمند  بکار بگیریم،  تاکید کردند  که این مرحله  در واقع  نتیجه عملیات  قادر می باشد. با توجه به این که  منطقه  و محور عملیات  در مرحله  سوم، در واقع   منطقه   عملیات  لشگر23  از ابتدا  عملیات  قادر اعم از آفندی  و پدافندی  بود،  لذا تمام فرماندهان  در رده های مختلف  لشگر23 آشنائی کامل  به محور ها ، معابر، محل های  حساس، آسیب پذیر  و….  منطقه عمومی  سر سپندار، داشتند.

      در شور ستادی  لشگر  که با شرکت  فرماندهان تیپ و ارکان  لشگر تشکیل  گردید، در مجموع  نتیجه گیری گردید  که بهترین  راه  دسترسی  و تک  به ارتفاع1857، نفوذ از  شیار دراو  و تک  به جناح  راست هدف  مذکور  می‌باشد  که هم  دشمن غافلگیر  می‌شود  و هم  به  جناح  ضعیف تر تک  می‌شود. محل استقرار  تیپ های1و2  را در  شیار دراو  که دشمن  در آنجا  حضور نداشت  تعیین کردیم، و طی شناسایی  نزدیکی که  فرمانده  لشگر و اینجانب از شیار دراو  و ارتفاع سرکیارشک انجام دادیم ، محل استقرار  گروه فرماندهی  لشگر را در شیب شمالی  سرکیا رشک  تعیین نمودیم  و دیدگاه  لشگر را  بالای  سر همان قرارگاه  تاکتیکی در روی خط الراس  ارتفاع سرکیارشک قرار دادیم. از محل دیدگاه تعیین شده، که در  واقع  در سمت شمال غرب  ارتفاعات  سرسپندار  و ارتفاع1857  که در واقع ضلع  و ارتفاعات  شرقی  شیار  دراو  را تشکیل  داده بودند، دید بسیار عالی  و کاملی نسب به جناح  چپ دشمن  و به طور کلی  منطقه  مرحله سوم  عملیات   داشت. طی 48 ساعت،  با کار فشرده  محل گروه فرماندهی و دیدگاه لشگر  تهیه  و آماده گردید، که حدود هفت سنگر  با لودر  تعبیه شد.  با توجه به کمبود شدید  زمان نتوانستیم  سقف آن ها  را محکم نمائیم ، و لذا  فقط سقف  آن ها را  با پلیت پوشاندیم.

منبع: مدیریت تاریخ شفاهی

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده