به مناسبت هفته بزرگداشت دفاع مقدس-1
جنگ ایران و عراق چرا و چگونه آغاز شد؟ اقدام ارتش عراق در هجوم سراسری به کشور ایران در پایان شهریور ماه 1359 با هدف شکست سریع انقلاب اسلامی و با زمینه سازی های فراوان سیاسی و نظامی آغاز گردید. باورهای ناصواب هدایت کنندگان آشکار و پنهان یکی از طولانی ترین نبردهای معاصر، آنها را به این نتیجه سراسر اشتباه رسانده بود که در فرصتی اندک به اهداف سیاسی نظامی خود دست یابند.

تاریخ نظامی معاصر در حاشیۀ شرقی بین النهرین همیشه شاهد درگیریهای متعدد و اختلافات مرزی بین حکومتهای همجوار بوده است، عمده ترین جنگهای پیش آمده و قراردادهای منعقده در این منطقه جهت ترک مخاصمه به شرح زیر میباشد:
قدیمی ترین درگیری ها به زمان حکومت عثمانی توسط سلطان محمد دوم پادشاه عثمانی در سال 1453میلادی و تشکیل حکومت سلسله صفوی در ایران در سال 1502م بر می گردد که مدت 400 سال ادامه می یابد. اولین پیمان صلح قرار داد 1555 است که بعد از بیست سال جنگ به امضاء رسید و به دنبال آن (1746)، ارز روم اول (1823)، ارز روم دوم (1847) پروتکل تهران (1911)، پروتکل اسلامبول (1913)، کمیسیون تحدید حدود 1914، قرارداد 1937 و نهایتاً عهدنامه 1975 در جلسه سالانه سران اوپک در الجزیره به امضاء رسید که به قرارداد 1975 الجزیر معروف است.
هر چند تجاوز سراسری ارتش عراق به ایران فاقد عقلانیت و دلیل منطقی است اما عللی برای تجاوز وجود دارد که در اینجا به مواردی از آن اشاره می شود:
1)    تحریک استکبار جهانی به سرکردگی امریکا به دلایل زیر:
             الف- به خطر افتادن منافع امریکا (در منطقه) با پیروزی انقلاب اسلامی
              ب- خشم ناشی از اشغال لانه جاسوسی امریکا(توسط دانشجویان پیرو خط امام)
2)    اوضاع سیاسی ایران و حاکمیت ضعیف دولت موقت که تا سقوط بنی صدر موجب تضعیف جمهوری اسلامی ایران در این زمینه گردید.
3)    اوضاع نامناسب اقتصادی ایران، بر اثر تحریمهای اقتصادی گسترده و اثرات ناشی از انقلاب و کاهش فروش نفت و…
4)    اوضاع نظامی نابسامان ایران که توان نیروی نظامی را که منحصر به ارتش بود کاهش داده و تدابیر مختلف اتخاذ شده مانند لغو قرار داد خریدهای نظامی، کاهش مدت سربازی و… در این زمینه بسیار مؤثر بوده است.
5)    اوضاع سیاسی عراق با حاکمیت حزب بعث و یکسان سازی(متمرکز کردن) سطوح تصمیم گیری(در شخص صدام) روند ثابتی پیدا نمود و عراق را دریک موضع قدرت قرار داد.
6)    اوضاع اقتصادی عراق نیز بدنبال حمایتهای پنهانو آشکار (کشورهای غربی و منطقه) روند رو به رشدی را نشان می داد که تا آغاز جنگ خلیج فارس این حالت را حفظ نمود.
7)    اوضاع نظامی عراق با گسترش یگانها و تجهیز نیروهای مسلح آن کشور به ادوات و تجهیزات فراوان و پیشرفته، وزنه تعادل نظامی را بین دو کشور ایرن و عراق به سوی عراق متمایل نموده بود.
8)    توسعه طلبی صدام و جلب رضایت امریکا.
9)    حمایتها و پشتیبانی مستقیم و غیر مستقیم کشورهای عربی برای فعال نمودن عراق در خطوط مقدم مقابله با انقلاب اسلامی.
با توجه به دلایل فوق به خوبی می توان اهداف عراق را از آغاز تجاوز سراسری به ایران اسلامی برشمرد:
1)    حاکمیت مطلق بر اروندرود(لغو قرارداد 1975 الجزایر)؛
2)    تصرف جزایر سه گانه تنب بزرگ و کوچک و ابوموسی؛
3)    تجزیه استان خوزستان؛
4)    دست یابی به ارتفاعات غرب کشور به ویژه میمک؛
5)    سرنگونی رژیم نوپای جمهوری اسلامی ایران؛
اقدامات عملی عراق برای شروع تجاوز تا قبل از 31 شهریور 1359
1)    نقض مکرر حریم هوایی، زمینی و دریایی، جمعاً 636 مورد تجاوز از 13/1/1358 الی 30/6/1359  به تفکیک زیر:
•    بهار 85          14مورد
•    تابستان58      11مورد
•    پائیز58          26مورد
•    زمستان58      32مورد
•    بهار59          142مورد
•    تابستان59      411مورد
روند رو به رشد آمار تجاوزات تا آغاز حمله سراسری به خوبی نشان دهنده آمادگی رژیم عراق جهت آغاز این نبرد می باشد.
2)    لغو یک جانبه قرار دا د الجزیر در تاریخ 26/6/59
بدین ترتیب ارتش عراق آمادگی پیدا کرد تا با مهیا شدن زمینه های سیاسی، اقتصادی و نظامی یکی از طولانی ترین جنگهای تاریخ معاصر را (در 31 شهریور 1359 بر علیه انقلاب نوپای اسلامی و ملت ایران) آغاز نماید.
شما می توانید برخی از وقایع روز شمار شهریور 1359 تا آغاز جگ تحمیلی را در مطلب بعدی ملاحظه فرمائید.

منبع:
اطلس نبردهای ماندگار نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده