به مناسبت 25 اسفند سالروز بمباران شیمیایی حلبچه توسط ارتش بعث
فاجعه ای برای بشریت یکی از حوادث رقت بار جنگ ایران و عراق که از آن به عنوان فاجعه انسانی نام برده شده ، بمباران شیمیایی شهر کردنشین حلبچه توسط ارتش بعث عراق است. این اقدام که به تلافی همکاری معارضین کرد عراقی با رزمندگان جمهوری اسلامی انجام شد، منجر به شهادت و مصدومیت هزاران نفر از اهالی کرد منطقه و آواره شدن ده ها هزار نفر دیگر گردید. طبق آمار رسمی، در این اقدام، بیش از پنج هزار غیرنظامی کرد عراقی آنها زنان و کودکان بودند، به شهادت رسیدند.

این حادثه در 25 اسفند 1366، زمانی رخ داد که نیروهای ایرانی سومین مرحله از عملیات بزرگ سالانه ایران موسوم به والفجر 10 را در منطقه دشت حلبچه اجرا می کردند.

شهروندان کرد عراق، از ابتدای جنگ تحمیلی، در طرف ایران قرار داشته و همواره تحت فشار رژیم صدام بودند. همزمان با بمباران شیمیایی مشهور حلبچه، طی عملیات خونین انفال  به فرماندهی نظامی "علی حسن المجید" (معروف به علی شیمیایی)، ناظران بین‌المللی مانند سازمان یونسکو، عنوان کردند که تقریباً تمامی افراد این کشتارجمعی زنان و کودکان بودند. در بمباران حلبچه، نزدیک به پنج هزار نفر درجا کشته شده و حدود ده هزار نفر نیز بر اثر لطمات ناشی از آن، جان سپردند. در این حمله غیر انسانی انواع عوامل شیمیایی جنگی به کار رفت به ویژه اینکه عامل عصبی سارین برای نخستین بار بر ضد انسان آزموده شد. زخمیان این حادثه، از آسیب‌های جدی بلندمدت مانند فلج‌شدن سیستم عصبی، صدمات شدید پوستی، غده‌های سرطانی و آسیب دستگاه‌های تنفسی لطمه دیده‌اند. تولّد نوزادان ناقص‌الخلقه یا دارای نقص عضو و عفونت‌های شدید تنفسی، از پیامدهای آتی این بمباران کم‌سابقه ضدبشری به شمار می‌رود که تنها در عرض یک روز، چنین فجایع عظیمی را پدید آورد. اصولا رژیم بعث پس از ناکامی در دستیابی به اهداف مورد نظر ناشی از تحمیل جنگ ، از جمله فتح سه روزه تهران و جدا ساختن استان خوزستان ، انواع ترفندها و نقض اصول جهانی را در ادامه جنگ به مرحله اجرا در آورد که متاسفانه آنچنان که باید از جانب مجامع گوناگون جهانی مورد پیگیری واقع نشد. در ساعت 11 صبح 25 اسفند 1366، ۵۰ فروند هواپیمای ویژه بمباران ارتش عراق که هر یک به چهار عدد بمب شیمیایی ۵۰۰ کیلویی مجهز بودند در افق غرب آسمان حلبچه ظاهر شدند و بمباران شهرهای حلبچه و دوجیله و مناطق اطراف آن را شروع کردند. بمباران شیمیایی وضعیت عادی شهر و روستاهای اطراف را یک باره و به طور کلی دگرگون نمود.پس از بمباران ، تنها چند دقیقه بعد ، چهره ای متفاوت از شهر و مردم در پیش روی همگان قرار گرفت. در لحظاتی کوتاه بر اثر تنفس گازهای سمی تعداد زیادی از مردم به شهادت رسیدند.خانه ها، کوچه ها و خیابانهای شهر پر از جنازه هایی شد که همچون مجسمه در حالت مختلف در جای خود خشک شده و صحنه های بسیار رقت باری را در جای جای شهر به وجود آوردند. با آغاز بمباران بسیاری از مردم که برای در امان ماندن از انفجارها به زیر زمین منازل خود پناه برده بودند ، به علت سنگینی گازهای سمی و نفوذ به این مکان ها ، تمامی آنها به صورت دسته جمعی شهید شدند. نبود دفاع ضد هوایی مناسب و کارآمد برای مقابله با هواپیماهای عراقی و حضور نداشتن فعال واحدهای خنثی کننده شیمیایی و از سوی دیگر بمباران های پی در پی دشمن ، باعث شد ، تلفات بسیار بیشتر از حد تصور باشد. سرعت و گستردگی بمباران و حجم وسیع تلفات و آوارگی مردم موجب بهت و حیرت دست اندرکاران و فرماندهان حاضر در منطقه عملیاتی والفجر 10 شده بود.
طی سندی که به وسیله ایران به کنفرانس ((خلع سلاح)) سازمان ملل ارائه شد ، تعداد تک شیمیایی عراق از ژانویه 1981 تا مارس 1988 242 مورد حمله با حدود 44 هزار قربانی ذکر شده که هنوز هم با گذشت دو دهه از پایان جنگ ، افزون بر مرگ مصدومان شیمیایی سال های جنگ ، با حدود 700 هزار جانباز شیمیایی مواجه هستیم که بیشتر آنها با عامل تاول زای ((خردل))مصدوم شده اند.
هر چند که این فاجعه توسط جمهوری اسلامی پی گیری میشود اما بسیاری از قدرتهای جهانی که خود در دستیابی رژیم صدام حسین به این سلاح مشارکت داشتند، با نوعی پنهان کاری سیاسی و برای اقناع افکار عمومی بدون نام بردن از عراق در قالب الفاظ و تعابیر کلی استفاده از سلاح شیمیایی را محکوم کردند و حتی برخی از آنان مانند دولت امریکا با نام بردن از ایران در کنار نام عراق به عنوان استفاده کننده از سلاح شیمیایی این جنایت ضد بشری را محکوم کردند و تلاش نمودند تا آن را از پیامدهای عملیات تهاجمی ایران به عراق قلمداد کرده و توجه نمایند.
واکنش غرب به حمله شیمیایی حلبچه
راجر موریس، عضو سابق شواری امنیت ملی امریکا می گوید که استفاده صدام از تسلیحات شیمیایی علیه نیروهای ایرانی و نیز مردم بی گناه سردشت و حلبچه در واقع با تایید وزارت بازرگانی امریکا و با خروج مواد از مرکز کنترل و پیشگیری شهر مناسس در ایالت ویرجینیا همراه با صدور فناوری مواد شیمیایی چون گاز خردل، سیاه زخم، گاز اعصاب وغیره صورت گرفته است.
دکتر کنت بولاک، مدیر کل سابق امور خلیج فارس در شواری امنیت امریکا و مدیر مرکز سیاست خاور میانه اعتراف کرده است ، مسوول بودن ایالت متحده برای ارسال محموله سیا زخم به عراق نیز واقعیت دارد. وی می گوید: نه تنها ریگان در کمک های تسلیحاتی شیمیایی به صدام زیاده روی کرد بلکه با اجازه دادن به عراق برای تولید سیاه زخم و یا سلاحهای میکروبی دیگر، اشتباه فاحشی انجام داد. هوارد تایچر، عضو شواری امنیت ملی امریکا در دولت ریگان فاش کرد: ویلیام کیسی، رئیس وقت سازمان سیا شخصا در مورد تسلیحات اعطایی کشتار جمعی و شیمیایی به عراق نظارت داشته و معادل 5/1 میلیارد دلار تجهیزات حساس در زمینه تولید سلاحهای شیمیایی به عراق تحویل شده است. اروپاییها در این زمینه از ارزیاب امریکایی درس گرفته و کمک های تکنولوژی خود را  این گونه تشریح می کنند: به گزارش مجله اشپیکل چاپ ﺁلمان ، در تاسیسات شیمیایی که شرکت های ﺁلمانی در سامره ساخته بودند، مواد شیمیایی بسیار مرگبار ((تابون))تولید شد.
کارشناسان ﺁلمانی همچنین گفتند که سه کارخانه فروخته شده به عراق قادر به تولید اسید سیائیدریک غلیظ و فشرده می باشد که در تولید سلاح شیمیایی استفاده می شوند.
رژیم عراق در سال 61 با کمک شرکت های شیمیایی ﺁلمان غربی به نام ((دری رایخ)) و شرکت ((کارل گلب)) تولید گازهای شیمیایی را در شهرهای سماوه و سامرا شروع کرد و همچنین شرکت شیمیایی فیلیپس باتولید 500 تن((تودی گلیکول))ماده ای اولیه برای تولید ماده سمی خردل ساخت و شرکت وست در هامبورگ با سرمایه گزاری 200 میلیون دلاری در عراق توانست ماده شیمیایی ((فسفرتری کلراید)) که می توان با ان گاز اعصاب (تابون و سارین )ساخت، تهیه نمود.
هفته نامه فرانسوی ((VSP)) در گزارشی فاش کرد دو شرکت ﺁلمانی به نام های ((B.V))و ((Kbc)) موادی را به عراق داده اند که این مواد در کارخانه ای در شمال بغداد به گازهای خطر ناک شیمیایی تبدیل می شود.
انگلیسی ها نیز با مشارکت در این اقدام جنایت کارانه،  محموله شیمیایی را از بندر لیورپول به قصد عراق ارسال می کنند که این کشتی در بندر نرماندی فرانسه دچار سانحه شده و محتویات چهار گالن ازاین مواد در آب پخش می شود ودولت فرانسه با اعلام وضعیت فوق العاده ساکنان بندر را سریعا تخلیه می نماید و جالب تر از همه اینکه ﺁلمانی های متمدن واهل دموکراسی وحقوق بشر، اطلاعات پزشکی مجروحان شیمیایی ایران را به موسسات تحقیقاتی خود و کشور عراق برای اصلاح ترکیبات شیمیایی هدیه می کنند.
((روزنامه فرانفکورتر روند شاو)) چاپ ﺁلمان (اسفند 1376) در گزارشی با عنوان ((یاداوری و تاکید بر گناه ﺁلمان در حمله شیمیایی بر ضد مردم عراق و ایران )) به قلم ((ادگار ﺁوت)) نوشت: در 16 مارس 1988 میلادی تنها در حلبچه پنج هزار نفر کشته و هفت هزار نفر مجروح شدند واهالی این شهر اکنون از سرطان پوست٬ بیماری های مجاری تنفسی، معده و روده رنج می برند و بسیاری نیز حتی تغییر قیافه یافته اند. این روزنامه می افزاید سقط جنین در این مناطق به شدت افزایش یافته و بیشتر نوزادان ناقص الخلقه به دنیا می ﺁیند. به نوشته این روزنامه در این شهر از گازهای خردل و اعصاب ساخت ﺁلمان استفاده شده است.
((هایکو کافمان)) سخنگوی سازمان طرفداران پناهندگان ﺁلمان گفته است: هیچ کشوری مانند ﺁلمان، عراق را این اندازه در احداث تاسیسات و زرادخانه های تولید سلاح شیمیایی یاری نکرده است. وی اظهار می دارد٬ در طول سالهای 1982 تا 1986 عراق 625 میلیون دلار تسلیحات کشتار جمعی و شیمیایی از ﺁلمان دریافت کرده است. از مجموع مقالات اروپایی و خصوصا ﺁلمانی این حقیقت بدست می اید که 170 شرکت ﺁلمانی و موسسه تحقیقاتی به عراق کمک شیمیایی و تکنولوژی کرده اند که مهمترین آنها می توان به شرکتهای ((کارل کوبک)) ٬((پیلوت پلافت )) و((واتر ابخیزینگ تریدینگ)) اشاره کرد. یادآوری میشود که اقدامات جنایت کارانه و ضد بشری ارتش رژیم بعث عراق در طول سال های جنگ تحمیلی در ابعاد مختلف مانند بمباران و موشک باران مناطق مسکونی، دستگیری غیر نظامیان به عنوان اسرای جنگی تخریب منازل مسکونی و … به وقوع پیوسته است که بمباران شیمیایی حلبچه یکی از موارد و تاسف بارترین آنهاست.

گرد آوری: فرشاد نژادخیر

منابع:
1 . صف ، ماهنامه ارتش جمهوری اسلامی ایران ، شماره 353 ، 1388
2. آغاز تا پایان ، بررسی وقایع سیاسی ، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ 1379
3. فصلنامه تخصصی مطالعات دفاع مقدس نگین ایران ، شماره 44 بهار 1392
4. فصل نامه سیاست خارجی بهار ۱۳۶۷

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده