• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

پیاده نظام و دفاع مقدس-3


  1. عراق بعد از عمليات‌های خيبر و بدر كاربرد وسيع و گسترده سلاح شیمیایی را با استفاده از گازهاي تاول‌زا، خردل، اعصاب، خفه‌كننده و ناتوان‌كننده آغاز كرد و تا پايان جنگ به استفاده از آن ادامه داد.
  2. پس از تصرف شهر حلبچه عراق توسط نيروهاي ايران، بزرگ‌ترين كاربرد  سلاح شيميایي عراق در آن شهر انجام شد كه منجر به شهادت بيش از 5000 نفر زن و بچه و پير و جوان آن شهر شد.
  3. عراق از انواع سلاح و جنگ‌افزارها (هواپيما، توپ و...) براي حملات شيميایي استفاده كرد.

دفاع مقدس، جنگ تحمیلی، معارف جنگ، شهید صیاد شیرازی، شهدای جنگ تحمیلی، امام خامنه ای

1- پدافند شيميایي

تاريخچه كاربرد عوامل ش.م.ر

كاربرد عوامل و مواد سمي و شيميایي در طول تاريخ سابقه ديرينه‌اي دارد. به نحوي كه صدها سال قبل از ميلاد مسيح در جنگ‌ها از اين حربه استفاده مي‌شد. در قرون معاصر با پيشرفت علوم و فنون در كاربرد جنگ شيميایي تحولات اساسي به وجود آمد و در جنگ‌هاي اول و دوم جهاني از اين جنگ‌افزار استفاده شده است.

در جنگ ايران و عراق رژيم بعثي پس از ناكامي در تأمين اهداف نظامي در جبهه‌ها، با پشتيباني كارشناسان خارجي اقدام به كاربرد جنگ‌افزار شيميایي كرد.

كاربرد سلاح شيميایي توسط عراق

  1. عراق از همان ابتداي جنگ كاربرد آزمايشي جنگ‌افزار شيميایي را در طول مرزها آغاز كرد و موجب شهيد و مصدوم شدن صدها نيروهاي ايران شد.
  2. عراق بعد از عمليات‌های خيبر و بدر كاربرد وسيع و گسترده سلاح شیمیایی را با استفاده از گازهاي تاول‌زا، خردل، اعصاب، خفه‌كننده و ناتوان‌كننده آغاز كرد و تا پايان جنگ به استفاده از آن ادامه داد.
  3. پس از تصرف شهر حلبچه عراق توسط نيروهاي ايران، بزرگ‌ترين كاربرد  سلاح شيميایي عراق در آن شهر انجام شد كه منجر به شهادت بيش از 5000 نفر زن و بچه و پير و جوان آن شهر شد.
  4. عراق از انواع سلاح و جنگ‌افزارها (هواپيما، توپ و...) براي حملات شيميایي استفاده كرد.
  5. انواع عوامل شيميایي مورد استفاده عبارتند از: تاول‌زا، اعصاب، سيانور و عوامل مؤثر بر خون، خفه‌كننده، فسفري و ناپالم و ‌vx وv.

آمار تلفات شيميایي[1]

  1. عراق از تاريخ 15/7/1359 الي 4/6/1367 در 572 نوبت مبادرت به استفاده از حملات شيميایي كرد.
  2. تعداد تلفات ناشي از حملات شيميایي عراق عبارتند از:

الف- ايران: تعداد 100هزار نفر مصدوم و تعداد 10هزار نفر شهيد؛

ب- عراق: تعداد 27هزار نفر مصدوم و تعداد 7250 نفر كشته؛[2]

ج- جمع تلفات نيروهاي ايران 127هزار نفر مصدوم و 17250 نفر شهيد و كشته.

محورهاي عملياتي مورد حمله شيميایي[3]

عراق در 44 محور عملياتي برابر جدول1 مبادرت به استفاده از جنگ‌افزار شيميایي كرد، كه 13 مورد آن در داخل خاك ايران و 31 مورد در داخل خاك عراق عليه نيروهاي ايران انجام گرفت. عراق معتقد بود براي حفظ خاك كشورش از هر وسيله‌اي بايد استفاده كرد.

سازمان دفاع شيميایي در ارتش ايران

  1. ارتش ايران قبل از انقلاب اقدام به سازمان‌دهي گروهان‌هاي پدافند شيميایي در لشكرها كرد. تا انقلاب اسلامي سه گروهان در لشكرهاي64 پياده، 77 پياده، 92 زرهي سازمان‌دهي و تكميل شده بود.
  2. به موازات تأسيس گروهان‌هاي فوق در مركز آموزش پياده يك كميته آموزشي پدافند شيميایي تشكيل گردید و با اعزام افسران به امريكا و مراجعت آنان، كميته آموزشي مبادرت به آموزش گروهان‌هاي پدافند شيميایي و تعدادي افسر شيميایي براي استفاده در ستاد لشكرها كرد.
  3. در هر گردان پياده يك گروه رفع آلودگي سازمان‌دهي شد، ولي فعال نشده بود.
  4. در ركن سوم لشكر پياده دايره ش.م.ر با مأموريت و استعداد زير سازمان‌دهي شده است

الف- مأموريت

  1. اطمينان از حاضربكاري وسايل و تجهيزات پدافند شيميايي انفرادي يگان‌ها و يگان‌هاي پدافند شيميايي؛
  2. برنامه‌ريزي  و نظارت بر آموزش يگان‌ها؛
  3. دادن توصيه‌هاي حفاظتي بر حسب وضعيت؛
  4. تشكيل و فعال نگهداشتن سيستم اعلام خبر؛
  5. به‌كارگيري يگان‌هاي پدافند شيميايي پس از حمله شيميايي براي رفع آلودگي؛
  6. نظارت بر تأسيسات رفع آلودگي و حاضربكاري آنان؛
  7. كمك به يگان‌ها در صورت نياز جهت كشف و آشكارسازي و خنثي نمودن عناصر بكارگرفته شده توسط عراق.

ب- استعداد

استعداد عناصر ستادي در ركن سوم لشكر: دو افسر و پنج درجه‌دار.

تجهيزات پدافند شيميایی

براي كليه يگان‌ها وسايل و تجهيزات زير خريداري و به تدريج واگذار مي‌شد:

  1. ماسك محافظ ضدگاز؛
  2. آمپول آتروپين و آمپول اميل نيتريت؛
  3. لباس حفاظتي (لباس پلاستيكي، دستكش، پوتين)؛
  4. حمام‌هاي رفع آلودگي؛
  5. پمپ‌هاي رفع آلودگي؛
  6. كيف آشكارساز.

پدافند شيميایي يگان‌هاي پياده نظام ايران در جنگ

با وجود تأكيدات فراوان به لزوم همراه داشتن ماسك و ساير تجهيزات لازم در اوايل جنگ، تا عمليات خيبر و بدر اكثر پرسنل خطرات شيميايي را جدي نگرفته و از تجهيزات حفاظتي استفاده نمي‌كردند. بعد از عمليات خيبر با مشاهده خطرات حملات شيميايي و ترس از در معرض قرار گرفتن و شيميایي شدن، به لزوم توجه به تجهيزات شيميايي پي بردند. در اين زمان با نقاط ضعف بسياري مواجه بودند.

نقاط ضعف

  1. عدم آموزش كافي براي استفاده از تجهيزات و يا استفاده از وسايل ابتكاري؛
  2. پايان يافتن عمر قانوني فيلتر اكثر ماسك‌هاي محافظ گاز؛
  3. همراه نداشتن ماسك محافظ ضدگاز، به ويژه در مناطق پشت جبهه؛
  4. كسري ماسك براي رزمندگان بسیج سپاه پاسداران و اقدام به خريد ماسك از كشور چين پس از تحمل تلفات؛
  5. نبود دستگاه‌هاي تهويه در مناطق سرپوشيده؛ نظير بيمارستان‌ها و ستادها؛
  6. عملكرد ضعيف عناصر رفع آلودگي به علت كمبود تجهيزات ويژه؛
  7. نبود سيستم اعلام خبر تك شيميايي در جبهه‌ها و حتي شهرها؛
  8. فعال نبودن يك عنصر سازماني در قرارگاه‌هاي عمده به منظور تهيه پيوست پدافند شيميايي و يا دادن مشاوره به فرماندهان براي توجه به حملات شيميايي؛
  9. آماده نبودن بيمارستان‌هاي كشور براي معالجه بيماران شيميايي؛
  10. محصور نكردن مناطق آلوده به مواد شيميایي ماندگار.

نقاط قوت

  1. آموزش اوليه بسيجيان و سپاهيان توسط افسران ش.م.ر لشكرهاي ارتش؛
  2. مصون نگهداشتن مراكز طبخ غذا و تداركات از آلودگي؛
  3. رفع آلودگي سريع جنگ‌افزارها، به ويژه توپخانه؛
  4. فعال شدن تدريجي بيمارستان‌هاي صحرایي در كمك به مصدومين شيميايي.

نتيجه

 آمار تلفات شيميايي ايران بيانگر نقاط ضعف برشمرده شده مي‌باشد، ان‌شاءالله در آينده با پيش‌بيني‌هاي لازم و آموزش كافي شاهد اين‌گونه تلفات در جنگ‌هاي احتمالي نباشيم.

 

محورهايي كه مورد حمله شيميايي قرار گرفته و يگان‌هاي پياده ايران مستقر در آن

ردیف

محورهای عملیاتی

یگان‌های پیاده نظام مستقر در محور

یگان‌های ارتش

یگان‌های سپاه پاسداران

1

خیبر و بدر

ل21، ل28، ل77 و تیپ55 هوابرد

قرارگاه کربلا، نجف و نوح

2

والفجر8

ل21، ل30، ل77 و تیپ هوابرد

قرارگاه نوح و کربلا

3

کربلا5

ـــــ

قرارگاه کربلا

4

والفجر10

ـــــ

قرارگاه قدس، ثامن‌الائمه و فتح

5

والفجر4

ل58، تیپ2 ل21

ل8، 14، 25، ثارالله، تیپ44

6

کربلا4

ـــــ

قرارگاه نجف، قدس، کربلا و نوح

7

بیت‌المقدس

ل21، تیپ2ل77،تیپ23 نوهد، تیپ55 هوابرد، تیپ58 ذوالفقار

ل1، 3، 5

8

فتح‌المبین

ل21، ل77، تیپ55 هوابرد، تیپ58 ذوالفقار، تیپ84 خرم‌آباد

ل1، 3، 5

9

میمک

گردان199 تیپ40 سراب

ـــــ

10

کربلا8

ـــــ

قرارگاه قدس و کربلا

11

والفجر2

تیپ2 ل77، گد132، 164 ل64، گد105 و 145 پیاده مکانیزه ل92 زرهی، گد807 پیاده تیپ40

تیپ33 و گد 6 و 7، نیروهای نامنظم

12

بیت‌المقدس5

ـــــ

قرارگاه نجف و قدس

13

کربلا6 و سومار

ل21، 58، 77 (ـ)، 84 و تیپ55 هوابرد

ـــــ

14

فتح5

ـــــ

یگان‌های سپاه

15

نصر4

ـــــ

یگان‌های سپاه

16

کربلا10 ماووت

ل84 پیاده

ل27 (ـ)، 8 تیپ پیاده از لشکرهای5، 10، 17، 21، 25، 41 و تیپ662

17

محرم و شرهانی

تیپ1 ل21، تیپ58، تیپ84، گردان ژاجا

تیپ8، 14، 17، 25، 35 و 144

18

والفجر مقدماتی

ل21، تیپ55 هوابرد، تیپ84

قرارگاه3، 7 و 11

19

فتح4

ـــــ

یگان‌های سپاه

20

رمضان

ل21، 77، تیپ40، تیپ58

لشکر1، 3، 5، 7

21

والفجر6

ـــــ

یگان‌هایی از سپاه

22

مسلم ابن عقیل

تیپ3 پیاده مکانیزه ل81 زرهی، تیپ55 هوابرد و گمجن عشایری

ل5، تیپ18، 21، 27، 31

23

فتح10

ـــــ

عناصری از سپاه

24

فتح7

ـــــ

عناصری از سپاه

25

ظفر1

ـــــ

عناصری از سپاه

26

طریق‌القدس

دو تیپ پیاده مکانیزه از ل16 و 92، تیپ1 ل77

تیپ14، 25، 31، 34 و 35

27

بازپس‌گیری کربلا

ـــــ

قرارگاه قدس، کربلا، نجف و نوح

28

ثارالله

ـــــ

دو گردان پیاده تیپ المهدی

29

بیت‌المقدس2

ـــــ

قرارگاه نجف و قدس

30

والفجر9

ـــــ

تیپ29، 57، 105، 110 و 115

31

والفجر5

ـــــ

یگان‌های سپاه

32

خوارزم میمک

گد123، 195 پیاده مکانیزه ل81 زرهی، گد7 سماجا (نیروهای ویژه ارتش) و نیروهای ایل خزل

ـــــ

33

بازپس‌گیری فاو

تیپ ل21 و تیپ ل30

یگان‌های قرارگاه نوح و کربلا

34

بازپس‌گیری جزیره مجنون

لشکر58

ـــــ

35

نصر8

ـــــ

یگان‌های سپاه

36

ظفر4

ـــــ

یگان‌های سپاه

37

مطلع‌الفجر

تیپ58، گد191 مرکز پیاده، تیم تیپ23 نوهد، گردان ژاجا

سه گردان

38

علی ابن الحسین

ـــــ

یگان‌های سپاه

39

نصر6

تیپ1 ل77، تیپ40 سراب، تیپ1 ل28، تیپ3 مکانیزه ل81، تیپ2 ل84، گد تکاور ل11 و گد تکاور ل92

ـــــ

40

حضرت مهدی(عج)

تیپ35 تکاور، تیپ45 تکاور

ـــــ

41

بازی دراز

گروه رزمی114، ل81 زرهی

یک گروه رزمی

42

نصر5

ـــــ

یگان‌های سپاه

43

ظفر5

یک گردان از ل30

ـــــ

44

پس از پذیرش قطعنامه

یگان‌های ارتش

یگان‌های سپاه

 

 

 

منبع: پیاده نظام در دفاع مقدس، آراسته، ناصر-نیکفرد، علی، 1393، ایران سبز، تهران

 

[1] . محمدباقر نیک‌‌خواه بهرامی، گاه‌شمار حملات شیمیایی عراق در جنگ، پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس، 1389، ص75.

[2] . کاربرد عوامل شیمیایی توسط صدام در داخل خاک عراق علیه مردم خود (مثل حلبچه) و تغییر سمت وزش باد و عوامل دیگر موجب مصدومیت نیروهای عراق در مناطق آلوده می‌شد.

[3] . همان، ص79.

1398/7/10 11:2:30 185 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
تویضیحات در موتور جستجو
كاربرد عوامل و مواد سمي و شيميایي در طول تاريخ سابقه ديرينه‌اي دارد. به نحوي كه صدها سال قبل از ميلاد مسيح در جنگ‌ها از اين حربه استفاده مي‌شد. در قرون معاصر با پيشرفت علوم و فنون در كاربرد جنگ شيميایي تحولات اساسي به وجود آمد و در جنگ‌هاي اول و دوم جهاني از اين جنگ‌افزار استفاده شده است.
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015