• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

نقش یگان های پشتیبانی رزمی در فتح خرمشهر-سرهنگ  علی سجادی انصاری (کارشناس ارشد مدیریت امور دفاعی)​(انتشار مجدد)


در روز سوم خرداد سال ۱۳۶۱ جهانیان شاهد یکی از بزرگ ترین پیروزی های نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران بر ارتش متجاوز بعث عراق بودند. در این روز تاریخی رزمندگان دلیر ایران اسلامی با صلابت و اقتدار پس از یک نبرد طولانی ۲۵ روزه فاتحانه وارد خرمشهر شدند و این قطعه از خاک عزیز کشور را از لوث وجود متجاوزان پاک کردند.

 

نقش یکان های پشتیبانی رزمی در فتح خرمشهر،جنگ،دفاع مقدس،ارتش،هیئت معارف جنگ،شهید صیاد شیرازی،جنگ ایران و عراق

  صدام حسین، رئیس رژیم بعثی عراق، که با حمایت تمامی قدرت های شرقی و غربی و نیز پشتیبانی های مالی بسیاری از کشورهای منطقه استحکامات بی شمار و پیچیده ای را برای حفظ خرمشهر تدارک دیده بود، بارها از سر کبر و نخوت اعلام کرده بود که خرمشهر به هیچ عنوان دست یافتنی نیست و اگر نیروهای ایرانی موفق به بازپس گیری خرمشهر شدند، او کلید بصره را به آنان اهدا خواهد کرد.

  در مقابل چشمان حیرت زده جهانیان رزمندگان سلحشور قوای اسلام فاتحانه وارد خرمشهر شدند و شکستی بسیار سنگین را بر دشمن تحمیل کردند، شکستی که ورق جنگ را به نفع ایران بر گرداند و از آن روز به بعد ایران اسلامی در موضع برتر قدرت نظامی قرار گرفت.در ارتباط با چگونگی اجرای عملیات بیت المقدس و نتایج عظیم آن تاکنون مطالب فراوانی منتشر شده است اما یکی از مواردی که علی رغم داشتن اهمیت فوق العاده کمتر به آن پرداخته شده، نقش یگان های پشتیبانی آتش از این عملیات بزرگ و سرنوشت ساز است.
    درهر عملیات نظامی عناصر متعددی ایفای نقش می کنند که عمده ترین این عناصر دو عنصر «مانور» و «آتش» است. بدیهی است عنصر «مانور» توسط یگان های مانوری و عنصر «آتش» توسط یگان های پشتیبانی آتش تأمین می شود. با توجه به این که تاکنون به نقش و معرفی یگان های مانوری عملیات بیت المقدس اعم از نیروهای ارتش، سپاه و بسیج مردمی مکرراً پرداخته شده است، در این مقاله تلاش می شود گوشه ای از تلاش ها، زحمات و ایثارگری های بخش «آتش» ازنیروهای مسلح و بویژه ارتش جمهوری اسلامی ایران تشریح شود.
    ۱ - توپخانه صحرایی
    در تقسیم بندی یگان های توپخانه این یگان ها به دو بخش توپخانه صحرایی و توپخانه پدافند هوایی تقسیم می شوند. توپخانه پدافند هوایی همان گونه که از نام آن برمی آید یگانی است که اهداف آن هوایی است و علیه وسایل پرنده دشمن اعم از هواپیما، بالگرد، هواپیمای بدون سرنشین و... به کار گرفته می شود. اما توپخانه صحرایی به توپخانه هایی گفته می شود که علیه اهداف زمینی دشمن به کار می رود.
    نکته لازم به ذکر دیگر این است که عملیات بیت المقدس در قالب سه قرارگاه عمده فتح، نصر و قدس طرح ریزی شده بود.
    عملیات قرارگاه های سه گانه فوق با آتش سه توپخانه لشکری و دو گروه توپخانه که شامل ۲۹ گردان توپخانه صحرایی با کالیبرهای مختلف بودند پشتیبانی می شد. این تعداد گردان توپخانه دارای دست کم ۵۰۰ قبضه توپ و هویتزر بودند که همزمان بر روی نیروهای عراقی آتش می گشودند.
    یگان های عمده توپخانه شرکت کننده در عملیات بیت المقدس عبارت بودند از:
    - توپخانه لشکر ۱۶ زرهی قزوین (نیروی زمینی ارتش) شامل شش گردان.
    - توپخانه لشکر ۹۲ زرهی اهواز (نیروی زمینی ارتش) شامل شش گردان.
    - توپخانه لشکر ۲۱ پیاده حمزه سیدالشهداء (نیروی زمینی ارتش) شامل هفت گردان.
    - گروه ۲۲ توپخانه (نیروی زمینی ارتش) شامل پنج گردان.
    - گروه ۲۳ توپخانه (نیروی زمینی ارتش) شامل پنج گردان.
    توپخانه های لشکری در پشتیبانی مستقیم قرارگاه های فتح، قدس و نصر و گروه های توپخانه در تقویت و عمل کلی - تقویت توپخانه های لشکری قرار داشتند.(۱)
    سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با استفاده از توپ های ۱۳۰ م م و ۱۰۵ م م که طی نبردهای ثامن الائمه، طریق القدس و فتح المبین از نیروهای عراقی به غنیمت گرفته شده بود چند یگان توپخانه تشکیل داد و در این عملیات به کار گرفت.
    توپخانه نیروی زمینی ارتش به استثنای گردان های سبک ۱۰۵ م م، تا حدودی با کمبود مهمات مواجه بودند و با توجه به ازدیاد مصرف مهمات، جایگزینی سریع آن مشکل و در نتیجه در تدارک مهمات موردنیاز محدودیت وجود داشت، با این حال تلاش شد از طریق دقت در طرح ریزی و هدایت آتش به صورت هرچه دقیق تر از مصرف غیرضروری و بی رویه مهمات جلوگیری به عمل آید. شایان ذکر است که عدم تولید بعضی از انواع مهمات توپخانه در داخل و کافی نبودن تولیدات داخلی از دلایل عمده ایجاد محدودیت در مصرف مهمات بودند.
    با وجود این محدودیت نسبی بویژه در جنگ افزارهای پیشرفته ای مانند توپ های ۱۵۵ م م، ۱۷۵ م م و ۲۰۳ م م خودکششی، یگان های توپخانه نیروی زمینی ارتش در این عملیات نیز مانند همیشه کارایی و آمادگی رزمی خود را به نحو احسن نشان دادند و نقش فعال و اساسی را در پشتیبانی آتش از یگان های مانوری ایفا کردند.
    ۲ - هوانیروز
    یکی از وسایل پشتیبانی آتش که در جنگ های مدرن امروزی نقش اساسی ایفا می نماید بالگرد است. بالگردها چه از نوع هجومی و چه از نوع ترابری تأثیر چشمگیری در موفقیت یگان های رزمی دارند. بالگردهای تهاجمی که مسلح به انواع جنگ افزارها مانند موشک، راکت، توپ و مسلسل هستند، قادرند حجم سنگینی از آتش را علیه نیروهای پیاده، ادوات زرهی، خودروها و حتی مواضع توپخانه دشمن به کار گیرند.
    هم از این روست که این وسیله در سازمان ارتش های پیشرفته دنیا جایگاه ویژه ای دارد و روز به روز به میزان قابلیت و کارایی آنها افزوده می شود. خوشبختانه هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران با دارا بودن ناوگان عظیمی از انواع بالگردهای تهاجمی و ترابری جایگاه بالایی نه تنها در سطح منطقه بلکه در سطح جهان دارد. هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران در عملیات بیت المقدس نیز مانند سایر عملیات های جنگ تحمیلی ماموریت سنگینی را به انجام رسانید. تیزپروازان هوانیروز با انجام ۳۱۵۲ ساعت پرواز و تخلیه چندین هزار مجروح و جابه جایی بیش 7000 نفر نیرو و با پشتیبانی آتش از یگان های مانوری و حمل آماد و انجام پروازهای شناسایی در عملیات بیت المقدس شرکت فعال داشتند. حجم فعالیت دلاورمردان هوانیروز در این عملیات غرورآفرین به اندازه ای بود که چند فروند از بالگردهای این نیرو سقوط کردند و تعدادی از خلبانان و کمک خلبانان قهرمان آنها به درجه رفیع شهادت نایل آمدند.
    ۳ - نیروی هوایی
    نیروی هوایی ارتش به منظور تسریع در هماهنگی های موردنیاز و پشتیبانی هوایی از عملیات ها، ستاد ویژه عملیات جنوب را در دزفول تشکیل داد. این نیرو برای پشتیبانی هوایی از عملیات بیت المقدس طرح موسوم به «شبح ۳» را تهیه کرد که براساس آن برای عملیات های آفندی ۲۰ سورتی(۲) و برای وضعیت های پدافندی هشت سورتی پرواز پشتیبانی نزدیک هوایی پیش بینی شده بود. نیروی هوایی آمادگی داشت تا در مواقع بحرانی با تعداد پرواز بیشتری به یگان های تک ور پاسخ دهد. در این طرح همچنین برای عکسبرداری هوایی، پوشش هوایی منطقه، حمل آماد و نیرو و تخلیه مجروحین پیش بینی های لازم به عمل آمده بود.
    دو هفته قبل از عملیات، نیروی هوایی فعالیت های شناسایی و عکسبرداری از منطقه را شروع و تا ۱۰ روز پس از خاتمه ماموریت و آزادی خرمشهر ادامه داد. در روزهای ۱۱ و ۱۲ اردیبهشت ماه۱۳۶۱، نیروی هوایی از عملیات قرارگاه قدس در جنوب کرخه کور و جفیر پشتیبانی مؤثری به عمل آورد و در نوزدهم همین ماه طی چند ساعت و با استفاده از هواپیماهای سنگین ترابری حدود ۶۰۰۰ نفر از افراد بسیجی را از مشهد مقدس به منطقه حمل کرد که با توجه به بعد مسافت و تعداد افراد و سرعت عمل در نوع خود بی نظیر می باشد.
    خلبانان شجاع و کارکنان فنی و عملیاتی و ستادی نیروی هوایی با ۸۹۰ سورتی پوشش هوایی، ۸۷ سورتی پشتیبانی نزدیک هوایی، ۲۲ سورتی عکسبرداری هوایی و ۸۴۷ سورتی ترابری هوایی و حمل صدها نفر مجروح و نیز مصرف بیش از ۴۸ هزار پوند انواع مهمات اعم از بمب، موشک، راکت و... در پیروزی رزمندگان اسلام نقش ارزنده ای ایفا کردند. همچنین سامانه پدافند موشکی این نیرو و سایر یگان های پدافند هوایی حدود۶۰ فروند از هواپیماهای جنگی ارتش عراق را سرنگون ساختند.
    ۴ - مهندسی رزمی
    با توجه به وسعت منطقه نبرد و نیاز به عبور از رودخانه کارون و استحکامات و موانع و مواضع پدافندی دشمن، اجرای عملیات بیت المقدس نیاز به تهیه و تدارک وسایل سنگین مهندسی داشت تا از چنین عملیات گسترده ای به نحو مطلوبی پشتیبانی به عمل آید. گردان های مهندسی رزمی لشکرهای ۱۶ و ۹۲ زرهی و ۲۱ پیاده، گروه ۴۱۱ مهندسی رزمی بروجرد و گردان ۴۱۴ پل از نیروی زمینی ارتش و مهندسی رزمی ستاد پشتیبانی مناطق جنگی جنوب کشور (جهاد سازندگی) و مهندسی رزمی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی عملیات پشتیبانی از یگان های رزمی را برعهده داشتند و نقش ارزنده ای در پیروزی های به دست آمده ایفا کردند. برابر طرح مهندسی تهیه شده، از ماشین آلات سنگین راهسازی که حدود ۳۰۰ دستگاه بود، ۲۱۰ دستگاه در پشتیبانی قرارگاه های فتح و نصر و ۹۰ دستگاه در پشتیبانی قرارگاه قدس قرار گرفت.
    تا آن زمان وسایل موجود برای عبور از رودخانه منحصر به هفت دستگاه پل شناور از نوع پی - ام - پی و یک دستگاه پل - ام - ۴ - ت - ۶ بود. این پل ها به طور کلی در سازمان گردان مهندسی لشکرهای ۹۲ ، ۱۶ و ۸۱ زرهی و گردان مهندسی ۴۱۴ پل شناور منظور گردیده بودند و هریک از لشکرهای یادشده دارای یک گروهان پل شناور پی - ام - پی و گردان ۴۱۴ دارای چهار گروهان پل بود.
    همچنین برای جبران کمبود پل ها، نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران تعداد ۳۰۰ فروند قایق هجومی و تعدادی غواص در اختیار قرارگاه کربلاقرار داد. پس از انجام آموزش ها و تمرینات لازم، برای عبور از رودخانه کارون و استقرار پل های شناور، پنج محل شناسایی و انتخاب گردید که به نام شهیدان بهشتی، رجایی، فلاحی، نامجو و کلاهدوز نامگذاری شدند. از مناطق مذکور سه محل به قرارگاه فتح و دو محل به قرارگاه نصر اختصاص داده شد. برابر طرح تهیه شده برای عبور از رودخانه، با انتخاب محل های غیر متعارف و عریض تر رودخانه جهت نصب پل ها، ضمن داشتن تامین کافی در مقابل بمباران های هوایی و آتش توپخانه دشمن و تسهیل عبور یگان ها، موجبات غافلگیر شدن نیروهای عراقی فراهم گردید.
    ۵ - مخابرات
    علاوه بر تجهیزات مخابراتی یگان ها که برای برقراری ارتباطات تاکتیکی مورد استفاده قرار گرفت، شرکت مخابرات ایران با استقرار خطوط تلفنی اف - ایکس بین قرارگاه کربلا با تهران و سایر نقاط کشور و همچنین واگذاری این قبیل خطوط تلفنی به تعدادی از قرارگاه ها و یگان های عملیاتی که شبکه ارتباطی را توسعه داد، این اقدام شرکت مخابرات ضمن تسهیل ارتباط بین قرارگاه های عملیاتی، این امکان را به وجود آورد تا رزمندگان اسلام بتوانند از درون سنگر با خانواده های خود در تماس باشند. به علاوه تیم اطلاعات الکترونیکی اداره دوم ستاد مشترک ارتش (ایستگاه های رادیویی استراق سمع و پخش پارازیت) و گروه ۰۱ مخابرات نیروی زمینی ارتش برای تقویت شبکه ارتباط و مخابرات قرارگاه عملیاتی کربلابه کار گرفته شدند.
    ۶ - فرماندهی عملیات بیت المقدس
    در خاتمه با گرامیداشت یاد و خاطره تمامی رزمندگان سلحشور شرکت کننده در این عملیات بویژه شهدای گرانقدر آن، یاد سپهبد شهید علی صیاد شیرازی را گرامی داشته و دستنویس ایشان در طرح عملیاتی کربلا۳ (بیت المقدس) را درخصوص فرماندهی عملیات می آوریم.
در این یاد داشت بعد از نام خدا آمده است:
    «این عملیات از قرارگاه کربلا در جنوب هدایت می گردد و با توجه به اینکه:
    ۱ - رهبری این عملیات سرنوشت ساز همچنان به عهده ولی عصر(عج) می باشد، برای حفظ وحدت فرماندهی، مسئولیت فرماندهی و هدایت این عملیات را شخصاً و با توکل به خدا برعهده می گیریم.
    ۲ - چون این جنگ و رزم در راه الله است، پیروزی آن به نام الله و رزمندگان اسلام به ثبت می رسد. ان شاءالله.(۳)»
    
    پی نوشت ها:
1.    عملیات بیت المقدس، بختیاری مسعود.
2.    اطلس نبردهای ماندگار، نیروی زمینی ارتش(مدیریت ایثارگران)
3.    سال اول جنگ، معین وزیری نصرت الله

1393/2/31 1539 0
قسمت ارائه دهنده: پایگاه اطلاع رسانی
تویضیحات در موتور جستجو
در روز سوم خرداد سال ۱۳۶۱ جهانیان شاهد یکی از بزرگ ترین پیروزی های نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران بر ارتش متجاوز بعث عراق بودند.
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015