فرشته نجات سوسنگرد-انتشار مجدد
به مناسبت 26 آبان سالروز آزادسازی سوسنگرد (11) منطقه عملیاتی جنوب با مساحتی بالغ بر 64664 کیلومتر مربع یکی از مناطق مهم و حیاتی و سرنوشت ساز میهن ماست.این منطقه کلیه هستی و عظمت دیرینه خود را به رودخانه­های متعدد (نظیر کرخه - کارون - دز - جراحی - هندیان (زهره) - دویرج - شاهپور - اروندرود ) و زمین­های حاصلخیز و دشت­های وسیع آن و منابع عظیم نفت و گاز و سایر منابع مدیون می باشد.

استان خوزستان در تقسیمات منطقه­ای عملیاتی به سه منطقه تقسیم­ بندی گردیده است این سه منطقه شامل: منطقه شمالی خوزستان دزفول – اندیشمک – شوش و غرب کرخه و منطقه میانی شامل چزابه – بستان – سوسنگرد – هویزه – حمیدیه – اهواز و منطقه جنوبی آن از کوشک طلائیه، حسینیه، پادگان حمید، دار خوین شلمچه، خرمشهر – آبادان می­باشد.

در منطقه میانی خوزستان که دشتی وسیع و حاصلخیز می­باشد و به دشت آزادگان معروف و دارای منابع عظیم نفتی نیز هست رودخانه کرخه از سمت شمالی جنوبی تفسیر مسیر داده و بنام کرخه کور در شعبانی تقسیم و نهایتاً آب آن به هور الهویزه می­ریزد و همانگونه که اشاره شد سوسنگرد از شهرهای مهم و مرکزی این ناحیه است و شعبه ای از کرخه از جنوب آن گذشته و بخشی از منازل و ساکنین که عمدتاً عرب زبان هستند در بخش جنوبی آن ساکن می­باشند و در گذشته منطقه سوسنگرد محل سکونت عشیره بنی طرف (به آنجا کوچ کرده بودند) و هویزه محل سکونت طوایف بنی­سکین و محمودی بوده است، منطقه دشت آزادگان و سوسنگرد که از سه شهرستان مهم بستان، هویزه و سوسنگرد تشکیل شده دارای حدود 5844 کیلو مترمربع مساحت بوده و به دلیل نزدیکی سوسنگرد به اهواز (حدود 60 کیلومتر) دارای اهمیت سوق­الجیشی و نظامی بسیار زیادی می­باشد.

شهر سوسنگرد در تاریخ 24/8/59 به محاصره در آمد و در تاریخ 25 آبانماه نیروهای دشمن وارد شهر سوسنگرد شدند جنگ تن به تن آغاز شد مراتب به اطلاع حضرت امام (ره) رسید و ایشان اوامری به شرح زیر صادر فرمودند:

« من شهر سوسنگرد را سالم و بدون محاصره از فرماندهی نیروی زمینی و فرمانده لشگر 92 زرهی میخواهم لذا ضروری است اقدام لازم ومقتضی به عمل  آید.»

با ابلاغ فرمان حضرت امام (ره) هر آنچه که از نیرو ها در منطقه بودند جان بر کف برای آزادی شهر سوسنگرد اقدام کردند. دستورالعمل توسط فرمانده لشکر 92 بنا به دستور فرمانده نیروی زمینی به یگان های اجرای ماموریت صادر شد.  تیپ 2 زرهی لشگر 92، گروه رزمی 148، گروه دوم جنگهای نامنظم چمران، تعدادی از رزمندگان داوطلب و سپاهیان انقلاب از سمت شرق ( محورحمیدیه –سوسنگرد ) و تیپ 3 لشکر 92 زرهی از سمت شمال، نیروهای رزمنده ژاندارمری نیروهای مردمی سپاه پاسداران گروه جنگهای نامنظم چمران در داخل شهر سوسنگرد دشمن را در جهات مختلف با اجرای آتش توپخانه، هوانیروز، نیروی هوایی، تحت فشار قرار دادند.

سیر تحولات و حوادث از آغاز تهاجم تا بیستم آبان ماه سال 59 در جبهه میانی خوزستان

 یگان­های لشکر 92 زرهی با کمک نیروهای مردمی با استعداد رزمی خود شجاعانه در مقابل نیروهای عراق ایستادگی کردند و ارتش عراق را وادار به تجدیدنظر در گسترش خود نمودند تا جائی که دشمن یگان­های بیشتری از جمله لشکر 6 زرهی را وارد منطقه جنوب نمود، نیروهای عراقی در نوزدهم مهرماه سال 59 از رود خانه کرخه کور گذشته و سر انجام در 22 مهر ماه شهر بستان به تصرف دشمن درآمد و در بیست و هفتم مهرماه نیز مجدداً تپه الله­اکبر در اختیار نیروهای دشمن درآمد و سوسنگرد نیز از سمت­های مختلف مورد تهدید قرار گرفت در نهم آبان سال 59 نیروهای دشمن در دو حمله سنگین در غرب کرخه و پل نادری و در منطقه شمال آبادان و کوی فیاضیه تلاش نمودند در محور شمالی از کرخه عبور و بطرف دزفول پیشروی کنند و در شمال آبادان با عبور از رودخانه بهمنشیر به اهداف بلند پروازانه خود برسند لیکن با ایثار و مقاومت رزمندگان اسلام در هر دو محور با شکست سختی روبرو شدند و لذا دشمن تمام تمرکز و فعالیت خود را به منطقه میانی برای تصرف سوسنگرد معطوف داشت و سوسنگرد صحنۀ نبرد­های خونین در آبان ماه سال 59 گردید و به همین علت تغییر و تحولات و جا به ­جایی هایی در منطقه جنوب از طرف نیروهلای خودی و دشمن به شرح زیر صورت پذیرفت:

·         گروه رزمی 148 پیاده لشکر 77 در اوائل آبان ماه، در حمیدیه مستقر گردید و یک گروهان تقویت شده خود را به حدود ابوحمیظه اعزام نمود.

·         تا اواسط آبان ماه به دستور فرمانده نیروی زمینی تیپ 2 زرهی دزفول + گردان 283 سوار زرهی لشکر 92 که در منطقه غرب کرخه دزفول مستقر بودند به منطقه اهواز جا به جا و در تپه­های فولی آباد مستقر و احتیاط نزاجا را تشکیل دادند.

·         سپاه سوم عراق در مورخه 17/8/59 با صدور دستور عملیاتی به لشکر 9 زرهی + تیپ 12 زرهی ابن ولید در منطقه سوسنگرد ماموریت داد شهر سوسنگرد را تصرف و تامین و محور بستان الله­اکبر، سوسنگرد–حمیدیه –اهواز را تامین نماید و به لشکر 5 میکانیزه ماموریت تامین محور اهواز خرمشهر را محول نمود و لذا بحران در سوسنگرد جدی­تر شد در این دستور دو گردان نیروی مخصوص نیز تحت امر لشکر 9 زرهی داده شد.

·         استقرار تیپ 2 زرهی در فولی­آباد در نوزدهم و بیستم تا بیست و یکم آبان ماه عملی گردید و این تیپ به فرماندهی سرهنگ رزهی امرا…. شهبازی خود را برای نبرد در منطقه آماده نمود.

·         در تاریخ بیست و چهارم آبان 59 نیروهای دشمن در منطقه سوسنگرد از رودخانه کرخه عبور نموده و جاده اهواز سوسنگرد را مسدود و در دو کیلومتری سوسنگرد مستقر گردیدند، ضمناً حدود یک تیپ زرهی از منطقۀ بستان پیشروی و در 10 کیلومتری سوسنگرد استقرار یافتند که با این اقدام عملاً شهر سوسنگرد در محاصره کامل قرار گرفت و از طریق زمین و هوا مورد حملات توپخانه­ای سنگین و بمباران­های هوائی واقع شد و وضعیت مدافعین شهر لحظه به لحظه دشوارتر و تلفات آنان افزایش یافت. همچنین نیروهای دشمن با عبور از پل سابله روبروی قریه بردیه به طرف سوسنگرد پیشروی و با نفوذ به بخش جنوبی سوسنگرد تعدادی از اهالی و مدافعین شامل 15 نفر از نیروهای ژاندارمری و عده­ای پاسدار را به شهادت رساندند و به همین منوال اوضاع هر لحظه بحرانی­تر می­شد. نیروهای دشمن در 25 آبان مجدداً تلاش­های زیادی نمودند تا حلقه محاصرۀ سوسنگرد را تنگ تر نموده و این شهر را به تصرف خود در آورند، لیکن تیپ 35 زرهی آنها که ماموریت داشت در غرب حمیدیه محور حمیدیه سوسنگرد را قطع نماید، با مقاومت یگان­های ارتشی، رزمندگان سپاه پاسداران و نیروهای جنگ های نامنظم شهید چمران مواجه گردید و قادر به اجرای ماموریت خود نشد و نیروهای خودی در این روز حرکاتی به سمت سوسنگرد داشتند و لشکر 92 زرهی با نصب پل در محلی بنام جرگه سیدعلی بر روی رودخانۀ کرخه کور زمینه را برای جا به جائی ها فراهم نمود و گروه رزمی 148 پیاده با عبور ازین پل به سمت سوسنگرد پیشروی نمود و خود را به آبادی گلبهار در شرق ابوحمیظه رساند و یک گروهان مکانیزه از لشکر 92 نیز تحت کنترل عملیاتی این گردان قرار گرفت. در ساعت 15:30- 25/8/59 افراد پیاده دشمن وارد بخش جنوبی سوسنگرد شدند و با رزمندگان هنگ ژاندارمری و نیروی سپاه پاسداران درگیر شدند که تعداد مجروحان در این درگیری بسیار زیاد بود و به سبب انبوه آتش دشمن امکان تخلیه با بالگرد هم نبود، با وجود همه این تلاش­های دشمن، مجموعه اقداماتی که در 25/8 توسط رزمندگان اسلام انجام شد سبب کند شدن حرکت دشمن گردید و تیپ 43 زرهی عراق که ماموریت اشغال سوسنگرد را داشت نتوانست به شهر نزدیک شود و تیپ های 35 و 12 زرهی دشمن نیز نتوانستند اقدامات مهمی انجام دهند، با این وصف سقوط سوسنگرد قریب­الوقوع به نظر  می­رسید و برای دفع حملات دشمن ضمن جا به جائی گروه رزمی 148 به سمت سوسنگرد، تیپ 2 زرهی دزفول نیز با تمام امکانات تا ساعت  20:00 مورخ 25/8/59 در غرب حمیدیه مستقر و آماده اجرای عملیات گردید و در مجموع حرکت نیروهای زرهی و پیاده و پرسنل رزمنده جنگ­های نامنظم شهید چمران به سمت سوسنگرد و استقرار در مناطق مناسب برای در هم کوبیدن نیروهای دشمن و شکست محاصره سوسنگرد همچون طوفانی مهیب، تهدیدی جدی برای نیروهای بعثی عراق جلوه گر شد. لازم به ذکر است که بالگردهای هوانیروز در یک عملیات شجاعانه در این روز 36 دستگاه تانک و تعدادی خودروی حامل مهمات و خودروهای مختلف دیگر را با خدمه آنان منهدم کردند که موجب سر در گمی یگان­ها و فرماندهان عراقی گردید و در نهایت نیروهای خودی برای حمله­ای سرنوشت ساز در روز 26/8/59 آماده شدند.عملیات در ساعات 6:00، روز 26/8/59 آغاز شد و در ساعت 12:00 همان روز حلقه محاصره شهر سوسنگرد شکست و تا ساعت 18:00 نیروهای دشمن از شهر سوسنگرد عقب نشینی کردند.

نقش محوری حضرت آیت الله خامنه­ای در عملیات آزادسازی سوسنگرد

عملیات آزاد‌سازی سوسنگرد از مقاطع  شکوهمند و غرورآفرین و در عین حال مظلومانه تاریخ دفاع مقدس و مقاومت مردمی است. آبان ماه سالروز حماسه آزادسازی سوسنگرد در سال 13۵۹است که حضرت آیت‌الله خامنه‌ای نماینده وقت امام خمینی در شورای عالی دفاع نقش برجسته‌ای در این زمینه داشتند و در شرایطی که بنی‌صدر با کارشکنی‌ها و خیانت‌هایش ساز مخالف می‌زد، حضرت آیتالله خامنه‌ای با همراهی جمعی از فرماندهان ارتش و شهید چمران این حماسه بزرگ را هدایت کردند. این در حالی بود که اگر سوسنگرد آزاد نمی‌شد، شرایط جنگ قطعاً به مراتب سخت‌تر می‌شد.

سرلشگر فیروزآبادی رئیس ستاد کل نیروهای مسلح در خصوص نقش آیت اله خامنه‌ای به عنوان نماینده حضرت امام خمینی(ره) در شورای عالی دفاع می گوید: همت مضاعف آیت­اله خامنه‌ای به عنوان نماینده حضرت امام در شورای عالی دفاع در انجام عملیات آفندی آزادسازی سوسنگرد و خنثی کردن نقش کارشکنانه بنی­صدر (رئیس جمهور وقت) و حاکم کردن فرمان امام خمینی(ره) که به حفظ اهواز و جلوگیری از سقوط حتمی آن انجامید، راه را برای طراحی و اجرای عملیات­های پیروزمندانه فتح­المبین، طریق­القدس و آزادی سرزمین‌های اشغال شده و بیت‌المقدس هموار ساخت.

حماسه‌های دشت آزادگان و بویژه حماسه سوسنگرد پیام‌ها، درس‌ها و عبرت‌های بزرگی دارد. این حماسه‌ها در ۴۵روز آغازین دفاع مقدس اتفاق افتاد .با رسیدن خبر تهاجم دشمن به جبهه‌ها، حضرت آیت­الله خامنه­ای به جبهه‌ها شتافتند و ضمن بررسی اوضاع، با عشق و شوق جهاد، با لباس رزم و سلاح در دست به همراه رزمندگان در رزم و شناسایی شبانه از روز سوم و چهارم جنگ شرکت کردند. ساماندهی ستاد جنگ‌های نامنظم در همین روز‌ها اتفاق افتاد. حضرت آیت­الله­ خامنه­ای در نماز جمعه تهران در آن زمان، فراخوان عمومی دادند و عاشقان اسلام، قرآن و امام و میهن را از سراسر کشور به حضور در جبهه‌ها و دفاع در برابر دشمنانی که در پی ریشه‌کن کردن انقلاب نوپای ملت ایران بودند دعوت کردند و خود دوباره به جبهه و میان رزمندگان و خطوط مقاومت شتافتند و داوطلبان عاشق را سازماندهی کردند. آن روز‌ها در منطقه جنوب و اهواز وضعیت مناسبی وجود نداشت. حضور حضرت آیت­الله خامنه­ای در آن منطقه همه را دور ایشان جمع کرد و ایشان سازماندهی کردند و با نظارت و هدایت میدانی، هسته‌های اولیه مقاومت را در جبهه‌ها تشکیل دادند و رزمندگان و نیز داوطلبان ارتشی را با تعیین فرمانده انسجام بخشیدند.مثلاً رزمندگانی که در شهر سوسنگرد در برابر دشمن مقاومت می‌کردند، حضرت آیت­الله خامنه­ای یک افسر ارتشی را فرمانده آنها قرار دادند، شورای عالی دفاع را در متن مسائل جنگ قرار دادند، این عضو شورای عالی دفاع که در متن جبهه‌ها و در بین رزمندگان حضور فعال داشت، بهترین تصویر را از جنگ برای شورای عالی دفاع می‌آوردند و چشم و دست امام در جهاد مقدس ملت قهرمان شدند و با رساندن اطلاعات به امام خمینی(ره) و ولی‌امر زمان، زمینه اجرای فرامین و تدابیر امام در جبهه‌ها را با همت و تلاش مضاعف فراهم کردند.رهبر عزیز در آن روزهای خون و شهادت با لباس ساده سربازی و کلاه بسیجی در بین رزمندگان حرکت می‌کردند، ایشان که امروز ما را به همت مضاعف و تلاش بیشتر می‌خواند، خود برای امام(ره) این‌گونه بود؛ همت مضاعف در سیره تبعیت از امام، توسط حضرت آیت‌الله‌خامنه‌ای عزیز و تلاش مضاعف در امور جبهه‌ها.

نتایج عملیات آزادسازی سوسنگرد

طبق گزارش لشکر 92 زرهی خوزستان در پایان عملیات آزادسازی سوسنگرد تلفات دشمن بشرح زیر می باشد:

·        کشته و زخمی: 455 نفر،

·        اسیر: 18 نفر،

·        انهدام: 135 دستگاه تانک، 18 عراده توپ، دو دستگاه نفر بر 8  دستگاه خودرو مهمات 

·        به غنیمت گرفتن: پنج دستگاه خودرو مهمات. خسارات وارده به نیروهای خودی:

 

فرشاد نژادخیر

منابع:

1. بررسی و تحلیل عملیات آزاد سازی سوسنگرد، مجموعه مقالات همایش، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، جلد 1و2

2.گزارشات و مستندات خبرگزاری فارس،1391

3.تقویم تاریخ دفاع مقدس (پلهای تسخیرناپذیر) چاپ دوم، جلدسوم، پورداراب سعید، بهروزی فرهاد، مرکزاسناد انقلاب اسلامی

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده