نقش نیروی هوایی ارتش ج.ا.ا درعملیات بیتالمقدس
به مناسبت سوم خرداد سالروز آزادسازی خرمشهر در عملیات بیت المقدس - 7 تنظیم و ارسال: سرتیپ دوم خلبان رضا رمضانی نبردی که از تاریخ دهم اردیبهشت سال 61 به مدت 26 روز در جنوب غربی اهواز انجام گرفت با نام عملیات کربلای 3 طرح ریزی و با نام عملیات بیتالمقدس و با رمز یا علیابنابیطالب آغاز و علاوه بر پایان دادن به 19 ماه اشغال نظامی خرمشهر و مناطق حساسی از خوزستان، ضربهای قاطع به نیروهای بعث و توان و میل جنگجویی آنان وارد آورد. نیروی هوایی ارتش با توجه به وظایف ذاتی خود از قبیل پشتیبانی نزدیک هوایی از طریق بمباران نیروهای

دشمن، تآمین پوشش هوایی صحنه نبرد از جنبه جلوگیری از نفوذ هواپیماها و هلی‌کوپترهای دشمن برای بمباران نیروهای خودی و نیز انجام پروازهای پشتیبانی ترابری جهت نقل و انتقال نیروها و ادوات و نیز تخلیه مجروحین ستاد ویژه عملیات جنوب را در دزفول تشکیل و طرح عملیاتی را با نام «شبح3» جهت انجام عملیاتهای آفندی و پدافندی به مرحله اجرا گذاشت.

نیروی هوایی می‌بایست اطلاعات دقیق از تحرکات یگانهای دشمن در پشت جبهه، آرایش نیروها و نحوه استقرار آنها در مناطق مورد نظر و برآورد و تدبیر پدافندی نیروهای عراقی تهیه می‌نمود تا طراحان عملیات زمینی را در انتخاب بهترین راه‌کار برای آفند در ازای کمترین تلفات راهنمایی نماید. در همین راستا از دو هفته قبل از آغاز عملیات نیروی هوایی ارتش فعالیتهای شناسایی و عکسبرداری از منطقه را شروع و تا ده روز پس از خاتمه مأموریت و آزادی خرمشهر با هواپیماهای شنود  (خفاش)وعکسبرداری هوایی اف4 انجام دادند.
پایگاههای سوم شکاری همدان، چهارم شکاری دزفول، ششم شکاری بوشهر ، منطقه هوایی مهرآباد، منطقه هوایی شیراز و اصفهان، یگانهای پدافندی همدان، دزفول، اهواز و یگانهای اطلاعات و عملیات و گروههای شناسایی و هواپیماهای جمع‌‌آوری اطلاعات خفاش در عملیات بیت‌المقدس حضور داشتند.
با توجه به وضعیت عوارض زمین، صحنه نبرد و وجود پلهای متعدد بر روی رودخانه‌های موجود در منطقه و راه باریک پلها که تحرک را برای دشمن دشوار و زمانگیر ساخته بود موجب می‌شد تا دشمن برای دفاع به نیروی هوایی خود متکی باشد. نیروی هوایی نیز با تجارب حاصله از عملیاتهای ثامن‌الائمه، طریق‌القدس و فتح‌المبین با حضور همواره هواپیماهای اف-14 در آسمان میدان نبرد نقش دفاع موشکی پدافندی را کامل نمود.
در عملیات بیت‌المقدس برابر طرح عملیاتی شبح3 چنانچه لشکرهای 16 و92 زرهی و 21 و 77 پیاده از سنگرهای خود خارج شده و در حال پیشروی بودند مقرر بود نیروی هوایی آمادگی انجام 20 سورتی پرواز بمباران هوایی داشته باشد و در صورتی که این یگانها مشغول پدافند باشند برای شکستن محاصره دشمن و قطع خطوط مواصلاتی آمادگی انجام تعداد 8 سورتی در طول روز داشته باشد
. هواپیماهای اف-14 در دو منطقه ایستایی و یگانهای موشکی زمین به زمین چهار منطقه در بخش دفاع هوایی فعال بودند و هواپیماهای اف-4 و اف-5 نیز فاصله‌های خالی خط دفاع هوایی را پر می‌ساختند تا هواپیماهای دشمن در ارتفاع پایین  نتوانن پرواز ننموده و مبادرت به بمباران نیروهای خود نمایند.
آمار پروازها و اقدامات نیروی هوایی ارتش در عملیات بیت‌المقدس می‌تواند گویای تلاش وایثارکارکنان جان بر کف نیروی هوایی در تمامی زمینه‌های عملیاتی، تعمیر و نگهداری و پشتیبانی عمومی از یگانهای عملیاتی نیروها می باشد.
– تعداد پروازهای شناسایی و عکسبرداری تاکتیکی               22 سورتی
– بمباران مواضع دشمن                                               130 سورتی
– پرواز پشتیبانی رزمی                                                2494 سورتی
– مهمات جنگی مصرف شده                                         حدود 400 تن
– رزمندگان جابه‌جا شده توسط ترابری هوایی                    حدود 10000 نفر
– مجروحین تخلیه شده از منطقه نبرد                            10500 نفر
– هواپیماهای سرنگون‌شده دشمن بعثی                           55 فروند   

یکی از مهمترین و ارزنده‌ترین اقدامات نیروی هوایی انهدام پل نظامی احداث شده دشمن بر روی اروندرود بود که پشتیبانی لشکر 11 ارتش عراق و سایر نیروهای مستقر در خرمشهر از طریق آن صورت می‌گرفت و در مورخه 17/2/61 توسط خلبانان جنگنده بمب افکن نیروی هوایی ارتش (سرهنگ2 محمود اسکندری و ستوانیکم علی اکبر زمانی)، منهدم و مانع فرار نیروهای دشمن از خرمشهر شد و در نتیجه این اقدام شمار زیادی از نیروهای دشمن که قادر به عبور از رودخانه نبودند به اسارت رزمندگان اسلام در آمدند.

از دیگر اقدامات قابل ذکر حمل بیش از 6000 نفر از نیروهای بسیجی از مشهد به امیدیه در طول چند ساعت بود که با هواپیماهای ترابری بود که با توجه به بعد مسافت و زمان انجام آن در نوع خود بی‌نظیر بود.
در این عملیات 4 فروند هواپیمای اف-4 نیروی هوایی ارتش توسط دفاع هوایی دشمن در منطقه نبرد مورد هدف قرار گرفتند که 3 نفر از خلبانان هواپیماها شهید و 3 نفر به اسارت نیروهای بعثی در آمدند و دو نفر دیگر نیز که با چتر نجات فرود آمده بودند با تلاش تیمهای جستجو و نجات از منطقه نبرد بیرون کشیده شده و به پایگاه دزفول منتقل گردیدند.
اسامی خلبانان شهید عبارت اند از :
شهید سرلشکر خلبان  جهانگیر انقطاع
شهید سرلشکر خلبان حسن طالب‌مهر
شهید سرلشکر خلبان چراغعلی امجدیان   
و خلبانان اسیر:    
سرتیپ2 خلبان آزاده منوچهر روادگر
سرتیپ2 خلبان آزاده محمدعلی اعظمی
سرتیپ2 خلبان آزاده حسین علی ذوالفقاری

در یک جمع بندی و به طور اجمال اقدامات نیروی هوائی در عملیات بیت المقدس عبارت بود از:
1- بمباران نیروهای دشمن از ارتفاع بالاقبل از آغاز عملیات  در جهت  وارد آوردن تلفات وتضعیف نیروی دشمن (شهیدان حسن طالب مهر -امجدیان)
2-  تامین آتش پشتیبانی هوایی درحین عملیات همانند آتش تهیه و بمباران نیروهای پاتک کننده
3- انجام عملیات های بمباران قطع خطوط مواصلاتی دشمن وجلوگیری از کمک رسانی به نیروهای درگیر(توسط خلبانان آزاده ذوالفقاری – اعظمی)
2- تامین پوشش هوایی: این امر توسط رادارهای دوربرد در کشف وهدایت هواپیماهای رهگیرشکاری و سایت های پدافندی موشکی و توپخانه ای به همراه سایتهای شنود زمینی و همچنین هواپیماهای سوخت رسان انجام می گرفت: همانطور که میدانید نیروهای زمینی ما 5پل روی رودخانۀ کارون برای عبور نیروهای عمل کننده زدند که حضور شبانه روزی هواپیماهای تامین کننده پوشش هوایی  و طرح های دفاع هوایی در روزهای قبل از عملیات و در حین عملیات جهت جلوگیری از بمباران این پل ها بسیار اهمیت داشته است.
2- انجام عکسبرداری های هوایی پی در پی که نشاندهنده دقیق موقعیت و حرکت ها و جابجای های دشمن میگردید، برای فرماندهان جنگ بسیار اهمیت داشته است .این کار با تدابیر عملیاتی خاص و با بهره گیری از عملیات ترکیبی هواپیماها ی رهگیر اسکورت کننده اف14وایستگاه های شنودی و هواپیماهای سوخت رسان و در یک شریط غافلگیری انجام میگردید تا هواپیمای شناسایی(عکسبردار) اف 4 مورد هدف هواپیماهای دشمن قرار نگیرند
3- حمل ونقل نیروهای تازه نفس از دورترین نقاط ظرف مدت کوتاه به جبهه ها و همچنین انتقال مجروحین به بیمارستانهای شهر های مشهد ،تبریز، توسط هواپیماهای 747 و 707 وهمچنین سی 130

 

منبع:
دفتر پژوهشهای نظری ومطالعات راهبردی نیروی هوائی ارتش ج.ا.ا – مدیریت حفظ آثار ونشر ارزشهای دفاع مقدس

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده