نگاهی به حمایت های همه جانبه کشورهای عربی حامی رژیم بعثی عراق در جنگ تحمیلی علیه ایران پروندۀ ویژه(2)
دوست سابق دشمن فعلی مهدی پور صفا کویت نیز یکی از کشورهایی بود که به تأسی از عربستان تمام توان خود برای حمایت از عراق به کار گفت، گرچه پیش از این نیز روابط بسیار خوبی با ایران داشت، اما بلافاصله با حمایت از عراق تمام توان خود را برای پیروزی این کشور به کار گرفت.

 پس از شروع جنگ عراق علیه ایران، بنادر کویت به روی کشتی های حامل تسلیحات به عراق گشایش یافت. در اولین نوبت، حدود 300 تانک لهستانی وارد این بنادر شدند.

جاده های کویت نیز به روی کامیون های عراقی باز شد. این جاده ها هنگام شب به منظور سرویس دهی به وسایل حمل و نقل عراق بسته می شد. برای فرود هواپیماهای عراقی و سوخت گیری در فرودگاه های کویت به منظور هدف قرار دادن بنادر نفتی ایران نیز تسهیلاتی در اختیار آنان قرار می گرفت. روزنامه وال استریت ژورنال در تاریخ 10 مهر 1359 نوشت که طی چند روز، کاروان های مهمی از ارتش کویت حامل سلاح های جنگی و مهمات، وارد عراق شده است. کویت بعداً اعلام کرد که در دو نوبت در فروردین و آبان 1360، مبلغ 7 میلیارد دلار به عراق کمک کرده است. علاوه بر آن، کویت مرزهای خود را برای نقل و انتقال تسلیحات و تجهیزات نظامی و نیز استفاده نظامی در اختیار عراق قرار داد. پس از عملیات خیبر و سقوط جزایر مجنون در سال 1362، دولت عراق با موافقت ضمنی دولت کویت، از دو جزیره وربه و بوبیان، برای کارهای پشتیبانی استفاده می کرد. اما پس از فتح فاو به دست نیروهای ایرانی، دولت عراق واگذاری این جزیره ها را به طور کامل خواستار شد که سرانجام، دو کشور بر سر این موضوع به توافق رسیدند. این جزیره ها در دو سال پایانی جنگ، در اختیار عراق قرار داشتند و بدین ترتیب نیروهای ایرانی صدمات زیادی را متحمل شدند. همچنین دولت کویت پس از تصرف شهر فاو به دست نیروهای ایران، به هواپیماهای عراقی اجازه داد تا با عبور از فضای این کشور، خود را به جنوب خلیج فارس نزدیک کنند و کشتیهای ایرانی را هدف قرار دهند؛ ضمن آنکه ناوچه ها و کشتی های کوچک عراق از آبراه سیبه  بین کویت و جزیره بوبیان  و هلی کوپتر های عراق از فضای کویت عبور می کردند و حمله هایی را علیه ایران انجام می دادند. آنطور که بعدها مشخص شد، تمام کمک های مالی کویت به عراق، در حدود 50 میلیارد دلار بود که بخشی از این مبلغ به اسم وام پرداخت شده بود.

اردن دشمنی همیشگی

 اردن به رهبری ملک حسین نیز از جمله کشورهایی بود که به شدت از حکومت صدام حمایت کرد و پیش از شروع جنگ ایران و عراق با تاکید بر این که عراق یک کشور عربی است بر ضرورت حمایت همه جانبه کشورهای عربی از عراق تاکید کرد.  پیش از شروع جنگ، عراقی ها با حکومت اردن مذاکراتی به عمل آوردند مبنی بر اینکه از بندر عقبه اردن استفاده کنند. طی یک قرارداد سری و با پولی که عراق در اختیار اردن قرار داد، دولت اردن بندر عقبه را مجهز کرد و برای دوران جنگ آماده ساخت. دولت اردن با در اختیار گذاشتن بندر عقبه، راههای مواصلاتی عراق را برای تدارکات لازمه تأمین می کرد.  ملک حسین پادشاه اردن پس از آغاز جنگ نه تنها از دولت های عربی خواست به کمک عراق بشتابند، بلکه صریحا اعلام کرد که ارتش اردن تمامی امکانات خود را در اختیار ارتش عراق قرار خواهد داد. خبرگزاری فرانسه در تاریخ 8 مهر 1359 خبر حضور مستقیم نیروهای نظامی اردن در صحنه جنگ را بیان کرد و گزارش داد که یک تیپ زرهی اردنی مرکب از حداقل 40 دستگاه تانک، برای کمک به نیروی زمینی عراق وارد خاک این کشور شده است.  خبرگزاری آسوشیتد پرس نیز در تاریخ 14 مهر 1359 اعلام داشت: "روز گذشته ملک حسین پادشاه اردن، در پایان سفر خود به عراق اعلام کرد که کشور متبوعش در جنگ ایران و عراق بی طرف نبوده و با تمام قوا از عراق جانبداری خواهد کرد."

 دولت اردن قراردادی با دولت اتریش در مورد خرید توپ های دوربرد برای عراق منعقد کرد. خود ملک حسین نیز چند بار از عراق دیدن کرد و در جبهه های جنگ حضور یافت و گلوله توپی را شخصاً به سوی خاک ایران شلیک کرد که فیلم آن از تلویزیون بغداد پخش شد. همچنین چند هیئت نظامی از جمله تیپ یرموک اردن، به مناطق عملیاتی اعزام شدند. دولت اردن همچنین گروهی از افسران خود را برای اداره واحدهای نیروی هوایی و توپخانه ارتش عراق، به این کشور اعزام کرد و به هواپیماهای عراقی نیز اجازه استفاده از فرودگاه های خود را داد. ارتش عراق با اتکا به حمایت دولت اردن بود که هواپیماهای خود را در پایگاه اچ 3 نهاد که در نهایت با حمله غافلگیرانه هواپیماهای فانتوم ایران به طور کلی منهدم شد.

صدام و حکومت فراعنه

 آغاز جنگ ایران و عراق در سال 1980 و حمایت حکومت مصر از صدام و فرستادن سربازان مصرى به جبهه هاى جنگ بر ضد ایران، عامل دیگرى براى عمیق تر شدن اختلافات میان ایران و مصر شد. جنگ ایران و عراق که در پى بلندپروازى هاى صدام بروز کرد، در میان طراحان دیپلماسى مصر به عنوان سپر دفاعى جهان عرب در برابر توسعه انقلاب ایران تعبیر شد و مصرى‏ها که بعد از امضاى قرارداد صلح با اسرائیل خود را مطرود جهان عرب یافته بودند، تلاش خود را به کار بردند تا از جنگ ایران و عراق وسیله اى براى بازگشت خود به صف بندى جدید اعراب بر ضد "ایران انقلابى" بسازند.

  دولت مصر به انحای مختلف از جمله ارسال سلاح و تجهیزات نظامی، عراق را کمک می کرد. طبق قراردادی که بین دو کشور به امضاء رسید، مصر متعهد شد تولیدات کارخانه های اسلحه و مهمات سازی خود را در اختیار رژیم عراق قرار دهد. همچنین مصر، ایران را تهدید به دخالت مستقیم در جنگ کرد. اوایل جنگ، دولت مصر تأمین کننده نیازمندی های تسلیحاتی ساخت روسیه عراق بود و خلأ قطع ارسال قطعات و لوازم یدکی از طرف دولت روسیه برای عراق را پر می کرد. رژیم مبارک مقادیر زیادی سلاح و قطعات یدکی در اختیار عراق قرار داد. گزارش ها حاکی از آن بود که در سال 1361، معامله ای به ارزش یک میلیارد دلار و در سال 1364، یک معامله دو میلیارد دلاری بین دو کشور صورت گرفته است. همچنین حدود دو میلیون نفر از متخصصین و کارمندان و کارگران مصری و دیگر کشورهای عربی در عراق مشغول به کار شدند تا دولت عراق مردم را از 18 ساله تا 45 ساله، به جبهه های جنگ بکشاند. این مسئله به گونه ای بود که عده ای از  مصریها در جمع اسرای عراقی در ایران حضور داشتند که در نهایت با حسن نیت ایران در پایان جنگ آزاد شدند.

سربازان سودانی در جنگ

 دولت سودان نیز از جمله کشورهایی بود که در حمایت از رژیم صدام به رهبری جعفر نمیری دیکتاتور وقت این کشور پیش قدم بود. بلافاصله پس از آغاز جنگ معاون اول رئیس جمهوری سودان به بغداد می رود تا درباره اعزام سربازان سودانی برای شرکت در جنگ علیه ایران با مقامات عراق گفت وگو کند.  سودان به دلیل اینکه برخلاف دیگر کشورهای عربی منابع مالی قابل توجهی نداشت، تلاش می‌کرد تا بحث اعزام نیروی انسانی را با جدیت پیگیری کند و البته در مجامع بین المللی نیز در هر کجا که لازم بود در حمایت از رژیم صدام رای خود را به صندوق رای بیندازد.  سودان در اواسط دی ماه 61، صدها نفر از سربازان ارتش خود را به جبهه های جنگ علیه ایران اعزام کرد. همچنین به دستور جعفر نمیری رئیس جمهور سودان در شهر خارطوم پایتخت این کشور و پاره ای از شهرهای دیگر دفاتری جهت ثبت نام برای اعزام نیرو به جبهه های جنگ علیه ایران دائر شد. جعفر نمیری در مصاحبه با مجله الیوسف چاپ قاهره اذعان می دارد که اعزام نیرو به عراق طبق تصمیمات کنفرانس سران عرب صورت گرفته است.  سرلشکر وفیق السامرایی(مسئول اسبق بخش ایران در استخبارات عراق) در کتاب خاطراتش می نویسد: (در جهت کمک به عراق، یمن تیپ پیاده العروبه را به عراق فرستاده بود. اردن نیز نیروی الیرموک را به عراق گسیل داشت و سودان داوطلبانی را اعزام داشت که در جبهه شرقی رودخانه میسان در خط مقدم جبهه فعالیت می کردند."

از 15 کشور اسیر داشتیم

از نخستین روز جنگ تا سال 67 که آتش بس اعلام شد، حدود 72 هزار و 113 نفر از نیروهای مسلح ارتش عراق شامل نیروی زمینی، هوایی، دریایی و جیش الشعبی به همراه 247 غیر عراقی به اسارت نیروهای ایرانی درآمدند.

 در بین سربازان نیز از نیروی های جیش الشعبی یا همان نیروهای مردمی تا سرتیپ و حتی سرلشکر جانشین لشکر و فرمانده تیپ هم دیده می شد.  از نظر مذهبی هم اکثریت آنان را شیعه و سنی و پیروان مسیحیان و کلدانی بودند و از نظر قومیتی کردهای عراقی از کمترین تعداد اسرا بودند.

 کشورهای عربی حامی صدام تنها به حمایت های مالی و نظامی از این دیکتاتور اکتفا نکردند بلکه کشورهایی مانند مصر، سودان و اردن با اعزام نیروهای پیاده عملاً هم پیمان صدام در جنگ علیه جمهوری اسلامی ایران بودند.  در بین اسیران دشمن، تعدای از آنها از 15کشور دیگر برای جنگ علیه ایران به عراق آمده بودند و در طول عملیات های مختلف به دست نیروهای ایرانی اسیر شدند.  این افراد یا به ازای دریافت پول و یا به خاطر عقاید و هم پیمانی با رژیم بعث در جنگ شرکت کردند.  بیشترین این اسرا از اتباع کشور مصر بودندکه حدود 89 نفر را شامل می شدند. لبنان، سودان، سومالی، تونس، مراکش و… از دیگرکشورهایی بودندکه اسرای آنان در ایران نگهداری می شدند.  اسیرانی که تعدادی از آنها در مناسبت های مختلف از جمله اعیاد و یا درخواست سران کشورهایشان آزاد شدند.

قسمت بعدی را هم در آینده نزدیک در سایت ببینید.

منبع: خردنامه همشهری،ویژه نامه پایداری،شماره 148 

استخراج و تنظیم: گروهبانیکم وظیفه شایان کارگذار، زیر نظر مدیریت سایت

 

 

انتهای مطلب


 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده