• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

توپخانه در عملیات های آفندی و ویژه (2)


وضعیت جنگی منطقۀ عملیات

1- با شلیک یک گلولۀ توپ 130م‌م  توسط صدام حسین ـ رئیس جمهور وقت رژیم بعثی عراق ـ از پادگان بعقوبه به سوی مرز ایران در ساعت 13:00 روز 31 شهریور سال 1359، آتش یگان‌های زمینی، دریایی و هوایی دشمن بعثی جهت پشتیبانی از تهاجم گسترده به خاک مقدس کشور عزیزمان آغاز شد. به دنبال اجرای این آتش سنگین، که شامل بمباران شهرها و مناطق حساسی از خاک جمهوری اسلامی ایران نیز بود، حرکت تجاوزکارانۀ نیروهای پیاده و زرهی عراق به منظور تصرف شهرها در سرتاسر مرز، از جمله خرمشهر و آبادان در قسمت جنوبی استان خوزستان شروع شد. در این منطقه، نیروهای دشمن تا غرب کارون پیشروی کردند، ولی این تهاجم در خرمشهر با مقاومت دلیرانۀ نیروهای نظامی، انتظامی و مردمی موجود منطقه مواجه شد.

دفاع مقدس، جنگ تحمیلی، معارف جنگ، شهید صیاد شیرازی، شهدای جنگ تحمیلی، امام خامنه ای، عملیات های آفندی و ویژه ، عملیات ثامن‌الائمه(ع)،  ارتش جمهوری اسل

2- دشمن که پس از هفده روز تلاش و بکارگیری زبده‌ترین یگان‌های رزمی خود موفق نشده بود خرمشهر، این شهر خون و حماسه را که مدافعانش با سلاح شهامت و فداکاری از آن دفاع می‌کردند، به تسخیر خود درآورد، تسلط بر خرمشهر را تصرف آبادان، از طریق قطع خطوط مواصلاتی این منطقه تشخیص داد. از اینرو در روز 19 مهرماه، پس از نصب دو پل روی رودخانۀ کارون در محدودۀ آبادی حفار شرقی ـ غربی و آبادی قصبه ـ مارد، از آن عبور کرد و سرپلی را در شرق کارون به اشغال خود درآورد. دشمن پس از عبور از رودخانۀ کارون و قطع محور مواصلاتی اهواز ـ آبادان، نیروهایش را به دو قسمت تقسیم کرد: یک قسمت به طرف شمال تا حوالی سلمانیه پیشروی کرده،  قسمت دیگر به طرف شرق و جنوب تک و محور مواصلاتی آبادان ـ ماهشهر را قطع کردند. به این ترتیب، آبادان از سه جهت محاصره و ارتباط آن از راه زمین با سایر مناطق کشور قطع شد. با این اقدام، تلاش مجدد دشمن برای به سقوط کشاندن خرمشهر، چه از جبهۀ شمال و چه از طریق آبادان، فزونی گرفت (به نقشۀ شماره 2 مراجعه شود).

3- در تاریخ 27 مهرماه 59، "فرماندهی اروند" به منظور سامان بخشیدن به معدود نیروهای مستقر در منطقه و کنترل نیروهای در شرف ورود تشکیل شد. این قرارگاه به عنوان اولین اقدام تصمیم گرفت در تاریخ 3 آبان ماه 59، با نیروهای موجود خود، تک متقابلی را در سه محور ماهشهر ـ آبادان، شادگان ـ سلمانیه و دارخوین ـ آبادان اجرا کند تا شاید بتواند دشمن را از شرق کارون بیرون رانده، محاصرۀ آبادان را بشکند. با توجه به حضور دو تیپ زرهی دشمن در منطقۀ سرپل از یک سو و یک تیپ پیادۀ نه چندان منسجم به عنوان تک کننده از سوی دیگر و همچنین، هوای بسیار گرم منطقه این عملیات در نهایت به شکست انجامید و نیروهای تک‌کنندۀ قرارگاه اروند با دادن تلفات نسبتاً زیاد، به مواضع اولیۀ خود عقب‌نشینی کردند.

4- سرانجام، در روز چهارم آبان، خرمشهر که با مقاومت اسطوره‌ای سی و چهار روزۀ خود، در حالی که با خون بهترین جوانان وطن عجین شده بود، سقوط کرد و برای چندی از مام وطن جدا شد.

5- در شب نهم آبان، یک گردان از نیروهای دشمن در محل آبادی ثوامر در منطقۀ ذوالفقاریه از رودخانۀ بهمنشیر عبور و ضمن توسعۀ سرپل، به غرب (آبادان) و شرق (خسروآباد)، تلاش خود را برای دستیابی به جادۀ آبادان ـ خسروآباد و همچنین دسترسی به ساحل شمالی اروندرود آغاز کردند، که با مقاومت دلیرانۀ نیروهای خودی، شامل گردان153 پیاده (-) از لشکر77، نیروهای انتظامی و مردمی و پشتیبانی آتش آتشبار 105م‌م از گردان368 توپخانه مواجه شد. این درگیری که گهگاه به صورت نبرد تن به تن صورت می‌گرفت، تا روز دهم آبان‌ماه ادامه داشت و منجر به کشته شدن 300 نفر و به اسارت درآمدن 130 نفر از نیروهای بعثی گردید، دشمن از جزیرۀ آبادان رانده شد و به حدود 2 تا 4 کیلومتری ساحل شمالی بهمنشیر عقب‌نشینی کرد و در مواضع پدافندی استقرار یافت.

بدون شک این عملیات را می‌توان اولین عملیات موفقیت‌آمیزی دانست که پیروزی در آن تقریباً تصور تصرف آبادان را از مخیلۀ دشمن خارج ساخت. این پیروزی زمینۀ طراحی تک‌های محدود آینده را فراهم کرد و در نهایت، به طرح‌ریزی و اجرای عملیات "ثامن‌الائمه(ع)" منجر شد.

6- فرماندهی اروند پس از مدت‌ها پدافند در منطقه، با دریافت تقویت‌های مختلف از ژاندارمری و نیروی زمینی ارتش و همچنین، حضور بیشتر رزمندگان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مجدداً تصمیم گرفت تلاش خود را برای عقب راندن دشمن از شرق کارون آغاز کند. بنابراین، با استفاده از نیروهای موجود که حداکثر شامل دو تیپ (یک تیپ پیاده تقویت شده با یک گردان تانک و یک تیپ پیاده متشکل از نیروهای اعزامی از ژاندارمری و سپاه پاسداران، با پشتیبانی آتش دو گردان مختلط توپخانه) بود، عملیاتی را تحت نام "توکل" طرح‌ریزی کرد و در ساعت0030 روز بیستم دی‌ماه 59، در سه محور ماهشهر ـ آبادان، شمال بهمنشیر به طرف ماهشهر و دارخوین به طرف سلمانیه، با مأموریت پاکسازی شرق کارون از وجود دشمن به مورد اجرا گذاشت. این در حالی بود که برابر سوابق موجود، نیروهایی از دشمن به استعداد دو لشکر، به عنوان درگیر و تقویت، در منطقه حضور داشتند. چنین به نظر می‌رسد که عامل اصلی محرک برای طرح‌ریزی و اجرای این عملیات چیزی جز تفوق و نفوذ سیاسی بر امور نظامی نبوده است. بدیهی است نتیجۀ این عملیات از پیش مشخص بود: ناکامی و تلفات و بازگشت به مرحلۀ قبل. نتیجۀ تأسف‌بار عملیات توکل هرچه که بود برای فرماندهی اروند و مسئولان سیاسی کشور این نکته را روشن ساخت که "جنگ و ادارۀ آن"، نیازمند ملزوماتی است که حداقل آن وجود سازمان منسجم، یگان‌های‌کافی، تجهیزات و آموزش مورد نیاز و از همه مهم‌تر دانش کاربرد آنهاست.

به هر تقدیر، با توجه به شرح فوق، فرماندهی اروند مصمم شد که تا زمان فراهم شدن حداقل شرایط مطلوب، برای انجام عملیات گسترده، اجرای عملیات‌های آفندی محدود در بطن پدافند را مد نظر قرار دهد.

 

 ورود لشکر77 به منطقۀ عملیات و آغاز اقدامات اولیۀ آماده‌سازی2F

1- در اجرای امریۀ نیروی زمینی، انتقال قرارگاه لشکر77 پیاده و عناصر پشتیبانی رزمی و پشتیبانی خدمات رزمی باقیماندۀ آن، از روز 15 اسفند59 از مشهد به ماهشهر به وسیلۀ قطار آغاز شد و در دهۀ سوم همان ماه پایان پذیرفت.

2- با ورود لشکر77 به منطقه، مسئولیت منطقۀ عملیاتی آبادان و خرمشهر از تاریخ 28 اسفند59 از فرماندهی اروند به لشکر مذکور تحت عنوان "فرماندهی عملیاتی لشکر77" منتقل شد.

3- همزمان با استقرار لشکر77 در بخشی از منطقۀ عملیاتی جنوب، نیروی زمینی دستور داد به منظور ایجاد وحدت فرماندهی در سطح یگان‌های عمده از یک سو و تقویت منطقۀ جنوب از سوی دیگر، تمامی یگان‌های لشکر که از آغاز جنگ از آن جدا و به مناطق عملیاتی غرب و شمال‌غرب و حتی سایر جبهه‌های منطقۀ عملیاتی جنوب اعزام شده بودند، به منطقۀ عملیاتی لشکر نقل مکان کرده، در عوض، یگان‌هایی که از سایر لشکرها در منطقۀ عملیاتی لشکر استقرار داشتند به یگان‌های مادر خود ملحق شوند، که این دستور در طول مدت مشخصی به مورد اجرا گذاشته شد.

4- اولین شور ستادی لشکر در اوایل فروردین ماه 1360 در پاسگاه فرماندهی لشکر در ماهشهر و با حضور فرماندهان ارتشی، سپاهی و نیروهای مردمی (فداییان اسلام) تشکیل شد. در این جلسه، رکن دوم نیروهای درگیر دشمن در شرق کارون را تیپ‌های 6 زرهی و 8 مکانیزه از لشکر3 زرهی، دو گردان پیاده از تیپ‌های44 و 49، یک گردان شناسایی (صلاح‌الدین)، یک گردان از تیپ 113 نیروهای مرزی، یک گردان نیروی مخصوص و عناصری از نیروهای جیش‌الشعبی عنوان کرد. رکن سوم نیز ضمن تشریح چگونگی استقرار نیروهای خودی در خط و گزارشی از وضعیت کلی منطقه، اقدامات سه‌گانۀ زیر را به ترتیب اولویت جهت طرح‌ریزی و اجرا، به فرماندهی منطقه ارائه کرد که مورد تصویب قرار گرفت:

  • مرحلۀ یکم: سد پیشروی دشمن، از طریق پیوسته کردن خطوط پدافندی.
  • مرحلۀ دوم: تثبیت دشمن در مواضع اشغالی، از طریق اجرای عملیات ایذائی و تک‌های محدود.
  • مرحلۀ سوم: انهدامنیروهایدشمندر شرقکارون،پس ازطرح‌ریزی و هماهنگی کامل اقدامات لازم.

اولین دستور پدافندی لشکر که با تدابیر اتخاذشده در راستای "استراتژی دفاع مطمئن به همراه تک‌های محدود" تا رسیدن به شرایط مطلوب منطبق بود، در یکم اردیبهشت ماه، تحت عنوان "دستور پدافندی شماره 1" تهیه و به یگان‌ها ابلاغ شد (به نقشۀ شماره 3 مراجعه شود).

5- در نیمۀ دوم اردیبهشت ماه 60 ، اولین دستور عملیاتی قرارگاه مقدم نزاجا با عنوان "دستور عملیاتی خندق" و در دهۀ اول خردادماه 60 "طرح عملیاتی ضربت" به لشکر واصل شد. از آنجا که متن و دستورهای صادر شده در این دو طرح با مأموریت استنباطی لشکر مغایرتی نداشت، همان دستور پدافندی شماره 1 لشکر تأمین کنندۀ اوامر نزاجا تشخیص داده شد.

6- با گرم شدن هوا و فروکش شدن آب‌های حاصل از باران‌های موسمی، فرماندهی و ستاد لشکر به فکر ایجاد جاده‌ای نظامی افتادند تا به این ترتیب، محاصرۀ از راه خشکی آبادان رفع شود. بنابراین، پس از مدت‌ها تلاش و همکاری صمیمانۀ گردان مهندسی لشکر و عناصر جهاد سازندگی استان فارس مستقر در منطقه و با استفاده از تجهیزات ویژۀ جاده‌سازی، جاده‌ای از آبادی ابوشانک، واقع در حاشیۀ بهمنشیر و از مسیر خور کویرین به حوالی سه‌راهی شادگان (کیلومتر 17 جادۀ آبادان ـ ماهشهر) کشیده شد و از اوایل مردادماه مورد بهره‌برداری قرار گرفت. این جاده تحت عنوان "جادۀ وحدت" نامگذاری شد.

عملیات تپه‌های مَدَن

اولین تک محدود در ساعت 0200 روز 25 اردیبهشت ماه 60 در حوالی منطقۀ ذوالفقاریه (میدان تیر آبادان ـ تپه‌های مدن) با بکارگیری گردان 148 پیادۀ تیپ1 لشکر با استفاده از اسکورپین‌های گردان سوار زرهی و با کمک سپاه پاسداران آبادان، با غافلگیری تمام به اجرا درآمد. نتیجۀ این عملیات کاملاً موفقیت‌آمیز بود و موجب بالا رفتن روحیۀ تعرضی نیروهای خودی شد. در این عملیات، بخشی از مواضع مقدم دشمن به تصرف رزمندگان جمهوری اسلامی ایران درآمد و دشمن با دادن تلفات و ضایعات زیاد، مجبور به تغییر گسترش خود در شمال بهمنشیر شد.

 

منبع: توپخانه در عملیات های آفندی و ویژه ، سرتیپ دوم توپخانۀ ستاد محمد نجفی‌راشد، 1397، ایران سبز، تهران

 

 

 

 

1398/6/6 11:11:12 178 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
تویضیحات در موتور جستجو
وضعیت جنگی منطقۀ عملیات 1- با شلیک یک گلولۀ توپ 130م‌م توسط صدام حسین ـ رئیس جمهور وقت رژیم بعثی عراق ـ از پادگان بعقوبه به سوی مرز ایران در ساعت 13:00 روز 31 شهریور سال 1359، آتش یگان‌های زمینی، دریایی و هوایی دشمن بعثی جهت پشتیبانی از تهاجم گسترده به خاک مقدس کشور عزیزمان آغاز شد. به دنبال اجرای این آتش سنگین، که شامل بمباران شهرها و مناطق حساسی از خاک جمهوری اسلامی ایران نیز بود، حرکت تجاوزکارانۀ نیروهای پیاده و زرهی عراق به منظور تصرف شهرها در سرتاسر مرز، از جمله خرمشهر و آبادان در قسمت جن
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015