خاطرات امیر زوالت از عملیات قادر
بخش دوم: وضعیت جغرافیائی منطقه منطقه سیدکان، در منتهی الیه شمال شرق عراق، در مجاورت مرزهای ایران(در غرب ایران و در جنوب ترکیه)قرار دارد. از نظر جغرافیائی دارای شرایط خاص و پیچیدگی زیاد، شامل صعب العبور بودن، وجود کوه های مرتفع و پوشیده از برف بود.

آب و هوای آن به استثناء مناطق غربی، سایر مناطق جزء سردترین و برف گیر ترین مناطق عراق به شمار می روند. دسترسی به قلل ارتفاعات از سمت ایران با شیب تند و از طرف عراق با شیب نسبتاً ملایم می باشد.

شناسائی منطقه عملیاتی قادر توسط گروه فرماندهی لشگر 23

     به منظور شناسائی منطقه عملیات، فرمانده لشگر 23، سرهنگ آبشناسان یک تیم شناسائی با ترکیبی از فرماندهان تیپ های 1و2و3، روسای ارکان 2و3لشگر و سه نفر از نیروهای اکراد بازرانی را سازماندهی نمود، و از صفر مرزی به صورت پیاده و با راهنمایی  و هدایت اکراد بازرانی از منطقه عملیات و به ویژه محور و اهداف تعیین شده لشگر شناسائی نزدیک به عمل آوردند، به طوری که تا عمق منطقه به سمت غرب تا منطقه حیات(با فاصله 45کیلومتری)با راهنمائی های نیروهای کمبا نفوذ و طی پنج شبانه روز، شناسائی های لازم و دقیقی را به عمل آوردند. فرمانده لشگر به اینجانب ابلاغ نمود، به منظور هدایت و اداره لشگر و همچنین حفظ تماس و انجام اقدامات لازم برای گروه شناسائی فرماندهی در پادگان پسوه باقی بمانم.

    بعد از مراجعت تیم شناسائی لشگر، نتایج شناسائی و بررسی منطقه به طور مشروح به قرارگاه عملیاتی شمال غرب منعکس گردید. یگان های لشگر از تاریخ 19/4/64الی 22/4/64 در مناطق پراکندگی مربوطه شامل؛ منطقه عمومی لولان، خرنه، بیمضرته مستقر گردیدند. زمان اجرای عملیات قادر توسط قرارگاه حمزه، شب 23 تیرماه تعیین و ابلاغ گردید، به همین منظور و در جهت انجام آخرین هماهنگی های لازم، در اجرای دستور فرمانده قرارگاه شمال غرب(حمزه)با فرماندهان یگان های عمده با سرهنگ حسن آبشناسان فرمانده لشگر 23نیروهای مخصوص، سرهنگ محمد علی ایرانی فرمانده تیپ 1لشگر 77، شهید محمود کاوه فرمانده تیپ ویژه شهداء سپاه پاسداران، سرهنگ محمد علی ظهوری فرمانده لشگر 64پیاده، فرمانده توپخانه لشگر 64، در بعد از ظهر روز 23تیرماه، در قرارگاه حمزه در ارتفاع کارگازین حضور یافتند، تا آخرین هماهنگی لازم انجام و از آمادگی اجرای عملیات توسط یگان ها اطمینان حاصل شود. فرمانده قرارگاه، سرهنگ سید حسام هاشمی قبل از شروع جلسه مذکور و به هنگام گرفتن وضوء  در محل تانکر آب، بر اثر اصابت ترکش توپ دشمن به شدت از ناحیه شکم مجروح گردید، و با توجه به وخامت جراحت، به سرعت نسبت به تخلیه ایشان توسط آمبولانس و سپس بالگرد به بیمارستان ارومیه اقدام گردید. این در حالی بود که ساعت00:30 شب مرحله اول عملیات قادر شروع می گردید. فرماندهی نیروی زمینی مقرر نمودند که سرهنگ علی رضا سنجابی جانشین قرارگاه شمال غرب وظایف فرماندهی قرارگاه شمال غرب را، تحت نظارت مستقیم فرماندهی نیرو تا بهبود و مراجعت فرمانده قرارگاه شمال غرب انجام دهد. در واقع بعد از مجروح شدن سرهنگ هاشمی، فرماندهی نیروی زمینی شخصاً عملیات قادر را  هدایت و نظارت می کرد.

وضعیت دشمن

     سپاه یکم ارتش عراق با استقرار قرارگاه تاکتیکی در منطقه عمومی دیانا با زیر امر داشتن لشگرهای 23و 33پیاده:

الف_ لشگر 33پیاده، مستقر در منطقه عمومی سید کان و دیانا با زیر امر داشتن تیپ های 603، 438 و 5پیاده، تیپ 1 کماندو، تیپ 33عشایری، تیپ 2کماندوئی حطین تیپ 303 قارسیه،  سه گردان جیش الشعبی، یک گردان الخفیفه، یک تیپ زرهی، گردان کماندوئی شرق دجله، تیپ گارد ریاست جمهوری، عناصری از لشگر2پیاده کوهستانی، تعداد 2000نفر نیروهای نامنظم عشایر

ب_ لشکر 23پیاده؛ مستقر در محور حاج عمران- رواندوز، با زیر امر داشتن تیپ های 431، 433، 437، 604، 91 و 97پیاده، یک گردان تانک، یک گردان مکانیزه، چهارگردان شناسائی، پنج گردان توپخانه مختلط و 2500نفر عشایر مسلح

 نیروهای دشمن مستقر در منطقه و محورهای عملیات لشگر 33(منطقه سیدکان و سر سپندار)

1) تیپ 438 پیاده؛ مستقر در ارتفاع سرسول

2) تیپ 5پیاده؛ مستقر در ارتفاعات سرهاجری و گردسینکا

3) تیپ 1کماندو؛ مستقر در ارتفاعات سر سپندار و 1830

4) گردان های کماندو بدر، الجولان، الحمره و گردان کماندو سوم؛ مستقر در ارتفاعات شمال سیدکان

5) یگان های توپخانه مختلط پشتیبانی از یگان های فوق

6) یک گردان زرهی، مستقر در منطقه عمومی سیدکان

ضمناً کلیه یگان های درگیر در منطقه عملیات قادر زیر امر قرارگاه لشگر 33 می باشند.

مدت زمان اجرای عملیات قادر

      عملیات قادر را می توان از نظر زمان طولانی ترین عملیات آفندی آن هم در خاک دشمن و به ویژه در مناطق کوهستانی صعب العبور دانست، از تاریخ 23/تیر/64 آغاز و در تاریخ 18/آبان/64 خاتمه یافت و نزدیک به چهارماه به درازا کشید، که در جهت تجزیه و تحلیل عملیات قادر، به طور مشروح به این موضوع پرداخته خواهد شد.

 

مراحل عملیات قادر

     عملیات قادر در چهارمرحله(سه مرحله آفندی و یک مرحله پدافندی) به شرح کلی ذیل اجراء گردید:

1- مرحله اول: از تاریخ 24/4/64الی 8/5/64 به مدت 15روز حرکت برای اخذ تماس و تأمین خط آبی به منظور محاصره نمودن دشمن، سپس اجرای تک به منظور تأمین خط سبز. مرحله اول به علت کوهستانی بودن منطقه و فواصل نسبتاً زیاد اهداف و همچنین تانک های دشمن خود به دومرحله به شرح ذیل تقسیم گردید:

الف_ تک در ساعت 23:30 مورخه 23/4/64 به منظور تأمین خط آبی

ب _ تک در ساعت 22:30 مورخه 6/5/64 در جهت تکمیل تصرف خط سبز به منظور اهداف تصرف نشده

2- مرحله دوم: از تاریخ 18/6/64 الی 23/6/64 به مدت شش روزاجرا گردید. تک در ساعت 00:30 روز 18/6/64 به منظور تصرف ارتفاعات جنوبی بیره بوک و تأمین محور دارلسلام و هم زمان تک در منطقه عمومی سیدکان.

3- مرحله سوم: از 8/7/64 الی 17/7/64 به مدت هشت روز

الف_ تک در ساعت 03:00 مورخه 8/7/64 به منظور باز پس گیری ارتفاعات 1857 و 1856 سر سپندار و انهدام نیروهای دشمن. (توضیح این که به علت عدم تأمین کامل اهداف یقین شده فوق، در ادامه در ساعت 19:00 مورخ 9/7/64 تیپ 55 هوابرد به منظور باز پس گیری کامل اهداف مذکور، اقدام به تک نمود که، موفق به کسب اهداف مورد بحث نیز نگردید)

4- مرحله چهارم:پدافند از ساعت 24:00 مورخ 17/7/64 در محل ها و محورهای محل استقرار یگان ها

 مرحله یکم عملیات قادر

سازمان رزم

قرارگاه عملیاتی حمزه 1                   قرارگاه عملیاتی حمزه 3                                                                                                                                                                                                          لشگر 23 نوهد                            تیپ 1 لشکر 77        

تیپ2 لشگر 28

نیروهای کمبا 11(اکراد بازرانی عراقی) با تعداد 1000نفر

قرارگاه، حمزه2

تیپ ویژه شهدا سپاه

گردان تکاور لشکر 64پیاده

یک تیم عملیاتی ب نیروی مخصوص

نیروهای کمبا 11(150نفر)

خلاصه وقایع مرحله یکم عملیات

     در این مرحله، به جز ارتفاع 1830 سرهاجری سایر اهداف تامین و عملیات با موفقیت اجراء گردید؛ ازجمله ارتفاع سر سپندار، باشکین، بر برزین، حصار رو ست و…

     تیپ 1 لشکر23، ارتفاعات 1857 در مجاورت ارتفاع حساس 1636( سرکوب و مشرف کامل به سیدکان و پادگان آن) را تصرف نمود. تیپ2لشکر23، ارتفاعات، گردشوان و باشکین که در مجاورت ارتفاعات سرهاجری(1830)می باشد را تصرف نمودند، تک گردان 172 به ارتفاع سرهاجری با توجه به شیب تند آن از سمت خودی و مقاومت شدید دشمن، با وجود تلاش فراوان گردان مذکور به نتیجه نرسید.

     تیپ 1 لشکر 23 در تاریخ 26/4/64 مجدداً برای تأمین ارتفاع 1636 سرسپندار تک نمود و تا نزدیکی مواضع محل استقرار نیروهای دشمن پیشروی کرد، که به علت مقاومت شدید ، وارد شدن احتیاط و همچنین حجم بالای آتش دشمن، به ناچار درگیری را قطع نموده و به مواضع اولیه خود برگشتند. در این مرحله از تک و عملیات، تیپ 1 لشکر 23 متحمل 22نفر مجروح و 25نفر شهید و مفقود الاثر گردید. تیپ 2 لشکر هم از ساعت 12شب 26/4/64 مجدداً به ارتفاع سرهاجری(1830)تک هماهنگ شده و سریعی را انجام داد  که تلاش تک شبانه مذکور نیز بی نتیجه ماند.

      در تاریخ 25/4/65 قرارگاه حمزه به لشکر 23 ابلاغ نمود که لشکر 28 از کنترل عملیاتی قرارگاه حمزه 1 خارج و به عنوان قرارگاه حمزه5،  به صورت مستقل و در محور جنوبی منطقه عملیات اختصاص داده شد. دشمن طی روز 25/4/64 به شدت منطقه یگان های مستقر در خطوط مقدم و عقبه منطقه عملیات قادر را بمباران نمود، که رزمندگان با فداکاری، شجاعت و مقاومت سرافرازانه‌ای را به اجرا گذاشتند. با توجه به تلفات و ضایعات تیپ 1، فرمانده لشکر سرهنگ آبشناسان به فرمانده تیپ2 ، ابلاغ نمود ارتفاعات و خطوط پدافندی موقت را در منطقه سر سپندار از تیپ1 تحویل بگیرد و تیپ1 هم بعد از تعویض به منظور بازسازی و ارتقاء توان رزم در منطقه عمومی ناوچه پیما در عقبه مستقر گردید. در پایان مرحله یکم عملیات، برای طراحان عملیات قادر مشخص گردید که برآورد یگان های عمده سازمان رزم مرحله اول عملیات، کفایت شرایط دشمن، صعب العبور بودن منطقه، عدم وجود راه های مواصلاتی و تدارکاتی کافی نبود و ضرورت ورود یگان های اضافی تازه نفس به منطقه به منظور گسترش و تقویت سازمان رزم، اجتناب ناپذیر هست. لذا، یگان های عملیاتی متعددی به شرح ذیل از سایر مناطق عملیاتی جنوب، غرب و شمال غرب به منطقه عملیاتی وارد و تحت کنترل قرارگاه حمزه قرار گرفتند که به شرح زیر به قرارگاه های عملیاتی تابعه اختصاص داده شدند.

ورود یگان های رزمی جدید به منطقه عملیاتی قادر تیپ قدس سپاه پاسداران(4گردان)،(بین خاتمه مرحله اول و قبل از شروع مرحله دوم)

     تیپ قدس سپاه پاسداران از تاریخ 31/4/64 وارد منطقه گردید و قرارگاه حمزه4 را تشکیل داد. ورودپنج گردان سپاهی به منطقه عملیات که سه گردان تحت کنترل عملیاتی لشکر 23، یک گردان تحت کنترل عملیاتی لشکر 28 و یک گردان هم تحت کنترل عملیاتی تیپ 1لشکر77، قرار گرفتند.

      ورود قرارگاه تاکتیکی لشکر 28 و تیپ1 آن در تاریخ 15/5/64 به منطقه عملیاتی قادر، به طوری که با زیر امر گرفتن تیپ2 خود که قبلاً و از شروع عملیات قادر در منطقه بود، قرارگاه حمزه5 را تشکیل داد. قرارگاه عملیات نامنظم رمضان سپاه پاسداران مستقر در حیات از تاریخ 17/5/64 تحت کنترل عملیاتی قرارگاه حمزه قرار گرفت. از تاریخ 4/6/64 تیپ 55 هوابرد شامل پنج گردان رزمی وارد منطقه عملیاتی قادر گردیدند. لشکر 8 نجف (8گردان) سپاه پاسداران و تعداد شش گردان سپاهی(حبیب ابن مظاهر، امام حسین، ابوالفضل العباس، ثارالله، فاطمه زهرا(ع))و گردان ابوذر از تیپ المهدی جمعاً  14گردان، در تاریخ 10/6/64 وارد منطقه عملیات قادر گردیدند و لشکر8 نجف قرارگاه حمزه6 را تشکیل داد.

       با ورود یگان های جدید به منطقه عملیات، شمار کلی استقرار و منطقه مسئولیت یگان ها منسجم تر گردید، به طوری که، خط انتظار پدافندی حمزه 5(لشکر منهای 28 کردستان) از حصار روست تا دامنه جنوبی سرهاجری و خط پدافندی حمزه1 از منطقه بیرکم(ارتفاع سرهاجری)تا سر سپندار و قرارگاه حمزه3  در منطقه لیران جناح راست  (شمال غرب سر سپندار) بود. توضیح این که گردان های سپاهی که وارد منطقه شده بودند، پس از مدت کوتاهی منطقه را ترک و به مناطق قبلی مراجعت نمودند و در مجموع عمل کرد عملیاتی قابل توجهی نداشتند.

 

منبع: مدیریت تاریخ شفاهی هیئت معارف جنگ

انتهای مطلب


 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده