جنگ هوائی روزهای نخست تجاوز رژیم بعثی عراق به ایران و اقدامات متقابل ایران
جنگ ایران و عراق با گذشت قریب به سه دهه از خاتمه جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، این جنگ همچنان کانون توجه کارکنان و تحلیل گران مسائل نظامی قرار دارد و در این باره کتاب ها و مقالاتی منتشر می شود. در این راستا، در اواخر سال 2015 میلادی، «پیر رازو» مدیر موسسۀ تحقیقات نظامی وابسته به وزارت دفاع فرانسه اقدام به تألیف و انتشار کتابی با عنوان «جنگ ایران و عراق» نموده است.

این اثر ابتدا  توسط «نیکولاس الیوت» به  زبان انگلیسی ترجمه و توسط دانشگاه هاروارد انتشار یافته است. مطالبی که در پی می آید بخشی از ترجمۀ  فارسی این اثر 640 صفحه ای از زبان انگلیسی می باشد.

قادسیه صدام

عملیات عراق به طور کلاسیک، با یک حمله به پایگاه های نیروی هوایی دشمن خود شروع می شد. دیکتاتور عراف متقاعد شده بود که نیروی هوایی وی قادر خواهد بود دوباره شاهکار خلبانان اسرائیلی  را خلق کند.

ژنرال  محمد جاسم الجبوری ، فرمانده نیروی هوایی، خواسته های  دیکتاتور (عراق) را دنبال کرد.

در روز  22 سپتامبر 1980 ایستگاه های عملیاتی  برپا شدند. بعد از یک توجیه نهایی، خلبانان عصبی و هیجان زده اما دلگرم، سوار بر 192  فروند هواپیمای  تخصیص یافته  برای اولین موج حمله  در اواخر  صبح  شدند تا در دسته های چهار تا شش فروندی پرواز کنند.

اولین هواپیماهائی که  به هدف خود رسیدند، هواپیماهای Su-20 از کرکوک بودند. آنها پایگاه هوایی نوژه در همدان را در ساعت 13:45 بعدازظهر بمباران کردند. هواپیماهای Su-22 که از موصل برخاسته بودند به پایگاه هوایی تبریز حمله کردند و هواپیماهای جنگنده ای که از بصره برخاسته بودند، پایگاه های هوایی دزفول و بوشهر بمباران کردند. پایگاه هوایی دزفول مورد سنگین ترین حمله واقع شد.

هواپیماهای MiG-23 پایگاه ناصریه، که برای حمله به مواضع زمینی بهینه سازی شده بودند، پایگاه هوانیروز کرمانشاه و چند فروند هواپیماهای MiG-23 و Su-7 مستقر در کوت، فرودگاه های غیرنظامی اهواز و سنندج بمباران کردند

تماشایی ترین حمله در ساعت 14:20 رخ داد، هنگامی که پنج فروند هواپیمای بمب افکن Tu-22 از پایگاه تموز (زمانی که تحت کنترل بریتانیا قرار داشت به نام هبانیه شناخته می شد) در ارتفاع خیلی کم برفراز تهران پرواز کردند.

یک فروند هواپیمای ترابری C-130 و یک فروند هواپیمای سوخت رسان بوئینگ 707 را منهدم کردند و به دو فروند هواپیمای غیر نظامی آسیب های  شدیدی وارد کردند.

در ساعت 14:30، چهار فروند هواپیمای بمب افکن سنگین Tu-16، که در تموز مستقر بودند، با عظمت پشت سر هم برفراز پایگاه هوایی اصفهان دیده شدند.

خلبانان عراقی بمب های خود را در اطراف محوطه پایگاه، بدون هیچ موفقیتی در نابودی باندهای پروازی فرو ریختند. سامانه نشانه روی آنها برای بمباران در ارتفاع کم طراحی نشده بود. پدافند سطح به هوای ایران واکنش نشان داد، هواپیماهای مهاجم را مجبور کرد تا عملیات گریز ناگهانی را اجرا کند. به طور غیرمنتظره ای، رهبر دسته پروازی به یک کوه در آن نزدیکی برخورد کرد، چهار موتور هواپیمای او منفجر شد و به محض برخورد به زمین همانند یک گلوله آتش بود. تصاویر لاشه هواپیما در سرتاسر جهان دیده شد، که گواهی بر شکست تهاجم هوایی عراق بود.

در ساعت 14:40 بعدازظهر، حداقل چهار فروند هواپیمای Tu-22 به پایگاه هوایی شیراز رسیدند.

یک بار دیگر بر روی زمین، هواپیماهای میگ و سوخوی سریعاً با بمب بارگیری شدند. در اواخر بعدازظهر، آنها دوباره برای حمله به چهار پایگاه هوایی نزدیک: تبریز، همدان، دزفول و بوشهر برخاستند. این حملات دقت بیشتری نسبت به حملات پیشین نداشت. نگرانی عمده خلبانان عراقی اجتناب از رویارویی با جنگنده ایرانی بود.

نیروی هوایی  عراق  برای محافظت آنها در برابر یک حمله متقابل ایران، هواپیماهای خود را به اردن و یمن شمالی فرستاد. در پایان روز، نتایج 250 سورتی ماموریت پرواز کم ارزش بودند: فقط چهار هواپیمای دشمن منهدم شده بود (شامل سه هواپیمای ترابری)، در مقابل پنج فروند هواپیما از دست رفت (یک فروند هواپیمای MiG-21، یک فروند هواپیمای Tu-16، یک فروند هواپیمای Tu-22 و دو فروند هواپیمای Su-22).  نیروی هوایی ایران از این عملیات جان بدر برد

به دلیل غافلگیری توسط حمله هوایی عراق و عدم تماس مناسب با فرمانده نیروی هوایی، فرماندهان پایگاه های هوایی ایران که به شدت درگیر احضار نفرات خود بودند، به همراه تجهیزات خود، در بیست و چهار ساعت اولیه نبرد رها شده بودند.

فرمانده نیروی هوایی، سرهنگ جواد فکوری به مهرآباد رفت تا اوضاع را بسنجد و درک شفاف تری از وضعیت به دست بیاورد. صدمات وارد آمده را ارزیابی نمود و طرح کلی پاتک را به استناد از جزئیات دریافتی از یکان های تحت امر هماهنگ کرد. طرح حمله به دشمن هر چه زودتر ضرورت داشت، تا روحیه آن نیرو را بالا ببرد، و همچنین نشان دهد که شیر ایرانی اجازه نخواهد داد بدون هیچ منطقی به او حمله شود.

در ساعت 4:00 صبح روز 23 سپتامبر، پایگاه های هوایی مهرآباد، همدان، بوشهر، تبریز آماده شروع عملیات با 120 فروند هواپیمای فانتوم و 40 فروند هواپیمای تایگرِ تا بن دندان مسلح، بودند. این یک شاهکار پر ابهت بود، که بطور فرضی از وضعیت آشفته نیروی هوایی ایران ارائه می گردید.

یک بار دیگر آنها از کوه های زاگرس عبور کردند، خلبانان تا ارتفاع خیلی کم پائین آمدند و برای حداکثر سرعت پرواز در بیش از 900 کیلومتر بر ساعت، در 20 متری سطح زمین شتاب گرفتند، آنها به طور تئوری تقریباً غیر قابل کشف بودند. در ساعت 6:00 صبح، هواپیماهای فانتوم برخاسته از همدان، اولین هواپیماهایی بودند که به اهداف خود رسیدند: فرودگاه نظامی بغداد، جائی که سه اسکادران هواپیمای MiG-21 در آنجا مستقر بودند.

عراقی ها ضمن غافلگیرشدن، حتی فرصت نکردند تا موشک های سطح به هوای خود را شلیک کنند.

پایگاه هوایی تموز در غرب بغداد به سختی مورد اصابت قرار گرفت. ایرانی ها امیدوار بودند در آنجا به ناوگان هواپیماهای بمب افکن عراق دست یابند. برای مطمئن شدن از موفقیت خود، آنها 16 فروند هواپیمای فانتوم مستقر در تهران و همدان را به کار گرفتند.

چندین فروند هواپیمای فانتوم دوباره به پایتخت عراق حمله کردند، حمله آنها بر روی فرودگاه بین المللی متمرکز شده بود، جائی که آنها تعداد اندکی هواپیمای غیرنظامی، و پالایشگاه نفت الدوره، که سوخت منطقه بغداد را تامین می کرد، منهدم کردند. دیگر هواپیماهای فانتوم، که از بوشهر پرواز کرده بودند.پایگاه هوایی بصره را با دو حمله هوایی پیاپی و نسبتاً موفق مورد اصابت قرار دادند. این هواپیماها دو فروند هواپیمای Su-20 مستقر در آشیانه هایشان را منهدم کردند و به چندین فروند دیگر آسیب رساندند. همچنین آنها چندین نقطه بر روی باند پرواز را مورد اصابت مستقیم قرار دادند. تمامی هواپیماها در این حمله هوایی سالم به پایگاه خود برگشتند، تا بار دیگر به پایگاه های هوایی عراقی حمله کنند.

هواپیماهای جنگنده ایران، یک فروند هواپیمای آنتونف-24  را نابود کردند و به چندین فروند هواپیمای MiG-21 صدمه زدند.

نیروی هوایی عراق، حملاتی  اندک و گاه به گاه علیه پایگاه های هوایی تبریز و بوشهر، بدون هیچ نتایج قابل ملاحظه ای انجام داد. آن نیرو حتی دو فروند هواپیمای MiG-23 از دست داد که توسط هواپیماهای جنگنده ایرانی سرنگون شدند. همچنین پایگاه هوانیروز کرمانشاه را بمباران و تعداد اندکی بالگرد را نابود کرد. هواپیماهای جنگنده برتریِ هواییِ عراق، پروازهای گشت هوایی برفراز پایگاه های خود را افزایش دادند؛ سه فروند هواپیمای MiG-21 بطور تصادفی توسط پدافند هوایی عراق، به سبب یک نقص در دستگاه گیرنده آنها (که گمان برده می شد آنها را به عنوان دشمن شناسایی کرده اند)، سرنگون شدند.

در روز 24 سپتامبر 1980 خلبانان ایرانی  بمب های بیشماری را رها کردند که مستقیما به هدف اصابت نمودند. در کرکوک، آنها با توپ هواپیما یک فروند هواپیمای ترابری An-24، دو فروند هواپیمای MiG-21، یک فروند هواپیمای جنگنده هانتر، که اندکی قبل برای شرکت در ماموریت های آتش پشتیبانی به خدمت بازگشته بود، را زیر رگبار گرفتند. آنها یک فروند هواپیمایSu-22  در بصره و دو فروند هواپیمای Su-7 را در کوت منهدم کردند.            

در سرتاسر این دو روز، خلبانان ایرانی همچنین زیر ساخت نفتی عراق را مورد هدف قرار دادند. آنها پالایشگاه های بغداد و بصره، همچنین چندین انبار سوخت را بمباران کردند و به آنها صدمه رساندند و خط لوله ی  عراق به ترکیه را بمباران  و منهدم نمودند.

پنج فروند هواپیمای MiG-21، پنج فروند هواپیمای MiG-23، و دو فروند هواپیمای Su-22 سرنگون شدند، بدون این که آنها هرگز موشک های اسپارو را ببینند، در آسمان متلاشی شدند.

پس از چهار روز عملیات شدید، آمار نبرد هوایی شانزده به پنج به نفع نیروی هوایی ایران بود.

ژنرال عراقی از روی احتیاط دستور پایان حملات هوایی را صادر کرد، نیروی هوایی عراق حالت پدافندی به خود گرفت. او ماموریت ها را به محافظت از خاک عراق و پشتیبانی از نیروهای زمینی، که اندکی قبل به خاک ایران هجوم آورده بودند، محدود کرد. همچنین او دستور داد هواپیماهای بمب افکن به جای بازگشت به پایگاه های خود در تموز در اطراف شبه جزیره عربستان پراکنده شوند

انتهای مطلب


 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده