• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.

نبردهای خرمشهر و آبادان(46)


خاطرات سرهنگ( سرلشکر) حسنی‌سعدی فرمانده عملیات آبادان

من فرمانده تیپ دانشجویان بودم. دانشجویان دانشکده افسری در 4/7/59 به خرمشهر آمدند. در روز 12/7/59، عراقی‌ها تا نزدیکی گمرک آمده بودند که دانشجویان دانشکده افسری به آنها حمله کرده و آنها را عقب زدند. نقش آنها به تأخیر انداختن پیشروی دشمن بود. دشمن در 12/7/59 کشتارگاه را اشغال کرد. در نیروهای ایرانی فرماندهی بسیار ضعیف بود.

جنگ تحمیلی،دفاع مقدس،ارتش،هیئت معارف جنگ،شهید صیاد شیرازی،جنگ ایران و عراق،جنگ

 در ساعت 5/4 بعدازظهر، طرح حمله به کشتارگاه داشتیم. نیروهای مردمی بدون سازمان، اما با احساس بودند. به طرف کشتارگاه حرکت کردیم. من با یک جیپ موشک تاو بودم. در پشت انبار گمرک زیر آتش دشمن قرار گرفتیم. در پشت ریل­های راه­آهن سنگر گرفتیم. در همان­جا تعدادی تانک عراقی را افراد دشمن روشن گذاشته و فرار کرده بودند. افراد خودی گفتند چه کار کنیم؟ گفتم منفجر کنید. بعضی­ها اعتراض کردند. اما چون راننده نداشتیم، اجباراً آنها را منفجر کردیم که صدای انفجار آنها سبب وحشت دشمن شد و عقب­تر رفتند، اما ما را زیر آتش توپخانه گرفتند.

نیروهای مردمی، سپاه پاسداران، تکاوران، دانشجویان دانشکده افسری به جلو رفتند. در این تاریخ(12/7/59)، حدود 45درصد مردم در شهر مانده بودند. برنامه جنگی این بود که تا غروب می­جنگیدند و بعد از تاریکی شب به مسجد می‌رفتند. آقای محمدی، امام­جمعه شهر، جلو مسجد بود. بلندگو را به دست گرفته و گفت: مردم! به سنگرها برگردید، ما غذا می­فرستیم، اما مردم گوش ندادند، مانند اینکه این وضع همیشگی بود. به سختی توانستیم تعدادی را به سنگرها برگردانیم. در این صحنه­ها من برای بازدید رفته بودم نه جنگ، امان‌اللهی که اسیر شده و اکنون برگشته است، با حرارت مردم را جمع کرد و گفت اگر می­خواهید بجنگید جبهه آنجا است و مردم را به سنگرها برد.

در 19/7 قرار بود واحد دیگری از دانشجویان را به خرمشهر ببریم، اما با عبور نیروهای عراقی از کارون در مارد، جاده بسته شد.

در 25/7 خواستم از جاده ماهشهر به آبادان برویم که اطلاع پیدا کردیم آن جاده هم در کنترل عراقی‌ها است. در عصر روز 28/7، سرهنگ فروزان به من مأموریت داد به آبادان بروم و سرهنگ رضوی را عوض کنم.

ضعف فرماندهی کاملاً محسوس بود. توپخانه را از آبادان خارج کرده و به جاده ماهشهر برده بودند و نمی‌توانست از خرمشهر پشتیبانی کند. شریف‌النسب جانفشانی کرد و در رادیو و تلویزیون آبادان صحبت کرد و مردم را برای دفاع تهییج نمود. در واقع او فرمانده بود. سربازان بی­هدف داخل شهر می­شدند. از هر سربازی سوال می‌شد، می‌گفت: فرماندهان نیستند و ستون پنجم نیز این وضع را تقویت می‌کرد.

در 28/7، وضعیت خرمشهر بحرانی بود و حداقل نیرو در آن مقاومت می‌کرد و دشمن مدام به فشار خود می­افزود. رزمندگان ما آتش پشتیبانی نداشتند، در نتیجه روحیه افراد ما پایین بود. افراد می‌گفتند: در مقابل توپخانه و تانک با تفنگ نمی‌توان جنگید و به تدریج خرمشهر را ترک می‌کردند.

وقتی که ما به آبادان رفتیم، 400 نفر از افراد کمیته­های چهارده­گانه تهران به آبادان آمدند و تعدادی افراد داوطلب هوانیروز نیز آمدند. به قدری فشار دشمن زیاد بود که بیش از نصف آن عده 400 نفری برگشتند و منطقه را ترک کردند و حدود 200 نفر باقی ماندند. لشکر اهواز حتی یک واحد نظامی آزاد نداشت که بفرستد و در مقابل ارتش عراق مقاومت کند. بعد از عبور نیروهای عراقی از کارون، تعدادی از نیروهای چمران و سپاه جلو پیشروی نیروهای عراقی را به سمت شمال (اهواز) در سلیمانیه و محمدیه قطع کردند. همچنین مانع پیشروی نیروهای عراقی به سمت شادگان شدند.

در 28/7، ستاد عملیاتی اروند تشکیل شد و دو گردان از ارتش و ژاندارمری را زیر امر گرفت و این نیروی کمکی بود که برای اولین بار رسید.

در 2/8، عملیات حمله متقابل برای شکستن محاصره آبادان طرح­ریزی شد و روز 3/8 اجرا گردید که هدف آن آزاد کردن جاده اهواز ـ آبادان بود، اما موفق نشد و تلفات زیادی وارد شد، گرچه دشمن حدود 9 کیلومتر عقب‌نشینی کرد، اما نیروهای خودی به علت مشکلات، به مواضع قبلی خود عقب‌نشینی کردند و عملیات ناموفق ماند.

شب 4/8 وضعیت بحرانی بود. ما حتی یکصد نفر نداشتیم تا از پل دفاع کند. ناچار شدیم به مسجد برویم و از مردم کمک بخواهیم تا از پل خرمشهر ـ آبادان دفاع کنند.

در 5/8، یک گروهان از تیپ قوچان وارد آبادان شد. بقیه گردان و تیپ بعداً آمدند که یک آتشبار کاتیوشا نیز همراه داشتند و از جاده خاکی ماهشهر به آبادان حرکت کردند. موفق به عبور نشدند. اجباراً از طریق هوا و آب به آبادان اعزام شدند.

در شب 7/8، جاده خاکی ماهشهر ـ آبادان نیز قطع شد که در همان موقع مهندس تندگویان نیز در همین جاده اسیر شد.

آتشبار کاتیوشا که در نخلستان­ها مانده بود، با تلاش من (سرهنگ حسنی‌سعدی) و سرگرد شریف‌النسب از طریق آب با دُبه به جزیره آبادان حمل شد و دلگرمی زیاد به رزمندگان داد.

در شب 8/8، نیروهای عراقی وارد نخلستان ابوعبادی شدند. اگر کاتیوشا را نبرده بودیم به دست عراقی‌ها می­افتاد‌ (ابوعبادی پشت بهمنشیر است). پس از ورود نیروهای عراقی به نخلستان، طرح­ریزی می‌شد که با گردان اعزامی از تیپ قوچان و تکاوران به دشمن حمله شود، ولی به علت فراهم نبودن قایق این عمل انجام نشد.

صبح روز بعد خبر رسید نیروهای عراقی از طریق ذوالفقاری وارد آبادان شده­اند. اهالی ذوالفقاری و ابوعبادی جریان ورود عراقی‌ها را اطلاع نداده بودند. احتمالاً از ترس جان خود، با عراقی‌ها همکاری می‌کردند. در ابوعبادی عراقی‌ها به روی رودخانه بهمنشیر پل زدند و از رودخانه گذشتند و نخلستان­ها را قطع کرده، به طرف جاده پیشروی نمودند.

در ساعت 0715، پیکی خبر داد که نیروهای دشمن وارد ذوالفقاری شده­اند. بلافاصله فرمانده گردان اعزامی از قوچان و فرمانده تکاوران و فدائیان اسلام و سپاه پاسداران و ژاندارمری احضار شدند و در جلسه مشورتی، تصمیم گرفته شد حمله متقابل شود. در ساعت 830، نیروهای رزمنده وارد عمل شدند. دشمن حدود دو گردان خود را از رودخانه بهمنشیر عبور داده بود که تا نزدیکی جاده خسروآباد پیشروی کرده بودند و هدف دشمن قطع جاده خسروآباد بود تا خود را به اروندکنار برساند و جزیره آبادان را به طور کامل اشغال نماید.

 نیروهای خودی با جان­بازی با دشمن درگیر شدند و به منطقه ذوالفقاری حمله کردند. کار به جنگ تن به تن رسید. این نبرد تا 9/8 نیز ادامه داشت و قریب 280 نفر از افراد عراقی کشته شدند. شب 9/8 نیز عراقی‌ها تلاش کردند نیروهای بیشتری وارد آبادان کنند، اما موفق نشدند. در صبح 10/8 نیروهای خودی وارد نخلستان­ها شدند و تا چند متری رودخانه بهمنشیر پیشروی کردند. بالأخره روز 10/8 پل احداثی دشمن در بهمنشیر منهدم شد و شبانه حاشیه بهمنشیر پاک گردید و دشمن از جزیره آبادان بیرون رانده شد. حدود 130 نفر از افراد دشمن اسیر شدند که یکی از آنها ستوان بود.

برای بیرون راندن نیروهای دشمن از نخلستان شمال بهمنشیر عملیات ادامه یافت، البته توپخانه عراق از داخل خاک عراق در جنوب اروندرود، منطقه ذوالفقاری را زیر آتش گرفته بود. تعدادی قایق سپاه و ژاندارمری فراهم شد و نیروهای خودی، شامل فدائیان اسلام و سپاه و ارتش، با قایق از بهمنشیر گذشتند و وارد نخلستان ابوعبادی شدند و به تدریج پیشروی کردند و دشمن را از نخلستان­ها بیرون راندند.

نیروهای دشمن به خاکریزهای شمال جاده خاکی عقب‌نشینی کردند و چون از پیشروی در مسیر ذوالفقاری ناامید شدند، تلاش کردند از سمت فیاضیه (بین ایستگاه12 و خرمشهر) به سمت آبادان پیشروی کنند، ولی با نیروی سپاه پاسداران برخورد کردند. ستاد عملیاتی سریعاً یک گروهان از عناصر تیپ قوچان را به فیاضیه اعزام کرد، در نتیجه جلو پیشروی دشمن در فیاضیه نیز گرفته شد و دشمن حدود چهارکیلومتر به شمال رودخانه بهمنشیر عقب‌نشینی کرد. در همین روزها، واحدهای اضافی توپخانه خودی به آبادان آمد و آتش پشتیبانی ما قوی­تر شد.

دشمن در ابوعبادی حدود 17 دستگاه لودر و بولدوزر و چند دستگاه نفربر و خودروهای دیگر و اسلحه و مهمات بر جای گذاشت و عقب‌نشینی کرد. این عملیات تا 18/8 ادامه داشت که مرحله سوم آن بیرون راندن نیروهای عراقی از روستا و نخلستان ابوعبادی بود. فدائیان اسلام در این قسمت از عملیات نقش فعالی داشتند و سنگر به سنگر با دشمن جنگیدند و نیروهای عراقی را چهار کیلومتر به عقب راندند.

6. سرهنگ حسنی‌سعدی، قسمت دوم مربوط به خرمشهر

در آغاز حمله نیروهای متجاوز عراق به خرمشهر، سلاح آتش پشتیبانی آنها در جزیره ام­الرصاص واقع در اروندرود مستقر بود. پس از عبور از شلمچه، نیروهای عراقی از کنار اروندرود پیشروی می‌کردند تا ارتباطشان با جزیره ام­الرصاص حفظ شود. بر طبق برآورد معمولی، بایستی عراقی‌ها موفق می­شدند ظرف 48 ساعت خرمشهر را تصرف کنند، ولی این کار 34 روز طول کشید.

در آبادان بعد از اینکه نیروهای عراقی تا پنج کیلومتری شمال بهمنشیر عقب‌نشینی کردند، مجدداً برای تصرف کرانه شمالی بهمنشیر حمله کردند (در ابوعبادی) و توپخانه عراق مستقر در سیبه آنها را پشتیبانی می‌کرد و منطقه ذوالفقاری و ابوعبادی را زیر آتش گرفت. از کرانه شرقی کارون در منطقه سرپل مارد نیز آتش دشمن به مواضع نیروهای ما روانه شد، اما نیروهای دشمن موفق نشدند، لذا نیروهای عراقی مجبور به اتخاذ تدابیر دفاعی در شمال جاده خاکی ماهشهر ـ آبادان شدند و با اقدامات فعال مهندسی، مواضع ساختند، به نحوی که به جای تانک و توپخانه، لودر و بولدوزر و گریدر فعالیت داشت و مثل اینکه جنگ به صورت جنگ بلدوزرها درآمده بود.

نیروهای عراقی از لحاظ وسایل سنگین مهندسی فوق‌العاده قوی بودند، ولی نیروهای ایرانی تقریباً چیزی در اختیار نداشتند. در اجرای فرمان امام برای آزاد کردن جاده آبادان ـ اهواز، تلاش شد با حرکت خیزشی، نیروهای دشمن عقب رانده شوند. در تاریخ 6/9/59، طرح­ریزی برای باز کردن جاده آغاز شد. برای این عملیات سپاه پاسداران اصرار داشت، تا اینکه 48 ساعت قبل از زمان برنامه تعیین­شده، فدائیان اسلام بدون هماهنگی به سنگرهای عراقی حمله کردند، ولی عده زیادی از آنان شهید شدند.

 این امر سبب شد طرح که قرار بود در 19/9 اجرا شود، افشاء گردد. در 19/9 یک عملیات دستبرد همه­جانبه شبانه از طریق جاده ماهشهر ـ آبادان به اجرا گذاشته شد. حمله در ساعت 2 روز بیستم آغاز شد، اما عراقی‌ها از حمله نیروهای ما اطلاع داشتند، لذا یکباره نیروهای ما را زیر آتش گرفتند. نبرد تا ساعت 0430 ادامه یافت، ولی با دادن حدود 30 تا 40 نفر شهید، بدون موفقیت خاتمه یافت.

بعد از این عملیات ناموفق، برای روز 20/10 طرح حمله تهیه شد که این طرح را ستاد فرماندهی اروند تهیه کرد. برای این حمله، یک تیپ زرهی در نظر گرفته شده بود، در حالی که دشمن شش گردان تانک، دو گردان پیاده، یک گردان مکانیزه و یک گردان نیرومخصوص در منطقه سرپل مستقر کرده بود.

طرح کلی این بود که نیروهای مستقر در محور ماهشهر ـ آبادان به سمت غرب و نیروهای مستقر در کرانه بهمنشیر به سمت شمال‌غرب پیشروی کنند و عملیات الحاق انجام دهند، ولی واحد تانک که در محور ماهشهر پیشروی می‌کرد، به چپ منحرف شد و وارد مواضع دشمن گردید و واحدی که از جنوب به شمال حمله کرد، موفق شد تلفاتی به دشمن وارد کند، ولی نیروی حمله­ور در محور ماهشهر نتوانست سمت حمله را حفظ کند و از مسیر منحرف گردید و بدون نتیجه عقب‌نشینی کرد، چون عملیات در شب اجرا شد، دشمن موفق گردید پیشروی نیروهای ما را تا روشنایی روز به تأخیر اندازد و پس از روشنایی، تانک‌هایی از نیروهای ما که وارد منطقه دشمن شده بودند، به دست نیروهای عراقی افتادند و حدود 70 نفر از نیروهای ما را به اسارت گرفتند و حدود 24 دستگاه تانک و نفربر ما نیز به دست عراقی‌ها افتاد.

در غروب روز 20/10 واحد هوانیروز به مواضع دشمن حمله کرد، اما با فرارسیدن شب، عملیات آنها نیز متوقف شد و بقیه نیروهای ما بالإجبار به مواضع قبلی خود عقب‌نشینی کردند.

علل سقوط خونین­شهر:

  1. تلاش مداوم نیروهای خودی و به تحلیل رفتن آنها بدون جایگزینی
  2. نرسیدن هرگونه نیروی کمکی و پایین آمدن روحیه
  3. عدم کفایت آتش پشتیبانی
  4. عدم امکان پشتیبانی مؤثر هوانیروز

 

منبع: نبردهای منطقه خرمشهر و آبادان، حسینی، سید یعقوب، 1396، ایران سبز، تهران

1397/3/23 11:17:46 222 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
برای عضویت درکانال سایت هیئت معارف جنگ شهید صیاد شیرازی اینجا کلیک کنید
تویضیحات در موتور جستجو
من فرمانده تیپ دانشجویان بودم. دانشجویان دانشکده افسری در 4/7/59 به خرمشهر آمدند. در روز 12/7/59، عراقی‌ها تا نزدیکی گمرک آمده بودند که دانشجویان دانشکده افسری به آنها حمله کرده و آنها را عقب زدند. نقش آنها به تأخیر انداختن پیشروی دشمن بود. دشمن در 12/7/59 کشتارگاه را اشغال کرد. در نیروهای ایرانی فرماندهی بسیار ضعیف بود.
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015