• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

دفاع از آبادان (11)


دفاع از آبادان در سال اول جنگ تحميلي

روز چهاردهم مهرماه: سرنگونی دو هواپیمای دشمن و ادامة نبرد

توپخانة ایران در ساعات اولیۀ روز 14 مهر توانست مواضع یک گردان عراقی از لشکر 5 مکانیزه در منطقه شلمچه را زیر آتش بگیرد و تلفات و خساراتی به آن گردان وارد سازد. در ساعت 14:00 دو فروند هواپیمای دشمن به آبادان حمله کردند اما هر دو فروند با آتش پدافند هوایی منطقه سرنگون شدند.

دفاع مقدس، جنگ تحمیلی، معارف جنگ، شهید صیاد شیرازی، شهدای جنگ تحمیلی، امام خامنه ای، نیروی زمینی ارتش، شكست حصر آبادان ، عملیات ثامن‌الائمه (ع)، سپاه

در پایان روز 14 مهرماه، قرارگاه لشکر 3 زرهی عراق به منطقة شلمچه تغییر مکان یافت و تیپ 15 مکانیزه لشکر 5 مکانیزة عراق نیز از منطقۀ هویزه به منطقۀ خرمشهر اعزام شد. این جابه‌جایی نشان‌گر آن بود که ارتش عراق در نظر دارد تلاش اصلی آفندی خود را درمنطقۀ خرمشهر به کار برد و در منطقۀ عملیاتی اهواز و سوسنگرد به پدافند اکتفا نماید. در این روز حدود 15 حمله هوایی به خارک اجرا گردید که همۀ آنها با آتش پدافند زمین به هوا دفع شد و دو فروند هواپیمای دشمن نیز سرنگون گردید، ولی تلفات و خساراتی به تأسیسات خارک وارد نشد.

14 مهرماه تلاش اصلی نیروی جمهوری اسلامی در خرمشهر برای عقب راندن نیروهای دشمن از غرب خرمشهر به کار گرفته شد. ستاد عملیاتی خرمشهر به تکاوران دریایی مأموریت داد که گمرک خرمشهر را از اشغال نیروهای دشمن خارج سازد. دراجرای این مأموریت، نبرد نزدیک بین تکاوران دریایی ایران و نیروهای متجاوز عراقی در منطقة دوربند واقع در محور شلمچه جریان یافت و نیروهای مدافع خرمشهر موفق شدند عناصر دشمن را حدود 2 کیلومتر به عقب برانند و بندرگاه را پاکسازی کنند.

درحملات هوایی و آتشباری توپخانه دشمن به خرمشهر و آبادان در روز 14 مهرماه منطقة کوهدشت، پایگاه دریایی، اسکله 11 و 12، باشگاه گلستان و ساختمان دژبان آسیب دید. دراین روز نیروهای دشمن درغرب و شمال پل دوربند محور شلمچه به صورت نیم دایره به شعاع 4 تا 8 کیلومتر، اطراف خرمشهر را محاصره کرده و موضع دفاعی گرفتند. (41)

 

نشریه تایمز مالی لندن:

«توپخانة ایران در جنوب شرقی آبادان با گلوله باران شهر فاو و دردهانة خلیج فارس، آن را به شهر ارواح تبدیل کرده است. اهالی شهر با هر وسیله‌ای در حال فرار به طرف بصره هستند. آنچه دربارة فاو در دراز مدت حائز اهمیت است، قدرت توپخانة ایرانیان و استمرار آن است نه متروکه شدن شهر.» (42)

برابر اطلاع:

اخیراً 3 فروند کشتی روسی حامل مهمات که قادر نبودند به‌علت درگیری ایران و عراق از اروندرود عبور کنند، وارد بحراحمر شدند تا از طریق بندر عقبه، مهمات مورد بحث را تحویل عراقی‌ها نمایند. (43)

در اردن تانکرهای بنزین را مصادره کرده و به عراق می‌فرستند. سه هواپیما در حال تخلیه مجروحان عراقی به اردن دیده می‌شد. از موقعی که هواپیماهای آواکس به عربستان واگذار شده است، پدافند هوایی عراق از فعالیت نیروی هوایی ایران مطلع می‌شود. (44)

 

روز پانزدهم مهرماه: آرامش نسبی و درگیری‌های پراکنده

روز 15 مهرماه نیز آرامش نسبی توام با درگیری‌های پراکنده برقرار بود و تلاشی از دشمن برای اجرای عملیات آفندی مشاهده نگردید. دشمن از روز 13 تا 15 مهرماه، مشغول تجدید سازمان و تجدید تدارکات و بازنگری در طرحهای عملیاتی بوده است.

عناصری از گردان یکم تکاوران دریایی درشب 15 مهرماه در ادارة بندر خرمشهر با دشمن درگیر و موفق شدند نیروی مهاجم را از ساختمان این اداره بیرون برانند. تیم دیگر تکاوران در محور دوربند و پل نو با دشمن درگیر و موفق شدند تا مسافتی دشمن را به عقب برانند تا کنترل غرب خرمشهر تا نزدیکی پل نو در اختیار نیروهای ایران قرار گیرد. این عملیات شبانه از ساعت 12 تا 24 اجرا گردید و از تکاوران فقط 2 نفر مجروح شدند.

 ساعت 10:00 بار دیگر حملات هوایی عراق به آبادان اجرا گردید که هدف اصلی بمباران پالایشگاه بود.

 هواپیماهای دشمن در اروند و خلیج فارس کشتی‌های ایران هجرت، ایران پیام و ایران بحر را مورد هدف قرار دادند.

در پایان این روز آبادان مورد هدف آتش توپخانة عراق قرار گرفت. چند گلوله به مسجد صاحب‌الزمان (عج) که محل استقرار کمیتة مردمی در نقش یک پست امدادی برای اهالی محل و رزمندگان بود، اصابت نمود. 3 نفر شهید و 15 نفر زخمي ‌شدند. این اقدام دشمن حکایت از دادن اطلاعات توسط عوامل نفوذی بود و اطلاعات قبلی را نیز در این‌باره تایید مي‌كرد. (45)

 

روز شانزدهم مهرماه؛ تلاش مجدد برای اشغال خرمشهر و آبادان

از روز 16 مهرماه، آن آرامش نسبی که در 5 روز گذشته در جبهة خرمشهر وجود داشت، کم‌کم از بین رفت. نیروهای متجاوز عراق تلاش خود را برای اشغال خرمشهر و به دنبال آن، آبادان از سرگرفتند. اولین حرکت چشمگیر نیروهای عراقی وارد کردن وسایل پل سازی به منطقة شمال شرقی خرمشهر و کنار رودخانة کارون بود. گرچه از روزهای اول جنگ در منطقه خرمشهر احتمال این خطر به تناوب احساس می‌شد، ولی در روز 16 مهرماه عناصر اطلاعاتی وجود واحد پل ساز را در غرب کارون تأیید کردند و با توجه به اين‌كه اصولاً واحد پل، آسیب‌پذیری شدیدی دارد، فقط زمانی به خط مقدم جبهه حمل می‌شود که استفادة قطعی از آن برای احداث پل وجود داشته باشد. خبروجود این واحد پل در غرب کارون هیچ تردیدی باقی نمی‌گذاشت که نیروهای عراقی قصد عبور از رودخانة کارون را دارند و به همین دلیل فرمانده لشكر92 زرهی این خبر را با ارجحیت «آنی» به نیروی زمینی اعلام کرد.

يگان‌های لشكر92 زرهی در 3 منطقة اصلی متمرکز و با دشمن از سال 58 تا مهر 59 در رزم بودند:

 منطقة عملیاتی غرب دزفول و شوش، منطقه عملیاتی غرب اهواز شامل: منطقۀ عملیاتی سوسنگرد و بستان و بالاخره منطقة عملیاتی خرمشهر.

تیپ 2 زرهی و یک گردان سوار زرهی با یک گروه رزمی از تیپ 37 مرکز زرهی شیراز و گردانهای 138 و 141  لشکر21 پیاده و گردان‌های توپخانة پشتیبانی کننده در غرب دزفول و شوش.

تیپ 3 زرهی در منطقه سوسنگرد و بستان

تیپ 1 زرهی (-) با یک گروه رزمی از تیپ 37 زرهی در جنوب غربی اهواز

یک گردان تانک و یک گردان مکانیزه و گردان دژ درخرمشهر

همان‌طور که ملاحظه مي‌شود تعداد گردان‌های رزمی تیپ‌های یاد شده مجموعاً به 12-14 گردان می‌رسد که این گردان‌ها با توجه به کسری زمان پرسنلی و تجهیزات که قبل از جنگ داشتند و در حین جنگ نیز با دادن تلفات و ضایعات فوق‌العاده در مقایسه با گردان‌های دشمن هر کدام در توان رزمی کمتری و حداکثر 60 درصد سازمانی برخوردار  بودند.

 از طرفی در برابر هرکدام از این گردان‌ها حداقل 4 گردان رزمی دشمن با 90 تا 100 درصد سازمانی قرار داشت. پس با این حال با چنین توان نابرابر، نیروهای خودی توانستند پیشروی دشمن را در ابتدا با عملیات تأخیری کُند و پس از مدتی با افزایش نیروهای تقویتی و پشتیبانی از نزاجا، نهاجا و نداجا، نیروهای داوطلب محلی و غیر بومی و همچنین نیروهای محلی و سپاه پاسداران اعزامی از سایر نقاط کشور با اجرای عملیات پدافندی دشمن را زمین گیر و متوقف و از وصول به اهداف برآورد شده ناکام گذارند.

با این توضیحات مشخص مي‌شود که لشكر92، قادر به اعزام نیرو برای پدافند از شرق کارون در محور اهواز-آبادان نبود. همین پراکندگی و گسترش را نیز نزاجا در سرتاسر جبهه داشته است، ضمن آن‌که تقدم پدافند از اهواز و غرب دزفول نیز برای جلوگیری از سقوط مهمترین و بیشترین شهرهای خوزستان و مسدود شدن راه وصولی به خوزستان از استان لرستان مورد توجه بوده است.

چند ماه پس از جنگ و تثبیت دشمن نیز مشخص شد که چنین اندیشة نظامی در مدیریت نظامی آغاز جنگ، صحیح و منطقی بوده است.

تکاوران دریایی در ساعت 9:30 روز 16 مهرماه اقدام به پیشروی به سوی مواضع دشمن در منطقة گمرک خرمشهر و پل نو کردند، ولی نیروهای دشمن با اجرای آتش سنگین مانع پیشروی آنها شدند.

در اروندرود نبردی بین ناوچه پیکان ایران با سه ناوچه عراقی درگرفت که طبق گزارش فرماندة ناوچه ایرانی دو ناوچه عراق غرق شد و ناوچه سوم موفق به فرار گردید.

به طورکلی چنین به نظر می‌رسد که از دهۀ دوم مهرماه، میدان‌های نبرد حرارت اولیه خود را از دست داده بودند و فعالیت نیروها به صورت مقطعی و موضعی درآمده بود. به‌عنوان مثال نیروی هوایی ایران برای روز 17 مهرماه فقط 16 سورتی پشتیبانی نزدیک هوایی پیش بینی کرد که 8 سورتی آن درمنطقه جنوب بود و این کاهش پشتیبانی هوایی، دو علت می‌توانست داشته باشد: اول غیر فعال شدن جبهه‌ها، دوم تلفات و ضایعات هوایی که به هواپیماهای ایرانی در روزهای اول نبرد وارد شده بود.

رکود نسبی در جبهه‌ها به نفع نیروهای ایرانی بود، زیرا بررسیها نشان می‌داد که ارتش عراق قدرت تهاجمی اولیۀ خود را از دست داده و فرصتی برای نیروهای مسلح ایران به وجود آمد تا خود را آمادۀ اجرای مرحلة دوم جنگ یعنی آفند متقابل به منظور عقب راندن نیروهای متجاوز ازمناطق اشغالی نماید. به همین دلیل بود که در روز 16 مهرماه تیپ1 لشكر92 زرهی یک حملۀ محدود در دب حردان واقع در حدود 15 کیلومتری جنوب غربی اهواز اجرا کرد و اگرچه تیپ موفقیتی به دست نیاورد، ولی اثر روانی آن در نیروهای خودی و دشمن شایان توجه بود. (46)

قرارگاه تاکتیکی نزاجا شامل: عناصر اطلاعاتی، عملیاتی، پرسنلی، لجستیکی و دیگر عناصر مورد نیاز از ساعت 18:00 روز 16 مهرماه به طور رسمی عملیاتی و فعال گردید. سرهنگ زرهی ستاد سید یعقوب حسینی به سِمَت جانشین فرماندة نیروی زمینی در امور عملیات تعیین و منصوب گردید. محل این قرارگاه در دزفول در موقعیت کارخانة لاستیک‌سازی در نظر گرفته شد. (47)

امروز در اثر بمباران هوایی شهرستان آبادان، توسط جنگنده‌های عراقی، 4 نفر شهید و 11 نفر مجروح شدند. (48)

نیروی هوایی در این روز، در مجموع 72 سورتی پرواز پشتیبانی و برون مرزی اجرا نمود. (49)

 

 

منبع: دفـاع از آبادان ، صادقي گويا ، نجاتعلي ، 1391، ایران سبز، تهران.

1398/6/6 11:3:8 183 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
تویضیحات در موتور جستجو
توپخانة ایران در ساعات اولیۀ روز 14 مهر توانست مواضع یک گردان عراقی از لشکر 5 مکانیزه در منطقه شلمچه را زیر آتش بگیرد و تلفات و خساراتی به آن گردان وارد سازد. در ساعت 14:00 دو فروند هواپیمای دشمن به آبادان حمله کردند اما هر دو فروند با آتش پدافند هوایی منطقه سرنگون شدند.
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015