• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

به مناسبت 2فروردین سالگرد عملیات فتح المبین


مقدمه ای بر عملیات فتح المبین                                                          سرتیپ سید ناصر حسینی- سرهنگ علی سجادی انصاری
مقدمه:
سنّت حسنه ای است که در سالروز هر یک از عملیات های بزرگ وافتخار آفرین دفاع مقدس کارشناسان وصاحب نظران نظامی به آنها می پردازند واز جنبه های مختلف این عملیات ها را مورد بررسی وارزیابی قرار می دهند.

به مناسبت 2فروردین سالگرد عملیات فتح المبین،جنگ،دفاع مقدس،ارتش،هیئت معارف جنگ،شهید صیاد شیرازی،جنگ ایران و عراق

یکی از این عملیات های بزرگ که به هنگام اجرا در سال 1361، تحسین دوست ودشمن را بر انگیخت ،عملیات فتح المبین بود که تا کنون بارها وبارها توسط کارشناسان نظامی مورد بحث وبررسی قرار گرفته وشاید کمتر کسی باشد که در باره این عملیات اطلاعات کافی نداشته باشد.

اما شاید تا کنون هیچگاه از این منظر که در این نوشتار به عملیات فتح المبین نگریسته شده، به این عملیات نگاه کرده نشده است.جان کلام در این نوشتار این است که اگر تدابیر صحیح مسئولین وفرماندهان جنگ ونیز ایثار ودلاوریهای رزمندگان ارتش در روزهای آغازین تجاوز ارتش بعث عراق نبود، و سرپل نیروهای خودی در غرب رودخانه کارون حفظ نمی شد، عملیات فتح المبین هم برای اجرا با موانعی اساسی روبرو می گردید.
بعد از ظهر روز31 شهریور 1359، هنگامی که در کمال نا باوری اولین بمب های هواپیماهای عراقی در فرودگاهها و پایگاههای هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران منفجر شد، مسؤلین و رهبران سیاسی و نظامی کشور دریافتند که رجز خوانی ، جنگ روانی و تبلیغاتی رژیم بعثی- صهیونیستی عراق بی مورد نبوده و صدام حسین سناریو و طرح یک حمله سراسری و برق آسا را در سر داشته است. بعدها ژنرال وفیق السامرایی که در زمان جنگ ایران و عراق یکی از عناصر اطلاعاتی ارتش عراق بود ،در کتاب خاطرات خود بنام ویرانی «دروازه شرقی» نوشت: ظهر آن روز صدام حسین با هیبت عشیره ای در حالی که یک چفیه قرمز رنگ به سر داشت و  قطاری فشنگ به دور کمر پیچیده ویک قبضه  تفنگ سیمینوف را بصورت نمادین بر دوش گرفته بود،در مرکز عملیات ارتش عراق در بغداد وارد اتاق جنگ شد و عدنان خیرالله پسر دایی و وزیر دفاع او گزارش داد که: سرورم جوانان بیست دقیقه قبل پرواز کرده اند. صدام در این لحظه گفت: «تا نیم ساعت دیگر کمر ایران خواهد شکست.» ژنرال می افزاید: این حمله سراسری که با تمام توان نیروی هوایی و نیروی زمینی عراق طراحی شده بود، کپی برداری از راهبرد «نبرد رعد آسای» رژیم صهیونیستی در جنگ شش روزه اعراب و اسرائیل در سال 1967 بوده است.
اما آنچه که در طرف ایرانی این نبرد اتفاق افتاد، این بود که خانه آتش گرفته بود و با فرمان روح بخش حضرت روح الله(ره) همه ساکنان خانه برای خاموش کردن این آتش به سرعت وارد معرکه شدند.  امروز وقتی اسناد و صفحات زرین تاریخ روزهای اول دفاع مقدس را ورق می زنیم، در می یابیم که نیروهای مسلح کشور، به ویژه ارتش جمهوری اسلامی ایران ، بی درنگ در جبهه های غرب و جنوب  آرایش تعجیلی گرفته و مقاومت سرسختانه ای را در مقابل دشمن متجاوزآغاز و هدایت کرده اند.
با تدبیر مردان جنگی ایران و براساس شناخت دیرینه ای که از صفحات جنوب و جغرافیای نظامی خوزستان در سوابق یگانهای ارتش در جنوب کشور وجود داشته است ، فرماندهی این جبهه (جبهه جنوب) به سه قرارگاه؛ در جنوب خوزستان به مرکزیت آبادان بنام (قرارگاه اروند)، قرارگاه جبهه مرکزی در اهواز (دانشگاه جندی شاپور) که بعدها دانشگاه شهید چمران نام گرفت و قرارگاه جبهه شمالی خوزستان به مرکزیت دزفول تقسیم می گردد.
تدبیر سنجیده و قابل قبول دیگر این بود که در آن اوضاع نابسامان و آشفته اول انقلاب که ارتش هنوز از طرح اتهام کودتای حساب شده و آمریکایی نقاب ، موسوم به کودتای نوژه کمر راست نکرده بود، مسؤلین طراز اول کشور ، خود در این قرارگاهها حضور یافتند تا یگانها، امکانات و تجهیزات نظامی و پشتیبانی کشور را با سرعت بیشتری به سمت جبهه ها بسیج کرده و هدایت صحیح تری را در صحنه نبرد داشته باشند. به همین دلیل به ترتیب، سرهنگ فروزان فرمانده وقت ژاندارمری کل کشور به عنوان فرمانده قرارگاه اروند در آبادن مستقر شد و روزهای بعد مرحوم سرهنگ شکرریز جانشین دانشکده افسری و سرهنگ دوم حسین حسنی سعدی ، فرمانده تیپ دانشجویان که همراه دانشجویان دانشکده افسری به منطقه شتافته بودند، به ایشان می پیوندند. در جبهه مرکزی خوزستان نیز حجت الاسلام والمسلمین سید علی خامنه ای نماینده حضرت امام(ره) در ارتش و معاون وزیر دفاع (مقام معظم رهبری)، دکتر مصطفی چمران وزیر دفاع و سرتیپ ولی الله فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش حضور می یابند و در جبهه شمالی خوزستان رئیس جمهور ابوالحسن بنی صدر (معزول) و سرتیپ قاسمعلی ظهیرنژاد فرمانده نیروی زمینی مستقر می گردند.
با یک کارشناسی وارزیابی تخصصی مشخص می شود که از نظر نظامی اهمیت این سه جبهه به ترتیب ؛ جبهه شمالی  ، جبهه مرکزی و سپس جبهه جنوبی خوزستان می باشد. چرا که اگر دشمن موفق می شد محور دهلران- عین خوش-پل نادری- دزفول را فتح نماید، درواقع ارتباط استان خوزستان را با مرکز کشور قطع کرده بود ودرآن صورت آزادسازی خوزستان کاری بسیار مشکل اگر نگوییم غیر ممکن بود. اهواز نیز به عنوان مرکز استان در درجه دوم از اهمیت قرار داشت و چنانچه دشمن بعثی موفق می شد از محور العماره- بستان، سوسنگرد تا اهواز پیش روی کند، سقوط این شهر به عنوان مرکز استان باعث تقویت روحیه ارتش بعثی و تضعیف موقعیت منطقه ای و بین المللی ج.ا.ا می گردید.  به همین ترتیب جبهه جنوبی نسبت به دو جبهه دیگر از اهمیت کمتری برخوردار بود. بنابراین تدبیر اولیه مقامات و گسترش نیروها برای دفاع و مقابله با تجاوز دشمن در آن مقطع زمانی که منجر به متوقف کردن ماشین جنگی دشمن گردید، اقدامی سنجیده ارزیابی می گردد.
اکنون آنچه که در این نوشتار مورد بحث قرار میگیرد اقداماتی است که ماه اول جنگ در جبهه شمالی خوزستان توسط رزمندگان اسلام و یگانهای ارتش جمهوری اسلامی ایران انجام گرفته و مقدمات وشرایط لازم را برای اجرای عملیات غرور آفرین فتح المبین در سال دوم جنگ فراهم نموده است.
ارتش متجاوز رژیم بعثی- صهیونیستی عراق پس از بمباران192فروندی نیروی هوایی این کشور در روز 31 شهریور 1359، روز اول مهرماه حمله زمینی خود را با 12 لشگر و 15 تیپ مستقل در قالب سه سپاه از جبهه های جنوب و غرب در محورهای هشت گانه شلمچه- خرمشهر- آبادان، چزابه- سوسنگرد- اهواز، فکه- عین خوش- پل نادری(کرخه)- دزفول، موسیان- دهلران- ملاوی، بدره- مهران- ایلام،نفت شهر- سومار- گیلانغرب، قصر شیرین- سرپل ذهاب- کرمانشاه، سلیمانیه- مریوان- سنندج، از مرزهای جمهوری اسلامی ایران گذشت و تجاوز خود را آغاز کرد.
کارشناسان نظامی معتقدند؛ حساس ترین معبر نفوذی که می توانست دشمن بعثی را به اهداف خود نایل کرده و راهبرد اصلی او را محقق نماید، معبر شمالی خوزستان بود. دشمن با استفاده از این راهکار قصد داشت با تسلط بر جاده اندیمشک اهواز ،ابتدا ارتباط مرکز استان را با مرکز کشور قطع کرده و با اشغال پایگاه هوایی دزفول، پادگان تیپ2 دزفول از لشگر92 و نهایتاً پشتیبانی منطقه 2 دزفول با کلیه انبارهای مهماتی و سایر اقلام دفاعی ،منطقه خوزستان را به طور کلی خلع سلاح نماید.اختصاص لشکر10 زرهی که قوی ترین لشکر زرهی ارتش عراق محسوب می شد به این محور، نشان دهنده هدف اصلی سرفرماندهی ارتش عراق در تصرف خوزستان می باشد.   
مطالعه اسناد موجود از روزهای اول تجاوز عراق علیه ایران نشان می دهد که ارتش متجاوز عراق در یک ماه اول جنگ ،حداقل سه بار متوالی با کلیه امکانات و توان خود برای عبور از رودخانه کرخه و دستیابی به دزفول اقدام نموده است.در ادامه سعی می کنیم به صورت اجمالی تلاش ها ودلاوری های رزمندگان ارتش اسلام برای ممانعت از عبور ارتش بعث عراق از رودخانه کرخه وپیشروی به سمت اندیمشک ودزفول وسایر اهداف در شمال خوزستان را مورد بررسی قرار دهیم. بدیهی است که اگر فداکاری ها واز خود گذشتگی های رزمندگان ارتش اسلام در این محور نبود ، نه تنها امکان اجرای عملیات بزرگ وسرنوشت سازی مانند فتح المبین فراهم نمی شد بلکه اساساً سرنوشت دیگری برای جنگ رقم می خورد.
اولین تلاش ارتش عراق برای عبور از کرخه
اولین مقاومت ها در این محور همزمان با آغاز تجاوز سراسری عراق به ایران اسلامی شکل گرفت."گردان 283 سوارزرهی لشکر 92 زرهی اهواز درتاریخ 24 شهریور 1359 با گسترش واستقرار در مواضع از پیش تعیین شده ،ماموریت خود را در قالب پرده پوشش آغاز کرد. به دنبال شروع تجاوز ارتش عراق در 31 شهریور 1359 ، گردان 283 سوارزرهی عملیات تاخیری را از مواضع خود در نوار مرزی وبا استفاده از مسیر های مختلف تا مواضع عین خوش هدایت ودر پهلوداری تیپ2 لشکر 92 قرار گرفت."(1)وسرانجام تیپ2 لشکر 92 زرهی اهواز که مسئولیت مقاومت وپدافند از این محور را بر عهده داشت با بهره گیری از نیروهای گروه رزمی 37 وگروه رزمی 138 موفق گردید طی هفت روز مقاومت دلیرانه پیشروی دشمن را متوقف واز عبور نیروهای ارتش عراق از رودخانه کرخه جلوگیری نماید.(2)
بر اثر این مقاومت ،همچنین یگان های لشکر 92 موفق شدند با انجام عملیات تاخیری پیشروی دشمن را از خط مرز تا کرانه غربی رود کرخه به عمق 50 کیلومتر به مدت شش روز به تاخیر اندازند. در روز هفتم نبرد قسمتی از یکان های لشکر در این منطقه، به شرق رودخانه عقب نشینی کردندوقسمتی دیگر ضمن متوقف کردن نیروهای دشمن در غرب رودخانه، با استقرار در مواضع پدافندی سرپلی را برای اجرای عملیات آفندی آینده به هر قیمت ممکن حفظ کردند.
عملیات آفندی ارتش برای توسعه سرپل
به دنبال توقف موفقیت آمیز دشمن در غرب رودخانه کرخه وحفظ سرپل توسط یگانهی لشکر 92 زرهی ،تدبیر فرماندهان نظامی براین قرار گرفت که هرچه سریعتر با اجای یک عملیات آفندی دشمن را از این منطقه به عقب برانند. بر این اساس لشکر 21 حمزه که تا آن زمان درگیر مبارزه با ضد انقلاب در کردستان بود، ماموریت یافت به منطقه جنوب اعزام وبا استقرار در شرق رودخانه کرخه مانع از عبور دشمنبه طرف جاده اهواز –اندیمشک شود.
فشار شدید دشمن درمنطقه خرمشهر وپیشروی نیروهای عراقی به طرف رودخانه کارون در منطقه آبادانودرگیری های گسترده در منطقه بستان وسوسنگرد ایجاب می کردحرکتی علیه ارتش عراق انجام گیرد لذاطرح لشکر 21 بلافاصله پس از دریافت ماموریت از قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش به منظور تصرف تپه های ابوصلیبی خات، سپتون وشاوریه به اجرا درآمد ابتا یک عراده پل پی ام پی به سرعت روی رودخانه نصب گردیدوساعت 0700 روز 23 مهر 1359 در پناه تانک هاکه درپای پل به طرف مواضع عراق یورش میبردند، سربازان جان بر کف حرکت خود را آغاز کردند وبه این ترتیب اولین عملیات نسبتاً بزرگ افندی ایران تنها در کمتر از یک ماه از شروع جنگ به اجرا درآمد.
هرچند این عملیات با پیروزی همراه نبود ونیروهای خودی متحمل خسرات سنگینی شدند اما باقیمانده نیروها همرا با تیپ2 دزفول همچنان سرپل غرب کرخه ومواضع قبلی خود را حفظ کردند.
تلاشی دیگر از سوی عراق برای تصرف سرپل غرب کرخه
در پی عدم موفقیت آفند لشکر21 حمزه در تاریخ 23 مهر 1359 ، این لشکر در شرق رودخانه کرخه استقراریافت وعناصری از تیپ2 دزفول در غرب کرخه برای حفظ سرپل باقی ماندند.لشکر 21 پس از بازسازی وتجدید سازمان، با تحویل گرفتن منطقه سرپل از لشکر92زرهی در تاریخ هفتم آبان 1359 مسئولیت پدافند از منطقه را بر عهده گرفت.
فرماندهان ارتش عراق به تصور اینکه صدمات وارد شده به لشکر21 توانایی مقاومت نیروهای ایرانی را به حدی کاهش داده که بایک حمله می توانند سرپل را تصرف نموده وزمینه را برای عبور از رودخانه فراهم کنند ، در تاریخ نهم آبان 1359 حدود نیمه شب تهاجم سنگینی را آغاز کردند وبا پشتیبانی متمرکز اتش توپخانه به مدت 11ساعت آن را ادامه دادند که به دلیل مقاومت مثال زدنی نیروهای خودی ،دشمن با بر جای گذاشتن تلفات وضایعات فراوان مجبور به عقب نشینی وسرپل حفظ شد.این سرپل همچنان با مقاومت دلیرانه در دست نیروهای خودی باقی ماند تا اینکه در سال 1361 مبنای عملیات پیروزمند فتح المبین گردید.
نقش آتشهای پشتیبانی در حفظ سرپل
1-آتش توپخانه
نقش آتش های پشتیبانی در تمامی دوران دفاع مقدس به ویژه در عملیات های بزرگ بسیار تعیین کننده وسرنوشت ساز بوده است. به هنگام آغاز تجاوز ارتش بعثی نیز از آنجایی که یگان های مانوری به دلیل درگیری درماموریت های پیش از انقلاب وماموریتهای طاقت فرسای مقابله با اشرار وضد انقلاب در کردستان وسایر نقاط مرزی کشور پس از پیروزی انقلاب ،آسیب های جدی زیادی را متحمل شده بودند، یگان های پشتیبانی آتش اعم از توپخانه نیروی زمینی ، هوانیروز ونیروی هوایی از آمادگی رزمی مناسب تری برخوردار بودند وتوانستند نقش بارزی در انهدام نیروهای متجاوز وسد کردن پیشروی او ایفا نمایند.
مدارک موجود واظهارات افسران وفرماندهانی که خود در از روزهای آغازین تجاوز در دفاع مقدس شرکت داشته اند، بیانگر آن است که مقاومت در محور شمالی خوزستان یعنی محوری که مورد بحث این نوشتار است ، به شدت متکی به آتشهای پشتیبانی زمینی وهوایی بوده است.
درخصوص آتش های توپخانه یاد آوری این نکته لازم است که هدایت آتش توپخانه نزاجا متکی بر دیدبانی است واین امر هرچند موجب اجرای آتش های دقیق دیدبانی شده می گردد اما در عین حال   شجاعت ودلیری مضاعفی را به ویژه نزد دیدبانان توپخانه طلب می کند.
ژنرال وفیق السامرایی در گزارش خود به صدام حسین، با مقایسه توپخانه ارتش ایران وعراق ، پس از اینکه به برتری ساختاری توپخانه ایران بر عراق اشاره می کند، باذکر نقطه ضعف اساسی توپخانه عراق می نویسد،"... توپخانه[عراق] آنقدر که از نقشه ها واطلاعات برگرفته از تصاویر هوایی استفاده می کند ، به شلیک هدفدار توجهی ندارد.(منظور وی اجرای آتش دیدبانی شده است که در توپخانه ارتش ایران جایگاه ویژه ای دارد)وبه دیدبانان تکیه نمی کند واین اشتباه است ، چرا که نمی توان فقط به تصاویر هوایی ، با توجه به مقیاس هایشان تکیه کرد. این تصاویر از ارتفاعات بسیار بالا گرفته شده ودقت کافی ندارند."(4)
امیر سرتیپ دوم محمود اعلمی فر که از اساتید برجسته واز چهره های ماندگار توپخانه ارتش ایران است با ذکر خاطرات خود از روزهای اول جنگ می گوید:"...در اولین روزهای شروع جنگ تحمیلی ، استادان مرکز توپخانه در بین مناطق مختلف کشور تقسیم شدند ومن مامور به منطقه جنوب شدم. برابر امریه صادره خودم را به لشکر 92 زرهی اهواز معرفی کردم. آن شهر مورد هجوم ناجوانمردانه رژیم عراق به وسیله گلوله های توپ وموشک قرار گرفته وپادگان آن نیز خسارت های زیادی دیده بود....(5)
امیر اعلمی فر پس از ذکر خاطرات خود درباره چگونگی حضورش در منطقه ومعرفی خود به فرمانده گروه 55 توپخانه وآماده سازی های لازم برای اجرای آتش وداوطلب شدن خودش برای نفوذ به داخل منطقه دشمن به منظور اجرای آتش های دقیق دیدبانی شده ،درباره مقابله توپخانه با تک نیروهای دشمن به منظور عبور از کرخه می گوید:"پس از اجرای عملیات نا موفق نیروهای خودی که قبلا به آن اشاره کردم(عملیات مورخه 23 مهر 1359 لشکر 21)دشمن این جسارت را پیدا کرد که طرح یک حمله علیه یکان های ایرانی را با عبور از کرخه وتصرف شهر دزفول وقطع شاهراه حیاتی جنوب در دستور کار خود قرار دهد......
فرماندهان علی رتبه قرارگاه عملیاتی، با تشکیل چندین جلسه در قرارگاه پایگاه هوایی ، هیچ راه کار مفیدی نیافته بودند وفقط از یگان های در خط مقدم می خواستند که تا آخرین قطره خون خود مقاومت کنند..... درچنین اوضاعی من طرح اجرای آتش توپخانه بر روی دشمن رادر دستور کار قرار دادم.
... توپچی ها منتظرصدای من بودند تا طرح آتش را که خود تهیه کرده بودم ، اجرا کنند.به تطبیق آتش رفتم و تمام وسایل ارتباطی را آماده کردم .آن روز یک روز معمولی نبودوبایستی شبکه های آتش، شبکه های اطلاعاتی ، فرماندهان ودیدبانها در استفاده از این طرح سازماندهی می شدند.... جای تامل نبود ،عبور یگان های عراقی از کرخه به معنای انهدام تمام نیروهای ایرانی اعم از مانوری وپشتیبانی وجدا شدن منطقه جنوب از خاک کشور عزیزمان ایران بود. من بر روی نقشه در جستجوی مواضع جدید یکان های دشمن بودم و طراحی لحظه به لحظه را در دستور کار خود قرار داده بودم. با کسب اطلاعات لازم از دیدبان ها ویگان های خط مقدم ، با اجرای آتش فوری وطراحی قدم به قدم ، موفقیت خوبی به دست آوردم. هنوز سه چهار ساعتی نگذشته بود که با رسیدن خبرکند شدن پیشروی دشمن وسپس درمانده شدن آن ،روحیه نیروها بسیار بالا رفت.
کم کم صدای الله اکبر دیدبان ها وفرماندهان یکان های  خط مقدم ،شادی وتلاش مضاعفی رابه یکان های توپخانه تزریق کردواین در حالی بود که ساعت ها ازشروع عملیات گذشته بود ومن نه گذر زمان را فهمیده بودو نه صدای دیگری جز صدای اجرای آتش را شنیده بودم."(6)
2- آتش های پشتیبانی هوایی
به یقین هرگز نمی توان از مقاوت دلیرانه نیروهای خودی در برابر نیروهای متجاوز عراقی در منطقه دزفول ورودخانه کرخه صحبت کردواز نقش بی بدیل نیروی هوایی ،به ویژه خلبانان تیزپرواز وجان برکف این نیرو غافل شد.در حالی که بی تردید یکی از هدف های اصلی ارتش عراق در محور شمالی خوزستان تصرف پایپاه هوایی دز فول بود اما نیروهای شجاع ومومن این پایگاه دوشادوش سایر همرمان خود در برابر تجاوز دشمن ایستادگی کردند ونقشه های شوم او را نقش بر اب ساختند.
امیر سرتیپ دوم خلیلی یکی از خلبانان قهرمان دوران دفاع مقدس در نوشتار مفصلی در باره چگونگی رزم آوری های دلیر مردان نیروی هوایی وکارکنان پایگاه شکاری دزفول می نویسد:
تیپ 2 زرهی و گروه رزمی 37 زرهی و در رأس آنها گردان شهید کماسی از تیپ 2 زرهی دزفول در دشت‏عباس و عین‏خوش و ... در وضعیت بسیار خطرناکی قرار گرفته بودند. لشکر 10 زرهی ارتش عراق با سازمانی فراتر از یک لشکر معمول زرهی می خواست که موانع را درنوردیده و شهرهای اندیمشک و دزفول و پایگاه هوایی دزفول و پادگان تیپ2 و تاسیسات لجستیکی نزاجا را تسخیر و گلوگاه شمالی استان خوزستان را ببندد.خلبانان پایگاه هوایی دزفول که 107نفر بودند و نامشان در تاریخ دفاع مقدس ماندگار گردید، از روز ششم مهر1359 به صورت جدی هم قسم شدند که با پروازهای کوتاه مدت حداکثر مهمات را بر سر دشمن فرو ریخته و مانع رسیدن او به اهدافش شوند. برابر اسناد موجود در روز 6/7/59 پایگاه با بیشترین آمار پشتیبانی نزدیک هوایی خود که به حدود 50 سورتی رسیده بوده است؛ ادامه‏ی نبرد را در پیش می‏گیرد و تصمیم قطعی بر عدم تخریب و تخلیه پایگاه قطعی می‏گردد، لذا این روز را آغاز "عملیات هوایی غرب کرخه یا جنگ تانک‏ها نامیده‏اند.
شرح عملیات:
خلبانان پایگاه هوایی دزفول با پروازهای کوتاه مدت حداکثر مهمات را بر دشمن فرو می‏ریختند و مانع رسیدن دشمن به اهداف از پیش تعیین شده، می‏گشتند. ضمن این‏که از پشتیبانی آتش جنگنده‏های اف-4 پایگاه‏های همدان و بوشهر، پوشش هوایی شکاری رهگیرهای پایگاه‏های هوایی اصفهان و شیراز و نیز پشتیبانی خدمات رزمی پایگاه‏های ترابری هوایی مهرآباد و شیراز برخوردار بودند.
تیپ 2 زرهی و گروه رزمی 37 و گردان های 183 و 141 با ایثار و مقاومت پیشروی دشمن را به تاخیر انداختند و با پشتیبانی نزدیک هوایی  آنقدر عوامل و تیپ ها و گردان  های لشکر 10 زرهی و لشکر 1 پیاده ارتش عراق را بمباران کردند تا تیپ 2 زرهی به همراه گروه رزمی 37 و گردان‏های شرق کرخه انتقال یافتند.
تعداد سورتی پرواز بمباران هوایی انجام شده در این عملیات حداقل 270 سورتی براورد شده است. همچنین در این عملیات بیش از 498هزارو800 پوند (حدود240 تن) مهمات جنگی مصرف گردید. سرگرد خلبان نصرت دهخوارقانی افسر ارشدی که از پایگاه یکم شکاری مهرآباد به دزفول مامور شده بود، در این عملیات به اسارت دشمن درامد 10 سال رنج اسارت راتحمل نمود.
به این ترتیب ملاحظه می شود که کارکنان نیروی هوایی و به ویژه خلبانان قهرمان این نیرو چه نقش بی بدیلی را دراین نبرد سرنوشت ساز ایفا نموده اند.
3- نقش هوانیروز در عملیات:
قبل از آغاز هجوم سراسری ارتش عراق به مرزهای جمهوری اسلامی ایران در مورخۀ 31/6/59 تعداد معدودی از بالگردهای شکاری کبرا، 214، شنوک و 206 از روزهای قبل از شروع جنگ تحمیلی در پایگاه هوائی دزفول و پایگاه مسجد سلیمان و در فرودگاه اهواز مستقر گردیده بودند. با شروع جنگ تحمیلی، هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران در راستای اجرای امریه های سلسله مراتب فرماندهی اقدام به اعزام تعداد زیادی از بالگردهای کبرا، 214، شنوک و 206 از پایگاههای هوانیروز پشتیبانی عمومی اصفهان، مسجد سلیمان و کرمان به استان خوزستان نمود.
در هفت روز ابتدای جنگ در غرب دزفول و شوش (منطقه مقاومت نیروهای خودی در برابر هجوم ارتش عراق برای عبور از رودخانه کرخه) بالگردهای هوانیروز مجموعاً 835 ساعت پرواز عملیاتی انجام دادند و ضمن تخلیۀ 352 رزمندۀ مجروح به بیمارستان های منطقه بیش از دهها دستگاه تانک و نفربر زرهی ودیگر ادوات خودرویی دشمن را به آتش کشیده و منهدم نمودند و شمار زیادی از نیروهای عراقی را به هلاکت رساندند.
پروازهای بالگردهای هوانیروز در روزهای اولیۀ جنگ تحمیلی به صورت بکاو بکش یعنی پیدا کن و سپس بکش انجام می گردید زیرا مقدار اطلاعات از نیروهای دشمن در حداقل خود قرار داشت و خلبانان مجبور بودند با انجام پروازهای تجسسی مأموریت محوله را در ارتباط با انهدام ماشین جنگی صدام به نحو احسن انجام دهند.
تعداد 18 فروند بالگرد کبرا، 20 فروند بالگرد 214، هشت  فروند بالگرد شنوک، و چهار  فروند بالگرد 206 در این عملیات شرکت داشتند. دو پایگاه شرکت کننده در این عملیات از این قرار بودند: پایگاه پشتیبانی عمومی اصفهان، پایگاه مسجد سلیمان. در مجموعِ 835 ساعت پرواز،352 نفر مجروح تخلیه شدند.(7)
به این ترتیب ملاحظه می شود که نیروهای ارتش جمهوری اسلامی ایرا ن اعم از یگان های مانوری وپشتیبانی آتش باطرح ریزی های دقیق وفداکاری ورشادت در برابر هجوم گسترده ارتش عراق مقاومت نموده وبا حفظ مناطق حساس وحائز اهمیت به ویژه سرپل شرق رودخانه، ضمن اینکه دشمن بعثی را از دستیابی به اهدافش محروم ساختند مقدمات عملیات های بزرگ آتی مانند فتح المبین و بیت المقدس را نیز فراهم ساختند.
پی نوشت ها:
1-مقاله انگشت طلایی ها ، سرتیپ دوم سید مجتبی طهامی ، ماهنامه صف شماره 359 ،ص 56
2-اطلس نبرد های ماندگار نزاجا ،معاونت عملیات ، چاپ سی ام
3-همان منبع
4-ویرانی دروازه شرقی ،سرلشکر وفیق السامرایی، مرکز اسناد وتحقیقات دفاع مقدس، چاپ سوم ،1388 ص 194
5-بازوی مشت آهنین، علی حسین احمدی، ساحادم، 391، ص316
6-همان منبع صفحات 339 تا 342
7-حماسه های ماندگار هوانیروز در دفاع مقدس،اردشیر کریم زاده، نوید طراحان، 1388 ،ص 24 و25

 

1393/12/27 1242 0
قسمت ارائه دهنده: پایگاه اطلاع رسانی
تویضیحات در موتور جستجو
مقدمه ای بر عملیات فتح المبین                                                          سرتیپ سید ناصر حسینی- سرهنگ علی سجادی انصاری مقدمه: سنّت حسنه ای است که در سالروز هر یک از عملیات های بزرگ وافتخار آفرین دفاع مقدس کارشناسان وصاحب نظران نظامی به آنها می پردازند واز جنبه های مختلف این عملیات ها را مورد بررسی وارزیابی قرار می دهند
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015