• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

عملیات پدافندی اروند-68


در حالی که 99درصد امکان سقوط خرمشهر وجود دارد. در گزارش دیگری، اعلام کرد دشمن از جاده کمربندی به پل نزدیک می‌شود. برابر اطلاع رسیده از پست استراق سمع، دشمن امروز پیشروی خواهد کرد. همه منتظرند اقدامات تهاجمی نیروهای خودی شروع شود، این تنها امید مردم است. ایستگاه دریایی بندر امام خمینی اعلام کرد نیروهای دشمن در خرمشهر، شدیدترین فشار را وارد می‌کنند. پل خرمشهر در کنترل دشمن است و نیروهای کمکی برای خرمشهر قادر به عبور از پل نیستند. وضع بسیار بحرانی است و به نظر می‌رسد، آخرین فرصت برای نجات خرمشهر در شرف اتمام است.

دفاع مقدس، جنگ تحمیلی، معارف جنگ، شهید صیاد شیرازی، شهدای جنگ تحمیلی، امام خامنه ای، عملیات اروند-فرماندهی اروند-آبادان-قرارگاه تاکتیکی نزاجا در جنوب-

 

در اول آبان‌ماه سال 1359، هنوز نبرد در قسمت جنوبی شهر خرمشهر ادامه داشت و نیروهای متجاوز در شمال بهمنشیر تلاش می‌کردند کرانه شمالی را تصرف و جزیره را اشغال نمایند. ولی تلاش دشمن در محور آبادان ـ ماهشهر متوقف گردیده بود و دشمن در حدود 15 کیلومتری شرق کارون، مواضع دفاعی را اشغال و آرایش کرده بود. در قسمت شمال نیز، تا حدود آبادی سلیمانیه، پیشروی دشمن متوقف شده بود.

 حوادث روز اول آبان در این منطقه چنین بوده است: در خرمشهر، نبرد خانه به خانه ادامه داشت و دشمن به پل خرمشهر نزدیک شده بود. آبادان به وسیله توپخانه دشمن به شدت کوبیده می‌شد ونیروهای متجاوز آماده می‌شدند مجدداً برای اشغال جزیره، تلاش خود را از سر بگیرند. اغلب نیروهای مدافع ما در خرمشهر، شهید یا مجروح یا مفقود شده بودند. عده‌ای هم بدون دستور منطقه را ترک کرده بودند. برابر گزارش فرمانده منطقه دریایی خرمشهر، فقط تکاوران دریایی با تعدادی از نیروهای مردمی، در شهر دفاع می‌کردند.

در گزارش دیگری که هیئت بازرسی اعزامی از فرماندهی اروند به منطقه عملیات داد، چنین بیان شده است: در خرمشهر، جنگ تن به تن ادامه دارد. از نیروهای دشمن، شش نفر اسیر شده‌اند. شهر آبادان و خرمشهر در محاصره کامل است (از راه زمینی). نیروهای خودی در خرمشهر در فلکه مقابل پل خرمشهر از پل دفاع می‌کنند. در شمال بهمنشیر، خط تماس در سه‌راهی آبادان ـ ماهشهر ـ اهواز است. روز جاری نیروی هوایی ما فعال بود و یک فروند هواپیمای فانتوم ایران سقوط کرد.

منطقه سوم دریایی آخرین وضعیت روز جاری را چنین گزارش داد: نبرد در خرمشهر به شدت هرچه تمام‌تر ادامه دارد. دشمن تلاش می‌کند پل خرمشهر را در دست بگیرد، آبادان زیر آتش شدید دشمن است. مهمات محدود شده و طرحی برای نجات خرمشهر تهیه نشده است. در شمال بهمنشیر، راه فرعی (جاده خاکی منتهی به پل قدیمی) هنوز باز است.

در این روز، ایستگاه دریایی بندر امام خمینی به فرماندهی اروند اعلام کرد: 500 نفر افراد بسیج داوطلب اعزام به خرمشهر آماده‌اند در صورتی که نیاز است اعزام شوند. همچنین ژاندارمری از سپاه پاسداران درخواست نمودند 12 قبضه آرپی‌جی برای فرماندهی اروند ارسال کند. تیمسار فلاحی به لشکر92 زرهی دستور داد هر وسیله که فرماندهی اروند درخواست می‌کند، در حدود مقدورات واگذار کنند، ولی رفع تکلیف نکنند، زیرا هنوز منطقه آبادان ـ خرمشهر جزو منطقه مسئولیت لشکر92 زرهی است.

مجدداً یادآور می‌شود که با وجود اینکه قرارگاه نیروی زمینی به فرماندهی فرمانده نیروی زمینی در دزفول مستقر بود، هنوز فرماندهی اروند رابطه فرماندهی و ستادی با این قرارگاه برقرار نکرده بود و تا آخر هم نکرد و به عنوان یگان هم‌جوار عمل کرد.

در دوم آبان، از طریق قرارگاه اصلی نیرو، به قرارگاه مقدم دزفول ابلاغ شد که از نظر ستاد مشترک، فرماندهی اروند به طور قطعی تشکیل شده محسوب می‌گردد. ضمناً وضعیت منطقه اروند چنین است که هنوز پل خرمشهر در کنترل نیروهای خودی است. در آبادان، وضع تغییری نکرده. مهمات برای خرمشهر ارسال شد. هماهنگی بین عناصر رزمنده وجود ندارد و ناامیدی در مقامات و پرسنل محسوس است و تاکنون اقدام مؤثری برای نجات خرمشهر و آبادان به عمل نیامده است.

در حالی که 99درصد امکان سقوط خرمشهر وجود دارد. در گزارش دیگری، اعلام کرد دشمن از جاده کمربندی به پل نزدیک می‌شود. برابر اطلاع رسیده از پست استراق سمع، دشمن امروز پیشروی خواهد کرد. همه منتظرند اقدامات تهاجمی نیروهای خودی شروع شود، این تنها امید مردم است. ایستگاه دریایی بندر امام خمینی اعلام کرد نیروهای دشمن در خرمشهر، شدیدترین فشار را وارد می‌کنند. پل خرمشهر در کنترل دشمن است و نیروهای کمکی برای خرمشهر قادر به عبور از پل نیستند. وضع بسیار بحرانی است و به نظر می‌رسد، آخرین فرصت برای نجات خرمشهر در شرف اتمام است.

گردان144 اعزامی از لشکر21 پیاده که در منطقه عملیاتی محور ماهشهر ـ آبادان وضع دفاعی اشغال کرده بود، گزارش داد: گشتی‌های این گردان در این محور مشاهده کرده‌اند که دشمن مشغول تحکیم مواضع خود در شرق کارون و آماده برای پیشروی به سمت جنوب و سد کردن جاده آبادان ـ ماهشهر است. فرماندهی اروند به نیروی زمینی اعلام کرد که هنوز رابطه فرماندهی بین تکاوران دریایی با آن فرماندهی مشخص نیست. گردان144 پیاده در ساعت 1230 گزارش داد تعداد هشت دستگاه تانک دشمن در جنوب جاده ماهشهر ـ آبادان، حدود کیلومتر4 مشاهده شده است. سرهنگ حسنی‌سعدی در ساعت 1030 روز دوم آبان، گزارش داد شمال پل خرمشهر در دست دشمن است.

در سوم آبان، وضعیت خرمشهر چنین بوده است: دشمن تقریباً همه شهر را اشغال کرده بود و نبرد در اطراف پل خرمشهر ادامه داشت. تعدادی از افراد خودی در محاصره دشمن قرار گرفتند و خارج کردن و کمک رساندن به آنها غیرممکن شد. برابر گزارش فرماندهی منطقه دریایی خرمشهر، نیروهای مردمی اعزامی در بدو ورود به منطقه، با علاقمندی و اشتیاق فوق‌العاده‌ای وارد عمل می‌شوند، ولی بعد از 24 ساعت، به علت وخامت اوضاع، منطقه را ترک می‌کنند.

در روزهای اخیر، فقط تعدادی از تکاوران دریایی، ژاندارمری و دانشجویان دانشکده افسری باقی مانده بودند. مقاومت هنوز در اطراف پل خرمشهر ادامه دارد و پل در دست نیروهای خودی است. رساندن تدارکات به رزمندگان دلیر خرمشهر از روی پل مقدور نیست. سعی می‌شود از راه آبی، تدارکات ارسال شود. نیروهای خودی که در شمال پل، نبرد می‌کردند، بر اثر فشار دشمن، مجبور به عقب‌نشینی به جنوب پل (جزیره آبادان) شده‌اند. لشکر92 زرهی گزارش داد برابر اعلام رئیس مجلس شورای اسلامی ایران (حجةالاسلام رفسنجانی که در آن موقع، در منطقه عملیات بود)، حدود 200 نفر افراد سپاه پاسداران در خرمشهر، در محاصره دشمن قرار گرفتند.

و اما در عملیات مهمی که در سوم آبان در منطقه عملیاتی شمال بهمنشیر در محور ماهشهر ـ آبادان انجام گرفت، حمله متقابل نیروهای فرماندهی اروند به نیروهای دشمن بود. متأسفانه چگونگی برآورد وضعیت و طرح‌ریزی و هدایت این عملیات که یکی از عملیات‌های عمده نیروهای ما در سال59 بود، در سوابق عملیاتی به طور گویا ثبت نگردیده است، ولی قسمتی از چگونگی نتایج عملیات، در گزارش بعضی از یگان‌ها مشخص شده است. اساس این عملیات دستور عملیاتی فرماندهی اروند بود که در 27 مهر تهیه و منتشر شده بود. خلاصه آن در حوادث روز 27 مهر بیان گردید. با توجه به وخامت وضعیت منطقه خرمشهر و آبادان و نظریات همه مقامات و مردم برای تغییر شرایط نبرد به نفع نیروهای ما، فرماندهان مسئول منطقه خرمشهر و آبادان تلاش می‌کردند به هر طریقی که می‌شود، عکس‌العملی در مقابل دشمن نشان دهند تا شاید نتیجه مثبت باشد و حداقل دشمن در مواضع موجود، تثبیت شود یا به عقب رانده شود.

اما باید قبول کرد برتری نسبی دشمن در منطقه عملیات خرمشهر و آبادان خیلی بالاتر از آن بود که با نیروی کم، امکان اجرای عملیات مؤثر و مهمی وجود داشته باشد. در پیوست اطلاعاتی دستور عملیاتی اروند، استعداد دشمن چنین بیان شده است که در منطقه آبادان، تیپ6 زرهی تقویت‌شده شامل سه گردان تانک، یک گردان مکانیزه، یک گردان نیروی مخصوص، دو گردان توپخانه و یک گردان پدافند هوایی مستقر بود. علاوه بر اینها، یک تیپ زرهی تقویت‌شده دشمن نیز به عنوان احتیاط در دسترس، در این منطقه گسترش داشته است. در مقابل این لشکر زرهی تقویت‌شده دشمن، نیروهای ما عبارت بودند از: یک گردان پیاده (144 لشکر21) که در عملیات 23 مهر، در جبهه دزفول با وضع نامناسب عقب‌نشینی کرده بود، چند دستگاه تانک بدون خدمه که از نقاط مختلف جمع‌آوری شده و خدمه آن نیز از واحدهای مختلف زرهی فراخوانده شده بودند، یگانی از ژاندارمری و دو آتشبار توپخانه و عناصر متفرقی از نیروی دریایی، دانشکده افسری، نیروهای مردمی با جنگ‌افزار و مهمات و تجهیزات خیلی محدود. این نیروهای نامتجانس و خیلی کمتر از دشمن می‌توانستند در جنگ میهنی و مردمی مؤثر باشند و با جنگ‌های نامنظم، دشمن را به ستون درآورند، ولی برای یک جنگ منظم و رویارویی با دشمن بیش از پنج برابر خود، حداقل استعداد حمله را نداشتند.

برای مشخص شدن وضعیت یگان‌هایی که روز سوم آبان در شمال آبدان حمله کردند، من (سرهنگ حسینی، گردآورنده این مدارک) لازم می‌دانم قسمتی از خاطرات خودم را بیان کنم. در آن موقع، من جانشین عملیاتی فرمانده نیروی زمینی در قرارگاه مقدم بودم. ولی همان‌گونه که قبلاً اشاره شد، قرارگاه مقدم نیرو در جنوب، فقط هدایت عملیات منطقه دزفول را عهده‌دار بود و عملاً دخالتی در امر فرماندهی لشکر92 زرهی در اهواز و یگان‌های اروند در منطقه خرمشهر و آبادان نمی‌کرد. این وضعیتی بود که وجود داشت، که البته به نظر من، بسیار بد بود. چطور می‌شود فرمانده نیروی زمینی در صحنه عملیات باشد، ولی در هدایت عملیات لشکرها، یگان‌ها و سازمان‌های خود دخالت نکند.

به هر حال، بحث در این باره باید در بررسی کلیات جنگ مورد مطالعه قرار گیرد. اما درباره وضعیت یگان‌های حمله‌ور در روز سوم آبان، صحبت بود. در روز 23 مهرماه، لشکر21 پیاده در منطقه دزفول حمله کرد و با شکست فاحشی، به غرب رودخانه کرخه عقب‌نشینی نمود که جریان این نبرد در فصل مربوط به خود تشریح شده است. گردان144 پیاده یکی از گردان‌های آن لشکر بود که با وضع نابسامانی عقب‌نشینی کرده بود. روز 24 مهر، یعنی فردای همان روز شکست، سرتیپ فلاحی تصمیم گرفت در منطقه آبادان، عملیاتی انجام دهد، لذا مستقیماً به فرمانده لشکر21، سرهنگ ورشوساز، دستور داده بود یک گردان آماده کند و همان روز به ماهشهر اعزام کند، که در همان روز، میسر نشد و روز 25 مهر این گردان به سمت ماهشهر حرکت نمود. روز قبل از حرکت، فرمانده گردان که سرگردی بود، پیش من آمد، اظهار کرد که من اجرای دستور می‌کنم و می‌روم، ولی گردان من فاقد حتی یک دستگاه بی‌سیم است و جنگ‌افزار سنیگینی ندارم و اغلب وسایل و تجهیزات من از بین رفته یا کسر سازمان است.

من به فرمانده گردان گفتم حرکت کند و بعداً وسایل از یگان‌های لشکر21 می‌گیریم و برایش می‌فرستیم. همان شب به فرمانده لشکر تلفن کردم و گفتم تعدادی از بی‌سیم و جنگ‌افزار و تجهیزات گردان‌هایی را که در خط مقدم نیستند، از آنها بگیرند و برای گردان144 پیاده بفرستند و دستور کتبی هم داده شد و گردان اعزام شد و در 27 مهر، در منطقه آبادان مستقر گردید. عنصر زرهی نیز شامل تعدادی تانک تعمیرشده در کارخانجات مسجد سلیمان بود که دستور داده شد از مسجد سلیمان به ماهشهر حمل شود. برای تأمین خدمه، به لشکرهای زرهی دستور داده شد تعدادی خدمه تانک ام47 در هر شغلی که باشند، جمع‌آوری و به ماهشهر اعزام کنند. خدمه هم به این نحو از درجه‌داران متفرق و خارج از شغل زرهی جمع‌آوری و به ماهشهر اعزام شد.

 هسته مرکزی یگان حمله‌ور که پیاده و زرهی باشد، با این وضع تشکیل گردید. این یگان‌ها تا سوم آبان، یعنی در مدت پنج روز گذشته، هنوز تشکیل نشده بودند، هنوز فرمانده مشخصی برای یگان تانک پیش‌بینی نشده بود، که بنا به دستور فرماندهی اروند، به یگان دشمن بیش از پنج برابر خود حمله کرد. طرحی که برای حمله به مرحله اجرا گذاشته شد، این بود که گردان144 پیاده تقویت‌شده با گروهان تانک و یک یگان مرکب به فرماندهی سرگرد محمدهاشم غرقی، در امتداد محور ماهشهر ـ آبادان به سمت غرب و خط سرپل دشمن حمله می‌کرد و نیروهای دشمن را به غرب رودخانه عقب می‌راند. حمله در روز اجرا می‌شد.

 در آن موقع، هوای خوزستان گرم بود. یگان حمله‌ور در ابتدا، نسبتاً سریع پیشروی کرده بود و به مواضع دشمن نزدیک شده و موفقیت‌هایی نیز به دست آورده بود، ولی بعد از چند ساعت، که هوا فوق‌العاده گرم شده بود، رزمندگان ما نتوانسته بودند پیشروی کنند و در زمین، زیر آتش شدید دشمن، که در مواضع مناسب قرار داشت، قرار گرفته بودند. تلفاست سنگینی به آنان وارد شده بود و مجبور شده بودند با وضع رقت‌باری عقب‌نشینی کنند. تیمسار فلاحی هدایت عملیات را شخصاً بر عهده گرفته بود و سرهنگ فروزان فرمانده اروند نیز به همراه ایشان بود. با مشورت یکدیگر، این عملیات را طرح‌ریزی و هدایت می‌کردند. طبق اطلاعاتی که به قرارگاه می‌رسید، حتی نزدیک بود تیمسار فلاحی و سرهنگ فروزان از فشار تشنگی و خستگی، از پای درآیند.

در این عملیات محدود، تلفات سنگینی به نیروهای حمله‌ور وارد شد. گرچه در مدارک فرماندهی اروند، ثبت نشده است، ولی اطلاعاتی که از طریق گردان144 و لشکر21 پیاده به قرارگاه مقدم دزفول رسید، گردان144 پیاده 9 نفر شهید و 54 نفر مجروح و 147 نفر مفقود، یعنی 210 نفر تلفات داشته و از 17 دستگاه تانکی که در حمله شرکت داشتند، 15 دستگاه نابود شد. عناصر باقیمانده با وضعیت اسفباری عقب‌نشینی کرده بودند. در طرح حمله، گردان144 پیاده تقویت‌شده در سمت شمال جاده و یگان سرگرد محمدهاشم غرقی در سمت جنوب جاده ماهشهر ـ آبادان از ایستگاه 7 تا 12 آبادان حمله می‌کردند. برابر گزارش این افسر، یگان‌های زیر امر عبارت بودند از: تعدادی از تکاوران، بسیج، سپاه پاسداران، وحد شهربانی، جمعاً به استعداد 211 نفر با جنگ‌افزار سبک با پشتیبانی 4 قبضه تفنگ106 و دو قبضه خمپاره‌انداز120م‌م، احتیاط این یگان، دو گروهان بسیج اصفهان و تعدادی از دانشجویان دانشکده افسری.

شرح جریان عملیات را سرگرد هاشم غرقی چنین شرح داده است:

مأموریت یگان تحت فرماندهی او که شامل تکاوران، بسیج به استعداد یکصد نفر با سلاح سبک 30 نفر سپاه پاسداران محلی و 36 نفر واحد عملیات شهربانی و 45 نفر از واحدهای سپاه پاسداران با جنگ‌افزار سبک در خط و گروهان اصفهان با تعدادی دانشجویان دانشکده افسری در احتیاط بودند و به وسیله چهار قبضه تفنگ106 و دو قبضه خمپاره‌انداز120م‌م پشتیبانی می‌شدند، این بود که از محل استقرار به عمل 5/1 کیلومتر پیشروی کنند و پس از موفقیت تلاش اصلی، در کرانه شرقی رودخانه کارون دفاع نمایند.

آخرین هماهنگی برای این حمله در ساعت 2230 یکم آبان در ستاد اروند به عمل آمده بود. در ساعت 0600 روز سوم آبان، آرایشات رزمی تشکیل شد. ساعت 0730 واحد شهربانی و بسیج یک خیز پیشروی کردند و هم‌زمان با آنها تکاوران نیز پیشروی نمودند. در همان مرحله اول، از واحد شهربانی دو نفر شهید و یک نفر مجروح شد و بقیه عناصر شهربانی عقب‌نشینی کردند. برابر گزارش، این افسر شخصاً با وانت بار به خط مقدم می‌رود و پرسنل را تهییج به مقاومت می‌کند.

 

منبع: عملیات پدافندی اروند، سید یعقوب حسینی،1397، ایران سبز، تهران

1398/6/6 11:10:24 191 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
تویضیحات در موتور جستجو
در حالی که 99درصد امکان سقوط خرمشهر وجود دارد. در گزارش دیگری، اعلام کرد دشمن از جاده کمربندی به پل نزدیک می‌شود. برابر اطلاع رسیده از پست استراق سمع، دشمن امروز پیشروی خواهد کرد. همه منتظرند اقدامات تهاجمی نیروهای خودی شروع شود، این تنها امید مردم است.
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015