• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.

بازتاب جهاني عمليات محرم در رسانه ها(1)


بررسي  بازتاب جهاني عمليات محرم (كربلا 5)

در بررسي عمليات بيت المقدس و آزادسازي خرمشهر ملاحظه شد كه جنگ ايران و عراق از آن نبرد به بعد مورد توجه فوق العاده كليه محافل بين المللي واقع گرديد و كشورهاي مختلف به نسبت منافعي كه در برد و باخت هر يك از طرفين اصلي اين جنگ را با دقت بيشتري براي خود در نظر داشتند حساسيتي نسبت به سرنوشت اين جنگ از خود نشان مي دادند و روند جنگ را با دقت بيشتري تحت نظر مي گرفتند و تعبير و تفسيرهاي گوناگوني كه معمولاًدر مسير منافع خواسته هاي هر يك از آنها بود به عمل مي آورند .

جنگ تحمیلی،دفاع مقدس،ارتش،هیئت معارف جنگ،شهید صیاد شیرازی،جنگ ایران و عراق،جنگ

نظر به اينكه بررسي نظرات رسانه هاي گروهي كشورهاي مختلف مي تواند در بررسي و نتيجه گيري كلي جنبه جهاني اين جنگ تحميلي ما را ياري نمايد . خلاصه اي از نقطه نظرهاي ارائه شده از طرف هر يك از محافل بين المللي و كشورهاي مختلف را درباره مراحل مختلف نبرد بازگو مي كنيم تا چگونگي جنبه هاي رواني جنگ در سطح ملي و بين المللي تا حدودي روشن گردد.

عمليات محرم در دهم آبان ماه 1361 در منطقه عملياتي غرب عين خوش به مرحله اجرا گذاشته شد . اولين نظريه اي كه در رسانه هاي گروهي داخلي درباره اين نبرد ارائه شد اين بود كه هدف اين نبرد آزاد سازي 370 كيلومتر مربع از سرزمين ايران كه به مدت بيش از 25 ماه در اشغال نيروهاي متجاوز عراق قرار داشت اين منطقه در غرب رودخانه دويرج و شرق خط مرز قرار داشت . بنابر اعلام اين خبر به وسيله خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران اين خبرگزاري اضافه كرد كه در بين منطقه عمليات پاسگاههاي ايراني بيات ، موسيان ، نهرعنبر ، چم سري ، ربوط ، چم هندي و سميده قرار دارند كه در منطقه اشغالي دشمن واقع هستند كه 30 دقيقه بعد از نيمه شب 11 آبان پاسگاههاي چم هندي ، چم سري و ربوط كه تا خط مرز 7 كيلومتر فاصله دارند به وسيله رزمندگان دلاور ايران آزاد شدند و تپه 290 نيز به تصرف رزمندگان ما درآمد و تا ساعت 7 بامداد روز 11 آبان قسمت عمده مناطق اشغالي دشمن در غرب عين خوش آزاد گرديد .

در آغاز اين عمليات آيت الله طاهري امام جمعه اصفهان ، آيت الله جنتي ، فخرالدين حجازي ، آيت الله حائري شيرازي و تعداد ديگر از روحانيون در قرارگاه قائم حضور يافتند . در جلسه علني مجلس شوراي اسلامي كه در همان روز تشكيل شده بود حجت الاسلام هاشمي رفسنجاني خبر پيروزي رزمندگان اسلام را به اطلاع نمايندگان مجلس رساند .

ساعاتي بعد خبرگزاري جمهوري اسلامي خبر داد كه طبق اظهارات فرماندهي قرارگاه قائم 250 كيلومتر از مناطق اشغالي واقع در منطقه عمليات محرم آزاد شد و علاوه بر اينكه جاده ارتباطي عين خوش دهلران از ميدان ديد و تير دشمن خارج گرديد، جاده مواصلاتي عراق از شهرك طيب به فكه كه به موازات خط مرز كشيده شده در ميدان ديد و تير نيروهاي ايران قرار گرفت . حكومت بعثي عراق كه از برتري قابل ملاحظه نيروهاي ايران به وحشت افتاده و حالت جنون پيدا كرده بود همان شب 150 نفر ديگر از ساكنين شهرهاي عراق را به جرم ايراني الاصل بودن از كشور عراق اخراج و از مرز وارد ايران نمود .

در همان ساعات اول حمله تعدادي از نيروهاي عراقي به اسارت رزمندگان ما درآمدند كه فرمانده گردان يك تيپ 606 عراق نيز جزو آنان بود .

قرارگاه قائم اعلام كرد در عمليات روز 11 آبان ماه نيروهاي دشمن چندين پاتك اجرا كردند كه به جز يكي بقيه آنها دفع شد و قسمت عمده ارتفاعات حمرين واقع در منطقه اين عمليات به تصرف نيروهاي ايران درآمد كه تپه هاي 392 و 300 جزو آن بود اما دشمن موفق شد پاسگاه ربوط را بار ديگر اشغال كند . موفقيت اين عمليات به قدري قاطع به نظر مي رسيد كه در همان روز 11 آبان ستاد تبليغات جنگ از خبرنگاران داخلي و خارجي مقيم ايران دعوت كرد به منطقه نبرد اعزام شوند و پيروزي رزمندگان ايران را از نزديك مشاهده نمايند .

خلاصه عكس العمل محافل خبري جهان در روز 11 آبان ماه از عمليات محرم به شرح زير بود :

مجله الحوادث چاپ لندن به منظور روحيه دادن به ارتش عراق فاش ساخت كه كشور آمريكا علاوه بر گسترش كمكهاي تجهيزاتي به نيروي هوايي عراق از چند روز پيش عكس هاي ماهواره اي تهيه شده از ميدان هاي نبرد جنگ تحميلي را در اختيار ارتش عراق قرار مي دهد و دولت هاي انگليس و فرانسه نيز با تحويل وسايل نظامي پيشرفته مانند هواپيماهاي ميراژ ، دستگاه پدافند هوايي رولاند و موشك اگزوست به عراق اين كشور را بر عليه جمهوري اسلامي ايران ياري مي دهند .

خبرگزاري خليج فارس ضمن انتشار اعلاميه هاي نظامي تحريف شده عراق خبر درهم شكسته شدن حمله نيروهاي ايران را منتشر كرد و در ادامه آن افزود كه نيروهاي عراق همچنان سرگرم دادن درس هاي شايسته به تجاوزكاران (منظور ايران) هستند .

خبرگزاري ليبي خلاصه اطلاعيه هاي نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران را بدون اظهار نظري منتشر كرد .

خبرگزاري رويتر در لندن حساسيت خود را نسبت به چاههاي نفت منطقه عمليات محرم نشان داد و اظهار كرد كه بنا به اظهار مقامات ايراني چاههاي نفت منطقه عين خوش كه در تصرف عراق بود و در طول جنگ از آن بهره برداري مي كرد به تصرف نيروهاي ايران درآمد .

خبرگزاري فرانسه از منامه گزارش داد عراق به كليه شركت هاي كشتيراني بين المللي اخطار كرده است كه از اعزام كشتي هاي تجارتي و نفتكش به بنادر ايران در خليج فارس خودداري نمايند در غير اينصورت حملات نيروي هوايي عراق قرار خواهند گرفت .

خبرگزاري رويتر از بيروت گزارش داد بنا به اظهارات مقامات عراقي حمله اي را كه ديشب نيروهاي ايران آغاز كرده بودند درهم شكسته شد . در اين اطلاعيه از قول سخنگوي نظامي عراق گفته شد كه حمله نيروهاي ايران با شكست كامل مواجه شد و نيروهاي عراقي تمام نيروهاي ايران را مغلوب كردند . البته اين خبرگزاري قسمتي از اظهارات مقامات ايراني را نيز در گزارش خود منظور كرده بود .

خبرگزاري كويت ضمن بيان خلاصه اعلاميه هاي نظامي ايران و عراق گزارش خود را به نحوي تنظيم كرده بود كه مفاد آن حاكي از برتري كامل نيروهاي عراق و عدم موفقيت نيروهاي ايران بود .

خبرگزاري يونايتد پرس ضمن گزارش خلاصه اي از اطلاعيه هاي ايران و عراق نتيجه نهايي تحليل كلي خود به نوعي ارائه داد كه عمليات اخير يك ماه قبل (منظور عمليات مسلم بن عقيل در غرب سومار) با شكست كامل مواجه شده است در حالي كه نه آن عمل با شكست مواجه شد و نه عمليات اخير .

خبرگزاري آسوشيتد پرس ضمن گزارش مختصري از چگونگي عمليات محرم از قول آقاي هاشمي رفسنجاني گفت ايران صدام حسين را متجاوز مي شمارد و براي ايران صلح با وي بي معني است و تا زماني كه او وجود دارد كلمه صلح نبايد به كار برده شود . رفسنجاني افزود زماني كه حقوق ما داده شود آن وقت مسئله صلح مي تواند به طريقي مورد مذاكره قرار گيرد .

خبرگزاري تاس (شوروي) خلاصه اعلاميه هاي نظامي ايران و عراق را بدون تحليلي منتشر كرد . بالاخره در پايان روز 11 آبان نتايج موفقيت آميز تلاش رزمندگان دلاور ما حتي بر دشمن نيز روشن شد و سخنگوي نظامي عراق با لحني عصباني درباره اين عمليات اظهار كرد كه هنوز نبرد در خاك ايران جريان دارد و با اين موضوع اعتراف نمود كه عقب نشيني كامل نيروهاي عراق از سرزمين هاي ايران ادعاي دروغي بوده است و حملات نيروهاي ايران اساساً ‌به منظور بيرون راندن نيروهاي متجاوز از سرزمين اسلامي خودشان بوده است .

راديو دوبي به نقل از سخنگوي نظامي عراق گفت شب گذشته نيروهاي ايران تلاش كردند در استان نيسان عراق از خط مرز بگذرند ولي سپاه 4 عراق حمله آنان را با شكست مواجه ساخته است راديوهاي ديگر عربي نيز گفتارهايي مشابه راديو دوبي داشتند و از عراق حمايت مي كردند . راديو لندن نيز اظهارات مقامات عراقي درباره عدم موفقيت نيروهاي ايران در عبور از خط مرز را منتشر كرد .

طبق اظهارات راديو صوت الجماهير عراق صدام حسين شخصاً از منطقه عمليات محرم بازديد كرد و به فرماندهان نيروهاي عراقي تاكيد نمود هرگونه پيشروي نيروهاي ايران را سركوب سازند .

راديو بي بي سي در يك تحليل از وقايع عمليات محرم و بازگو كردن خلاصه گفتارهاي مقامات ايراني و عراقي اظهار كرد كه از گفتار مقامات ايراني چنين برمي آيد كه هدف اين حمله بازپس گرفتن مناطق اشغال شده به وسيله ارتش عراق است لذا شايد بتوان اين حمله را چنين تعبير نمود كه رهبران دولت ايران در اثر شكست هايشان در حمله به بصره (منظور عمليات رمضان) و مندلي (منظور عمليات مسلم ابن عقيل) واقع بين تر شده اند با اين وجود ممكن است كه رهبران دولت ايران هنوز مصمم هستند عراق را تحت فشار قرار دهند به همين دليل تمام پيشنهادات كنفرانس كشورهاي اسلامي را براي صلح با عراق رد كرده اند .

طبق گفتار راديو صوت الجماهير عراق، لطيف جاسم وزير فرهنگ واطلاعات آن كشور در شرح مختصري از چگونگي عمليات جاري محرم اظهار داشت كه ايرانيان هربار كه مي خواهند به خاك عراق حمله كنند ادعا مي كنند كه مي خواهند مناطق اشغال شده خود را آزاد سازند درحاليكه حكومت عراق در ماه ژوئن گذشته (خردادماه سال61) تصميم گرفت نيروهاي مسلح خود را به خط مرز فرا خواند و اين كار را انجام داد . لازم به توضيح است كه همان موقع كه اين آقاي وزير اطلاعات چنين ادعايي را مي كرد در همان منطقه محرم از غرب رودخانه دويرج تا خط مرز منطقه اي به طول بيش از 90 كيلومتر و به عمق متوسط 10 كيلومتر در اشغال نيروهاي متجاوز عراق بود كه در زمان نگارش اين مطالب و پيش از 5 سال بعد از آن عمليات هنوز منطقه اي از فكه ايران در اشغال نيروهاي عراقي بود .

راديو آمريكا در برنامه روز 11 آبان ضمن بيان بسيار خلاصه اي از جريان نبرد جاري براساس اعلاميه هاي ايران و عراق گفت رژيم جمهوري اسلامي ايران پيشنهاد كشورهاي عضو كنفرانس اسلامي را براي پايان دادن به جنگ رد كرده و اعلام داشته مصمم است تا بازپس گرفتن تمام مناطقي كه عراق در آغاز جنگ در دو سال پيش اشغال كرده است به جنگ با عراق ادامه دهد .

روز 12 آبان نيز تلاش هاي رسانه هاي خبري و محافل بين المللي درباره عمليات جاري نيروهاي ايران همچنان فعال بود ، رزمندگان ايران در پايان روز 11 آبان مرحله دوم عمليات را كه كشاندن جنگ به داخل خاك عراق بود آغاز كردند و اين امر حساسيت اين عمليات را بيشتر كرد . خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران به نقل از اعلاميه هاي نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران اخباري درباره پيروزي هاي بيشتر نيروهاي ايران منتشر كرد و تعداد اسراي عراقي ر ا قريب 1500 نفر و تانك هاي به غنيمت گرفته شده را 45 دستگاه اعلام نمود جمع خودروهاي به غنيمت گرفته شده از انواع مختلف 135 دستگاه اعلام گرديد . ارتش عراق نيز متقابلاً اعلام كرد يگان هايي از نيروهاي ايران را محاصره كرده و تعدادي از آنان را به اسارت گرفته اند .

اما بالاخره حقيقت امر بر رسانه هاي گروهي جهان نيز روشن شد كه موفقيت رزمندگان ايران در اين نبرد واقعيت دارد . خبرگزاري يونايتدپرس از لندن گزارش داد آخرين تهاجم نيروهاي ايران به داخل خاك عراق نيروهاي صدام را به سمت يك موضع دفاعي سوق داد و اين امر بدون آنكه ناشي از عدم آمادگي نظامي عراق باشد بيانگر نياز سياسي است اين خبرگزاري اضافه كرد كه اكنون انتقاد كنندگان از عراق به علت آغاز جنگ بعد از رد پيشنهاد صدام براي برقراري آتش بس و عقب نشيني نيروهاي عراقي به مرزهاي بين المللي از سوي ايران، قصد دارند صدام حسين را با اسلحه و سرباز ياري دهند .

نشريه گاردين نوشت ايران و اعراب درگير يك مرحله جديد از يك جنگ غم انگيز شده اند كه به گمان كارشناسان دفاعي غرب احتمالاً در دو هفته آينده يك اقدام تهاجمي را به دنبال خواهد داشت .

خبرگزاري فرانسه درباره عمليات محرم نظر داد كه حمله تازه ايران همانند عمليات مندلي به منظور بازپس گرفتن مناطق مورد اختلاف و عقب راندن عراقي ها از نقاط استراتژيك و نشان دادن توانايي تهديد مستقيم سرزمين عراق و راههاي ارتباطي آن است .

صدام حسين در مصاحبه با مجله اشترن چاپ آلمان گفت به پيروزي كشورش در جنگ خليج فارس با ايران اطمينان دارد او گفت احتمالاً حمله شديد ايران در محور مندلي بغداد خواهد بود اما عراق آماده است تمام نيروهاي ايران را قبل از رسيدن به بغداد نابود سازد .

صدام درباره امكان صلح اظهار نظري نكرد ولي اظهار داشت كه هردو ابرقدرت درباره نحوه موضع گيري خود در جنگ خليج فارس با هم كنار آمده اند . وي گفت در حاليكه شوروي براي پيروزي ايران تمايل بيشتري دارد شكست عراق مطابق ميل آمريكا نمي باشد . صدام افزود آتش جنگ در خليج فارس منافع آمريكا را شديداً تهديد مي كند و اسرائيل نيز در اين مسئله منافعي دارد .

ادامه نبرد محرم به ويژه با پيروزي هايي كه براي نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران دربرداشت سبب افزايش حساسيت محافل بين المللي نسبت به جنگ ايران و عراق شد و در محافل سياسي صحبت از گسترش دامنه جنگ در تمام منطقه خليج فارس به ميان  آمد . راديو آمريكا در تحليل نسبتاً طولاني كه بر اساس نوشتجات روزنامه ها بود گفت اين جنگ علاوه بر آنكه سبب كاهش توانايي هاي دو كشور ايران و عراق شده سبب نگراني ديگر كشورهاي منطقه نيز گرديده است و ملك فهد پادشاه عربستان هشدار داده كه جنگ ايران و عراق عواقب وخيمي در منطقه خليج فارس دربر دارد . به همين جهت خدمت نظام وظيفه را اجباري كرده است . عربستان و كويت قريب 30 ميليارد دلار به عراق كمك كرده اند .

در اين تفسيرها راديو آمريكا گفت كه هنوز عده اي معتقدند ايران جنگ را به داخل خاك عراق نخواهد كشاند در اين مورد آمريكا نيز موضع بي طرفي اتخاذ كرده و از طرفين خواسته است براساس احترام به حقوق يكديگر جنگ را پايان دهند.

سعدون حمادي وزير خارجه عراق در مصاحبه با روزنامه كويتي الوطن ضمن اظهاراتي درباره موفقيت ارتش عراق و شكست نيروهاي ايران در عمليات جاري اظهار نظر كرد كه جنگ با ايران عملاً‌ خاتمه يافته است . حمادي گفت آخرين حمله ايران به منزله خاتمه عملي جنگ است و انتظار مي رود از اين به بعد جنگ خليج فارس به درگيري هاي جزيي تبديل شود .

بالاخره سومين و آخرين مرحله عمليات محرم در شنبه شب 15 آبان آغاز شد و نبرد به داخل خاك عراق هدايت گرديد كه پاسگاههاي شرهاني و زبيدات عراق هدف پيشروي نيروهاي ايران در داخل خاك عراق و كنترل جاده طيب فكه بود اين مرحله عمليات نيز با موفقيتي نسبي به نفع نيروهاي ايران به پايان رسيد و قسمتي از سرزمين عراق به تصرف رزمندگان ايران درآمد وتعدادي ديگر از نيروهاي دشمن متلاشي گرديدند و تعداد اسراي عراقي بيش از 3 هزار نفر رسيد . قرارگاه قائم كه رهبري عمليات را بر عهده داشت اعلام كرد منطقه اي به عرض 20 كيلومتر و عمق 10 كيلومتر از خاك عراق به تصرف نيروهاي ايران درآمده و جاده تداركاتي طيب و شهرك زبيدات در ميدان ديد و تير نيروهاي ايران قرار گرفت .

براساس اعلاميه قرارگاه قائم در اين مرحله از نبرد پاسگاههاي شرهاني و ابوغريب و زبيدات عراق به تصرف نيروهاي ايران درآمده و شمار اسراي عراقي از 3500 تن گذشت . يك هواپيماي عراقي سرنگون شد و خلبان آن به نام سروان راجح سليمان به اسارت درآمد .

در 16 آبان راديو بغداد به ادامه پيشروي نيروهاي ايران درخاك عراق اعتراف كرد و گفت نيروهاي ايران موفق شدند در يك جبهه باريكي تا عمق 5 كيلومتر داخل خاك عراق شوند كه در اين باره خبرگزاري يونايتد پرس گفت در عمليات اخير اين نخستين موردي است كه هر دو طرف به آن اعتراف كرده اند و روزنامه تايمز مالي چاپ لندن نوشت نبرد اخير پيروزي چشمگيري براي نيروهاي ايران دربر داشته است و ساير رسانه هاي گروهي جهان نيز با برداشتي متفاوت ولي با نتيجه يكسان قبول كردند كه نيروهاي ايران به موفقيت هايي دست يافته اند و اين امر سبب وحشت بيش از پيش محافل بين المللي ذينفع در اين جنگ گرديد .

روزنامه الوطن چاپ كويت ضمن مشخص كردن منطقه متصرفي نيروهاي ايران در داخل خاك عراق نوشت اكنون ما درباره آغازگر جنگ و درستي يا نادرستي آن بحث نمي كنيم ولي ما هميشه هشدار مي دهيم كه ادامه اين جنگ زمينه دخالت كشورهاي ديگر به ويژه آمريكا را فراهم مي سازد و روزنامه السياسه نيز نوشت آيا ايران با گفتار اينكه مي خواهد تا بغداد پيش برود منطقه را به آتش مي كشد و اضافه كرد كه اعراب از سرزمين هاي خود چشم نخواهند پوشيد .

روزنامه ليبراسيون چاپ پاريس در تحليلي از جريان جنگ و ورود نيروهاي ايران به داخل خاك عراق و مصاحبه با آقاي رفسنجاني درباره ادامه پيشروي نيروهاي ايران در خاك عراق تا هرجا كه لازم باشد نوشت كه مقامات ايران مردم را براي بسيج بيشتر دعوت كرده اند . روزنامه گاردين چاپ لندن نتيجه عمليات محرم را چنين تعبير كرد كه هرچند اين امر نشان دهنده وخامت وضعيت موجود مي باشد ولي در عين حال منطبق با تاكتيك صدام حسين به موازات كسب امتيازات مثبت از جانب ايران است بدين معني كه تبليغات عراق بر اين محور قرار گرفته كه تهاجم دشمن به خاك ميهن و مقابله و سركوب آن از جانب عراق مورد تاكيد قرار گيرد .

تايمز مالي چاپ لندن به قلم پيتر راجرز نوشت بار مالي عراق در اثر جنگ در حالت ورشكستگي قرار گرفته و عراق درخواست 500 ميليون دلار وام كرده است . درحاليكه تاكنون بيش از 30 ميليارد دلار وام از عربستان و كويت دريافت نموده  است .

بالاخره در روز 18 آبان وضعيت منطقه نبرد عمليات محرم تثبيت شد و خبرگزاري عراق از بغداد گزارش داد صدام حسين كه به عنوان فرمانده كل قوا در منطقه عملياتي نيسان بود بعد از دو روز اقامت در قرارگاه سپاه 4 به بغداد بازگشت در اين سفر ژنرال عبدالجابر شنشل رييس ستاد نيروهاي عراق و فرمانده سپاه چهارم و چند عضو عاليرتبه ارتش ، صدام حسين را همراهي مي كردند .

بعد از پايان عمليات محرم كه منجر به تصرف قسمتي از سرزمين عراق به وسيله نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران شد تلاش جهاني براي تقويت حكومت عراق و جلوگيري از پيروزي ايران بيش از پيش شدت يافت كه در ادامه اين مطالب به خلاصه چگونگي بعضي از اين تلاش ها اشاره مي كنيم .

در 20 آبان ماه يونايتدپرس اظهار داشت حكومت عراق براي دريافت 35 ميليارد دلار وام ديگر از دوستان عرب خود براي ادامه جنگ با ايران به تكاپو افتاده است ولي همين خبرگزاري اعلام كرد كه كشورهاي كويت و امارات متحده عربي خود براي اولين بار با كسر بودجه مواجه شدند و مايل نيستند به عراق كمك بيشتري نمايند . از نبرد محرم به بعد عراق تلاش هوايي خود را در صحنه عمليات و خارج از آن و در داخل ايران بيشتر كرد و از آن به بعد نبردهاي هوايي وسعت بيشتري يافت و صحنه خليج فارس با نفت كش هاي رفت و آمد كننده در آن به صورت صحنه اصلي پيكار اقتصادي جنگ درآمد .

عربستان از كشورهاي ديگر عربي خليج فارس درخواست كرد از ادامه كمك هاي مالي به عراق دريغ ننمايند . حكومت عراق براي تأمين نيازهاي فوري خود به بانك هاي اروپا متوسل شد تا مبلغ 500 ميليون دلار وام بگيرد . اين مشكلات اقتصادي براي عراق به علت قطع صدور نفت آن كشور از طريق خليج فارس و لوله نفتي كه از سوريه عبور مي كرد ايجاد گرديد و تنها منبع درآمد عراق نفتي بود كه از طريق لوله نفتي عراق تركيه حاصل مي شد كه در آن موقع روزانه حدود 600 هزار بشكه در روز بود . پيروزي ايران در عمليات محرم سبب اضطراب و نگراني بيش از پيش كشورهاي عربي حوزه خليج فارس شد و آنها يك كنفرانس فوري در منامه پايتخت بحرين تشكيل دادند تا آخرين وضعيت جنگ ايران و عراق را مورد بررسي قرار دهند.

در ادامه تحليل محافل جهاني درباره نتايج احتمالي پيروزي نيروهاي ايران در عمليات محرم ديويد برارشو مفسر راديو بي بي سي لندن چنين اظهار نظر كرد كه پيروزي هاي اخير ايران اراده نيروهاي عراقي را سست كرده است كه ممكن است خطر بزرگي براي صدام حسين در بر داشته باشد و بايد در نظر داشت كه اين گونه تعبير و تفسيرها كه از طريق رسانه هاي گروهي جهان معمولاً در تمام كشورها و به ويژه در محافل خبري و محافل سياسي علاقه مند به سرنوشت جنگ ايران و عراق منتشر مي گرديد بازتاب فوق العاده اي داشت و عاملي براي برآورد وضعيت ها و تصميم گيري هاي مهم در سطح بين المللي براي ادامه يا توقف اين جنگ مي گرديد زيرا محافل سياسي بين المللي دائماً گوش به زنگ شنيدن اخبار اين جنگ بودند و هر خبري درباره اين جنگ به ويژه اگر درباره نقاط ضعف حكومت ارتش عراق بود براي اين محافل از حساسيت فوق العاده اي برخوردار بود . راديو بي بي سي در همين بخش خبري در تفسير اهميت حضور شخص صدام حسين در خطوط اول جبهه نظر داد كه اين عمل كوششي براي تقويت روحيه تضعيف شده نيروهاي عراق است به خصوص اينكه صدام حسين خطاب به نظاميان گفت :

اگر نيروهاي عراقي مواضع خود را ترك نكنند تلفات كمتري خواهند داشت تا اينكه بدون طرح اقدام به ترك مواضع كنند . كمي دقت در مفهوم اين جملات نشان مي دهد كه هدف اصلي از آن نشان دادن ضعف نيروهاي عراق است . در پيامد عمليات محرم ملك حسن پادشاه اردن مانند هميشه براه افتاد و راهي بغداد شد تا همدردي خود را با صدام حسين ابراز دارد زيرا او خود بيش از صدام نگران سرنوشت خودش بود و اطمينان داشت اولين پيامد پيروزي ايران بر عراق در جنگ تحميلي دامنگير او خواهد شد و حكومت سلطنتي اردن سرنگون خواهد گرديد .

از آغاز دهه سوم آبان 61 حمله نيروهاي ايران كاملاً متوقف گرديد و برعكس نيروهاي عراقي اقدام به حملات متقابله مكرر نمودند تا شايد نيروهاي ايران را از مناطقي كه در نبرد چند روز گذشته به تصرف خود درآورده بودند عقب برانند درنتيجه نيروهاي ايران به حالت تدافعي و نيروهاي عراقي به حالت تهاجمي درآمده بودند و حاميان صدام اميدوار بودند كه نيروهاي شكست خورده عراقي بتوانند تجديد قوا كنند و نيروهاي ايران را از منطقه اشغالي داخل خاك عراق عقب برانند زيرا آنها معتقد بودند كه تا هنگامي كه جنگ از حوالي خط مرز به داخل خاك عراق كشانده نشود خطر مهمي حكومت عراق را تهديد نخواهد كرد و همين مسئله در تمام طول ادامه جنگ به صورت يك اصل مهم يا حتي مي توان گفت مهمترين اصل درآمد و پشتيبانان جهاني حكومت عراق كه تقريباً تمام كشورهاي بزرگ و همچنين كشورهاي پولدار عرب بودند تمام تلاش خود را به كار بردند تا مانع كشانده شدن جنگ به داخل خاك عراق شوند و از نظر ايران متأسفانه اين تلاش جهاني موفقيت آميز بود و در طول 6 سال ادامه جنگ نيروهاي ايران به جز در چند مورد استثنايي و بسيار محدود كه مهمترين آن تصرف شبه جزيره فاو و شهر ماووت عراق و پيشرفتگي شيلر نتوانستند جنگ را از حوالي خط مرز فراتر ببرند و به داخل خاك عراق بكشانند اما بايد توجه داشت كه گرچه سرباز عراقي در رويارويي با نيروهاي ايران قرار داشت و منصفانه بايد قبول كرد  سهم بزرگي در اجراي اين مأموريت داشت اما پشتيباني مالي و تسليحاتي كشورهاي ديگر از عراق سهم تعيين كننده اي در اين امر داشتند زيرا هواپيماهاي ميراژ و موشك هاي اگزوست فرانسوي تحويل شده به عراق بودند كه ضربات سنگيني بر بنيه اقتصادي ايران وارد مي كردند ونه سرباز عراقي در خط مقدم جبهه و پول هاي بي حساب و كتاب عربستان و كويت و تجهيزات و تسليحات چند ميليارد دلاري مصر بود كه حكومت عراق را سرپا نگه داشته بود و بالاخره پشتيباني سياسي و نظامي ابرقدرت هاي شرق و غرب بود كه حكومت عراق را استوار نگاه مي داشت . باري گفتيم كه حملات متقابل ارتش عراق در منطقه عملياتي محرم از اوايل دهه سوم آبان شروع شد و در 21 آبان ماه يكي از سنگين ترين حملات نيروهاي عراق در جنوب پاسگاه شرهاني اجرا شد كه به وسيله رزمندگان ما دفع گرديد . در 21 آبان ماه برادر محسن رضايي فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ايران در مصاحبه با خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران در قم انجام گرفت اهداف كلي عمليات محرم را تشريح كرد كه رئوس اين اهداف عبارت بودند  از :

          1- تصرف ارتفاعات مرزي حمرين و عقب راندن نيروهاي متجاوز عراق از مناطق اشغالي سرزمين ايران و راندن نيروهاي عراقي به دشت غربي ارتفاعات مرزي

          2- در ميدان ديد و تير قرار دادن راههاي مواصلاتي مهم عراق در منطقه عماره و علي غربي (منطقه مياني جبهه جنگ)

          3- انهدام قسمتي از نيروهاي عراق و كاهش دادن توان رزمي آن

          4- بهره برداري از انعكاس جهاني اين نبرد و اثرات سياسي آن در سطح  بين المللي حتي اگر استكبار جهاني از اين حركت نيروهاي ايران چنين بهره برداري تبليغاتي كنند كه ما را متجاوز قلمداد كنند زيرا ديگر ما از اين حربه ها باكي نداريم .

برادر محسن رضايي در ادامه سخنانش گفت نيروهاي ما تا هر كجا كه بتوانند آتش دشمن را از مناطق مسكوني ما دور سازند به پيش خواهند رفت و در مورد آينده جنگ گفت هنوز قسمتي از سرزمينهاي ما در اشغال متجاوزين عراقي است و تا زماني كه صدام و حاميان او تسليم خواسته هاي ما نشوند و با ما بجنگند ما طبق وظيفه شرعي و اسلامي مجبور به دفاع از خود ادامه مي دهيم .

حمله متقابل نيروهاي عراق در 21 آبان ماه بار ديگر بازار محافل خبري و تحليل هاي سياسي جنگ را رونق بخشيد . خبرگزاري يونايتد پرس از تهران گزارش مفصلي درباره چگونگي اين پاتك تهيه و مخابره كرد كه در قسمتي از آن اعلام نمود صدام حسين به افراد تيپ 501 عراق كه در عمليات اخير پايداري قابل ملاحظه اي داشته اند تبريك گفت . اين عمليات در حالي صورت گرفت كه رهبران كشورهاي عربي حوزه خليج فارس اجلاس سه روزه خود را كه در بحرين براي بررسي وضعيت جنگ تشكيل داده بودند به پايان رساندند ضمن اعلام پشتيباني از عراق، از ايران خواستند حملات خود را كه تمام كشورهاي عربي را تهديد مي كند متوقف سازد .

نشريه گاردين چاپ لندن نوشت در امان پايتخت اردن ادعا شد كه يك تيپ عراقي ضربات سنگيني به نيروهاي ايران وارد كرده است . موزر بدران نخست وزير اردن با شتاب راهي بغداد شد تا از وضعيت جنگ خبر دست اول بدست آورد . اين نشريه مي افزايد به اعتقاد ناظران روحيه سربازان عراقي فوق العاده ضعيف شده است اما هنوز اختلال مهمي در سازمان نيروهاي عراقي ايجاد نگرديده است . خطري كه اكنون براي عراق پيش آمد اين است كه نيروهاي ايراني به خطوط اصلي مواصلاتي عراق نزديك شده و مي توانند با توپخانه دوربرد آنها را مورد تهديد قرار دهند.

در جريان اين وقايع وزير خارجه فرانسه اظهار نظر نسبتاً صريحي به طرفداري از عراق نمود و در مصاحبه با خبرگزاري كويت اعلام كرد كشورش از طرح مشترك كشورهاي شوراي همكاري خليج فارس كه هدفش دور ساختن اين منطقه از دخالت ابرقدرت ها است حمايت مي كند و اضافه كرد پس از اينكه عراق نيروهايش را تا مرزهاي بين المللي خود عقب كشيد فرانسه اين عمل عراق را مورد تاييد قرار داد . وي از ادامه ايران به جنگ اظهار تاسف كرد و گفت چنانچه شوراي امنيت به درخواست طرف هاي ذيربط نيروي حافظ صلح به مرز بين ايران و عراق اعزام كند فرانسه آماده است در اعزام اين نيرو شركت نمايد . خبرگزاري آلمان در تحليل كلي از جنگ اظهار نظر كرد كه نيروهاي ايران با پيشروي در خاك عراق در هفته گذشته به حالت نه جنگ و نه صلح پايان دادند . اين خبرگزاري بيان داشت كه هيچ ترديدي نيست كه رهبران ايران مي خواهند شرايط خود را براي صلح با استفاده از قدرت نظامي عملي سازند كه اساس آن سقوط صدام است ولي از اظهارات سياستمداران ايراني چنين بر مي آيد كه آنها انتظار پيروزي بسيار سريع را ندارند . زيرا اميد به پيروزي در حملات بزرگ سال جاري در منطقه خرمشهر بصره فريبنده بود و هجوم 150 هزار نفري نيروهاي ايران در ميان مواضع و موانع مستحكم عراقي ها با شكست مواجه گرديد . بر اثر شكستهايي كه نيروهاي عراق در خوزستان خورده بودند روحيه آنان ضعيف شده بود ولي در دفاع از وطنشان با تحرك جديدي جنگيدند و دعوت امام خميني از شيعيان عراق براي قيام بر عليه حكومت صدام و حزب بعث عراق نتيجه اي حاصل نكرد .

اين خبر گزاري در قسمت پاياني گزارش خود چنين اظهار نظر كرد كه در اين جنگ طولاني ايران مي تواند عراق را از نظر اقتصادي نيز كاملاً ضعيف نمايد . زيرا عراق ازنظر اقتصادي بيش از ايران آسيب مي بيند چنانكه ذخيره ارزي عراق قبل از جنگ 30 ميليارد دلار بوده و اكنون با وجود اينكه عربستان 30 ميليارد دلار به اين دولت كمك كرده ذخيره ارزي عراق به 10 ميليارد دلار كاهش يافته است.

تحليل محافل بين المللي از جنگ ايران و عراق بعد از عمليات محرم همچنان داغ بود . در23 آبان روزنامه نيويورك تايمز چاپ آمريكا طي مقاله اي خواسته اصلي ايران را كه سرنگوني صدام حسين بود مورد بررسي قرار داد و نوشت هيچيك از مقامات ايران حاضر به تشريح اين مطالب نيستند كه چگونه بدون امكان يك حمله همه جانبه به بغداد مي توانند صدام حسين را سرنگون سازند البته بعضي از متخصصين نظامي در ايران معتقدند كه حمله همه جانبه نيروهاي ايران به بغداد خارج از حد توانايي نيروهاي ايران است و امروز يك مقام عاليرتبه وزارت خارجه ايران در دمشق اظهار داشت كه تهران انتظار دارد مردم عراق بر عليه حكومت بعث آن كشورقيام كنند و خود آن را سرنگون سازند و آيت الله خميني درتابستان گذشته چنين دعوتي از مردم عراق كرد.حسين شيخ الاسلام مقام وزارت خارجه ايران گفت سرنگوني صدام تكليف مردم عراق و همچنين وظيفه هر مسلماني است .

بعد از عمليات محرم حمايت علني كشورهاي طرفدار عراق به صورت اعزام نيروي انساني آغاز شد . اولين كشوري كه به چنين عملي اقدام كرد حكومت سودان بود كه يك واحد 200 نفري به بغداد اعزام كرد .

مجله كويتي الرساله در 25 آبان يك مقاله شديد الحني بر عليه ايران نوشت و ايران را به عنوان عامل اصلي ادامه جنگ معرفي كرد . راديو صوت الجماهير عراق از قول دو استاد دانشگاه كويت گفت كه آنان ايران را عامل اصلي شروع و ادامه جنگ تحميلي دانسته اند .

بازتاب جريان جنگ ايران و عراق در محافل بين المللي همچنان رو به گسترش بود و هر قدر قدرت نظامي ايران قويتر مي شد وحشت و نگراني در ميان حاميان حكومت عراق و مخالفين انقلاب اسلامي ايران كه تقريباً به استثناي معدودي از كشورها شامل همه كشورهاي بزرگ و كوچك مي گرديد بيشتر مي شد و هر كشوري تلاش مي كرد تا حدي كه در توان داشت به حكومت عراق ياري رساند كه البته هدف اصلي اين ياري رساني حفظ منافع خود آنها بود كه در رأس آن فروش تسليحات و تجهيزات به كشورهاي درگير در جنگ و شعله ور تر نگاهداشتن آن و به جريان انداختن چرخ هاي اقتصادي كشور خودشان و انهدام امكانات اقتصادي كشورهاي صادر كننده نفت حوزه خليج فارس بود و در راستاي حركت براي وصول به اين هدف اقتصادي حكومت عراق را تهديد مي كردند تا با بهره گيري از امكانات مالي عربستان و كويت هرچه بيشتر هواپيما و وسايل پيشرفته خريداري كند و بر عليه ايران به كار ببرد نمونه اي از اينگونه تشويق ها را در مقاله روزنامه واشنگتن پست در 25 آبان ماه ملاحظه مي كنيم در اين مقاله حكومت عراق راهنمايي شده است با خريد جنگنده هاي هوايي پيشرفته قدرت هوايي خود را افزايش دهد در اين مقاله اشاره شد كه اين ميگهاي پبشرفته شوروي و هليكوپترهاي كازل فرانسه بودند كه در دفع حملات اخير نيروهاي ايران نقش مهمي ايفا كردند . نويسنده اين مقاله رابرت مك كارتي در ادامه گفتار خود از قول متخصصين نظامي اظهار داشت كه در اول سپتامبر حكومت عراق 150 ميگ به شوروي و 16 هليكوپتر كازل و تعدادي هليكوپتر ايما به فرانسه سفارش داده است و تخمين زده مي شود كه در حال حاضر در مقابل 50 فروند هواپيماي قابل استفاده ايران ارتش عراق بيش از 200 فروند هواپيماي قابل استفاده دارد . در اين مقاله گفته شده بود كه در نبرد اخير هليكوپترهاي عراقي مجهز به موشك ضد تانك فرانسوي (هات) نقش مهمي داشته اند البته خود مقامات عراقي نيز حماسه پردازي هاي اصلي خود را در تمام نبردها به حملات هوايي اختصاص مي دادند و با اغراق و گزافه گويي فوق العاده زياد اثرات حملات هوائي را بزرگ مي كردند در حاليكه حداقل در ميدان هاي اصلي نبرد زميني چنين اثراتي اصلاً وجود نداشت و حملات هوايي بيش از آنكه اثرات عيني تخريبي داشته باشد فقط اثرات رواني نسبي داشت ولي البته اثرات انهدام حملات هوايي بر منابع و تاسيسات اقتصادي و غير نظامي كشور مقابل قابل ترديد نيست يك نكته بسيار حساس و قابل تعمق كه در بازتاب جهاني جنگ تحميلي به چشم مي خورد كه فقط تحليل گران آگاه و بي طرف جهاني بايد پاسخ آن را دريابند و آن اين است كه رسانه هاي گروهي جهان كه عموماً در امپرياليسم و استكبار جهاني بودند با مهارت فوق العاده و احتمالاً سازمان يافته نظريات كاملاً ضد نقيضي درباره آينده جنگ ابراز مي كردندكه نمونه اي از آن را در بررسي مسائل روز 26 آبان ملاحظه مي كنيم . در اين روز خبرگزاري آلمان نظرياتي تحت عنوان موقعيت صدام به خاطر جنگ در خطر نيست . يك گزارش نسبتاً مفصلي از تحكيم موقعيت حكومت بعثي عراق مخابره كرد در حاليكه در همين روز نشريه نيووركرانترناشنال چاپ لندن در مقاله اي تحت عنوان «رژيم صدام به سرنگوني نزديكتر مي شود» نظري حاكي از سقوط قريب الوقوع صدام داد و خبرگزاري فرانسه در همان روز يك گزارش متعادلي درباره جنگ ايران و عراق تهيه و منتشر كرد و خبرگزاري يوگسلاوي خبر از موفقيت هاي ارتش عراق داد و روزنامه واشنگتن تايمز در مقاله اي درباره قوي بودن روحيه سربازان عراقي قلم فرسايي كرد و خبرگزاري تاس شوروي به بازگو كردن خلاصه اطلاعيه هاي نظامي عراق از منطقه نبرد مندلي كه حاكي از موفقيت هاي نيروهاي عراقي بود اكتفا نمود .

چنين تناقضاتي در محافل امپرياليسم جهاني درباره جنگ ايران و عراق حتي صدام حسين را نيز به خشم مي آورد و او در مصاحبه مطبوعاتي كه در 27 آبان ماه در بغداد انجام داد به روش ابر قدرت ها درباره پايان دادن به جنگ اعتراض كرد و گفت (هردو طرف منظور آمريكا و شوروي مي گويند كه مي خواهند جنگ خاتمه يابد ولي جنگ همچنان ادامه دارد زيرا آنها طرح هاي مخفي در بر دارند) او در اين مصاحبه گفت هرگاه جو سالم بوجود آيد با آمريكا روابط برقرار مي گردد و بدين وسيله باب مراوده با آمريكا را از كه زمان جنگ اعراب و اسرائيل در 1967 بسته شده بود باز كرد تا هم از پشتيباني بي دريغ ابر قدرت شوروي بهره مند شود و هم از حمايت ابر قدرت آمريكا سود بجويد.

بدين طريق عمليات محرم كه موفقيتي نسبي براي نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران در برداشت . پاي ابرقدرت ها و كشورهاي ديگر را بيش از پيش به صحنه بين المللي جنگ ايران و عراق كشاند و جبهه گيري حاميان صدام را قويتر نمود و اين امر يكي از علل طولاني شدن جنگ مورد بحث گرديد .

در پايان اين بررسي لازم است اشاره شود كه هدف ما از بيان خلاصه اي از بازتاب جهاني جنگ در عمليات محرم و ساير عمليات آنست كه شمه اي از چگونگي روند جنگ در سطح جهاني را مرور كنيم و تا آنجا كه مقدور است به حلقه هاي ارتباط امپرياليسم جهاني با جنگ تحميلي كه به احتمال بسيار قوي در ايجاد اين جنگ و ادامه آن مؤثر بودند آگاهي پيدا كنيم اما قطعاً براي پي بردن به چنين موضوع بسيار پيچيده بين المللي نياز به بررسي عميق به وسيله آگاهان سياست كلي استكبار جهاني مي باشد لذا ما بررسي اصولي تر و دقيق تر را به آنان واگذار مي‌كنيم .

1397/8/12 10:27:48 19 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
برای عضویت درکانال سایت هیئت معارف جنگ شهید صیاد شیرازی اینجا کلیک کنید
تویضیحات در موتور جستجو
در بررسي عمليات بيت المقدس و آزادسازي خرمشهر ملاحظه شد كه جنگ ايران و عراق از آن نبرد به بعد مورد توجه فوق العاده كليه محافل بين المللي واقع گرديد و كشورهاي مختلف به نسبت منافعي كه در برد و باخت هر يك از طرفين اصلي اين جنگ را با دقت بيشتري براي خود در نظر داشتند حساسيتي نسبت به سرنوشت اين جنگ از خود نشان مي دادند و روند جنگ را با دقت بيشتري تحت نظر مي گرفتند و تعبير و تفسيرهاي گوناگوني كه معمولاًدر مسير منافع خواسته هاي هر يك از آنها بود به عمل مي آورند .
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015